Onder het motto “wie niet kiest, verliest” introduceert het kabinet nieuw industriebeleid: een koerswijziging waarmee een nieuw kabinet zich nadrukkelijker richt op de meest kansrijke markten voor Nederland. Op het lijstje van zes strategische sectoren prijkt ook biotech – een keuze die hollandbio uiteraard volmondig onderschrijft. De focus legt het fundament voor gerichte marktinterventies om de biotech sector te ondersteunen, zoals het verbeteren van toegang tot financiering, het wegnemen van knellende regelgeving en het opleiden, aantrekken en behouden van talent. Hollandbio is trots op de plek op de nationale prioriteitenlijst en is nauw betrokken bij de uitwerking in broodnodige acties om ondernemers de wind in de zeilen te geven zodat we de bijdrage van biotech aan maatschappelijke opgaven en ons verdienvermogen ook kunnen realiseren.

Nederland wil zich onderscheiden op biotech

Het kabinet zet in op focus: minder versnippering, meer slagkracht. En één van de zes markten waarmee Nederland zich internationaal kan onderscheiden, is biotech, zo informeert demissionair minister van Economische Zaken Karremans de Tweede Kamer. Het industriebeleid op biotech bouwt voort op de al bestaande inzet via Biotech Booster, CropXR en Cellulaire Agricultuur. Op het menu van mogelijkheden voor het nieuwe industriebeleid staan daarnaast onderwerpen als het verbeteren van ecosystemen, financiering, talent, regelgeving en marktcreatie: stuk voor stuk randvoorwaarden die essentieel zijn voor een bloeiend innovatieklimaat. Tegelijkertijd blijft het generieke instrumentarium, zoals de WBSO, beschikbaar voor alle bedrijven.

Jarenlange inspanning ten grondslag aan prioriteitenlijst

Hoewel het industriebeleid nog geen investeringen of concrete acties toezegt, is de keus voor biotech goed nieuws. Sterker nog, hollandbio vindt het cruciaal dat biotech op de prioriteitenlijst van het kabinet staat. Alleen zo kunnen we immers rekenen op de brede overheidssteun die broodnodig is voor het succes van de sector en de vele gedreven ondernemers in onze achterban. We zijn dan ook trots dat onze jarenlange inspanning zijn vruchten afwerpt: biotech is stevig verankerd in alle relevante strategieën, ambities en beleidsdoelen voor de toekomst van Nederland: naast het nieuwe industriebeleid ook de integrale visie biotechnologie, de Nationale Technologie Strategie (NTS) en diverse maatschappelijke en missie gedreven transities.

De ambitieuze vervolgstap komt eraan

Hoog tijd voor stap twee dus, vinden wij: een fikste dosis lef, daadkracht en actie. Daarvoor zoekt het kabinet inspiratie bij oud-ASML topman Peter Wennink, die gevraagd is om voor eind 2025 advies uit te brengen over de benodigde investeringen voor succes, onder meer in – diverse deelgebieden van – biotech. Ook verkent het kabinet een herprioritering van bestaande budgetten. Natuurlijk zorgt hollandbio ervoor dat de fikse lijst aan acties die de sector nodig heeft op alle juiste bureaus ligt, zodat ondernemers de wind in de zeilen hebben en biotech in optimaal kan bijdragen om de kabinetsambities voor de toekomst van Nederland te realiseren.

Hollandbio, de belangenvereniging voor de Nederlandse biotech sector, maakt graag gebruik van de mogelijkheid voor het geven van een reactie op de consultatie rond de wijziging van het Besluit toepassingsbereik sensitieve technologie. Met deze wijziging regelt de Nederlandse overheid dat bepaalde sensitieve technologieën, waaronder biotechnologie, binnen het toepassingsbereik van de Wet Vifo gaan vallen, zodat zij, door middel van veiligheidstoetsing van investeringen in en fusies van ondernemingen, risico’s voor de nationale veiligheid kan beheersen.  

In onze reactie vragen wij aandacht voor de mogelijk negatieve gevolgen van Wet Vifo voor het Nederlandse investerings- en innovatieklimaat voor biotech bedrijven. Want hoewel de bescherming van de nationale veiligheid een groot goed is, kan deze onder druk komen te staan door (1) onduidelijke afbakening, (2) onvoldoende capaciteit bij het Bureau Toetsing Investering (BTI) door de uitbreiding van het toepassingsbereik en door (3) oplopende administratieve lasten die bedrijven en investeerders ervaren ten opzichte van de situatie in andere landen. Wij lichten deze zorgen hier nader toe.  

1. Afbakening biotechnologie en subtechnologieën 

De afbakening van de vier subtechnologieën binnen biotech in de tabel van bijlage 2 lijkt op eerste oogopslag overzichtelijk. Echter blijft ons onduidelijk in welke mate een bedrijf zich bezig moet houden met deze subtechnologieën voordat zij onder de meldingsplicht valt: is dat verplicht wanneer de hoofdactiviteit één of meerdere van deze subtechnologieën omvat, of ook wanneer zij alleen gebruik maken van deze technologieën? Om een voorbeeld te geven: als een bedrijf als hoofdactiviteit het ontwikkelen en aanbieden van diensten op het vlak van genomics heeft, dan lijkt het aannemelijk dat zij onder het toepassingsbereik valt, maar hoe zit dat voor biotech bedrijven die alleen de uitkomsten uit genomics gebruiken voor de ontwikkeling van hun geneesmiddel, gewas of materiaal? Duidelijkheid over de vraag wanneer je als bedrijf onder de Wet Vifo valt, is wenselijk, omdat dit anders tot onvoorspelbaarheid en onzekerheid leidt voor bedrijven en investeerders. 

2. Capaciteit en doorlooptijd Bureau Toetsing Investering 

In de huidige situatie staat er maximaal 8 weken voor de eerste toetsing door het BTI. Onder andere in de Nota van toelichting en het Beleidskompas bij de voorliggende wijziging komt naar voren dat er minimaal 1.000 bedrijven in de nieuwe situatie ook binnen het toepassingsbereik van de Wet Vifo gaan vallen, met als gevolg dat het BTI jaarlijks naar alle waarschijnlijk meer dan 100 zaken extra moet gaan toetsen. Het borgen van de tijdslijnen en communicatie met bedrijven en investeerders over verzoeken, aanvullende informatie en verdere eisen maken of dit proces bedrijven vertrouwen geeft, of dat een gebrek aan menskracht of grotere onduidelijkheid voor beperkingen en onnodig oponthoud zorgt. De concurrentiepositie van Nederlandse biotech bedrijven komt in dat laatste geval onder druk te staan op de internationale investeringsmarkt waar zij opereren. Zeker omdat de tijdslijnen voor investeringsscreening in andere EU-lidstaten al (ruim) onder de Nederlandse standaarden liggen: zo houdt Denemarken 45 dagen aan en Frankrijk 42 dagen voor de eerste fase, tegenover 56 dagen in Nederland. En voor de maximale periode, inclusief mogelijk vervolgonderzoek, gaat Denemarken uit van 170 dagen en Frankrijk van 105 dagen tegenover 182 dagen in Nederland.¹ 

Hoe kijkt de overheid naar deze uiteenlopende doorlooptijden van investeringsscreening in de Europese Unie en kan zij een inschatting maken van de gevolgen voor de aantrekkelijkheid van het Nederlandse investeringsklimaat voor bijvoorbeeld de biotech sector? In hoeverre is het BTI op dit moment toereikend ingericht, qua capaciteit en expertise, om deze grotere aantallen meldingen tijdig te verwerken? Hoe gaat de overheid deze situatie monitoren en evalueren? Hollandbio ziet graag een regelmatige toets en evaluatie van de capaciteit en tijdslijnen van het BTI. 

3. Administratieve lasten voor bedrijven en investeerders 

Wanneer het melden van een investering, het inwilligen van eventuele aanvullende eisen of het uitvoeren van verder onderzoek veel administratieve lasten met zich meebrengt, kost deze toetsing biotech bedrijven en investeerders veel extra geld en tijd. Bovendien is hiervoor ook kennis nodig die buiten de scope van veel ondernemers ligt, waarmee inhuur van kostbare externe financiële of juridische expertise noodzakelijk wordt. Enige administratieve lasten zijn onvermijdelijk, maar die moeten hun doel niet voorbijschieten en het innovatieklimaat nodeloos schaden. In welke mate zijn de eisen die de Nederlandse overheid oplegt aan bedrijven en investeerders in het kader van meldingen onder de Wet Vifo vergelijkbaar met andere EU-lidstaten? 

We vertrouwen erop dat de overheid bovenstaande zorgen en overwegingen meeneemt in de verdere uitwerking van de wijziging van het toepassingsbereik van de Wet Vifo en gaan hierover graag in gesprek waar nodig en behulpzaam. 

Vraag een biotech ondernemer naar zijn of haar grootste uitdaging, en de kans is groot dat het antwoord ‘financiering’ is. De weg die biotech innovaties afleggen van lab naar maatschappij is lang, vol risico’s en extreem kostbaar. Een passend financieringsaanbod voor elke fase van bedrijfs- en productontwikkeling is dan ook een belangrijke randvoorwaarde om de potentie van biotech voor gezondheid, verduurzaming en onze economie ten volle te benutten. Maar hoe is het gesteld met het Nederlandse financieringsaanbod voor biotech innovatie? In deze editie duikt hollandbio dieper in de seed- en serie A financiering.

Onderzoek van hollandbio toont aan dat de gemiddelde seed- of serie A financieringsronde in Europa enorm sterk groeit. Bedroeg in 2016 de gemiddelde seed-ronde ongeveer €3.5 miljoen, is dat in 2024 bijna €8 miljoen. Ook voor serie-A financiering zien we dezelfde stijgende trend: in 2016 bedroeg een gemiddelde Serie-A ronde €12 miljoen, in 2024 bijna €35 miljoen! Vast staat dat deze forse stijging veel invloed heeft op het financieringslandschap, maar wat de stijging precies veroorzaakt en wat de precieze gevolgen zijn, vergt meer onderzoek.

Hollandbio is niet de enige die deze trend opvalt. Een recent artikel in Nature Biotechnology rapporteerde niet alleen de grotere rondes, maar tekende bovendien een daling van het aantal seed- en serie-A financieringsrondes op. Uit onze data bleek dit niet, maar bleek wel dat de groei in het aantal financieringsrondes niet zo doorzet als de groei in de omvang van de rondes. Deze ontwikkelingen samen tonen aan dat er steeds meer een “winner takes all”-principe optreedt op de financieringsmarkt, een principe dat ook al besproken werd tijdens de financieringsbreakout op ons meest recente Dutch Biotech Event. Investeerders blijven liever langer betrokken bij hun portfoliobedrijven dan dat ze investeren in nieuwe bedrijven. Daarnaast speelt volgens adviesbureau FFUND ook mee dat VC fondsen groeien, die de focus daardoor verleggen op grotere tickets en liever gezamenlijk een grote ronde doen dan een kleine alleen.

Wat hollandbio betreft is het niet per definitie slecht dat er grotere tickets worden verstrekt in vroege financieringsrondes. De bedrijven die deze grotere rondes ontvangen, kunnen meer vaart maken en zich langer toeleggen op het ontwikkelen van een product in plaats van het ophalen van (steeds een beetje) financiering. Of bedrijven de grotere tickets in een latere fase van ontwikkeling ophalen dan voorheen, of een hoger percentage aan equity uit handen geven, vertelt de beschikbare data ons niet. Ook blijft onduidelijk of de grotere rondes van invloed zijn op de waardering van bedrijven.

Binnen de biotech is de valley of death een bekend en gevreesd fenomeen. Een groeiend aantal bedrijven strandt namelijk in die valley als gevolg van gebrek aan financiering en niet door technisch falen. Om die reden zet hollandbio zich in om ervoor te zorgen dat deze valley of death niet groter wordt, maar juist krimpt. De grotere rondes wijzen echter mogelijk op het tegenovergestelde, een groeiende kloof. Hollandbio houdt vinger aan de pols en blijft onderzoek doen naar het biotech financieringslandschap om zich blijvend hard te kunnen maken voor een krimpende valley of death en passende financiering voor elke fase van ontwikkeling.