Afgelopen week reisde minister Kuipers (VWS) af naar Boston, dé hotspot van de wereldwijde biotech sector. Tijdens de diverse programmaonderdelen, van bezoeken aan toonaangevende bedrijven en instellingen, een rondetafelgesprek met ondernemers, en een één-op-één fireside chat gaf minister Kuipers een overtuigend visitekaartje af. Met kennis van zaken presenteerde hij een heldere ambitie om te komen tot een duurzaam gezondheidsecosysteem. En al kunnen de harde noten die de minister in het hier en nu kraakt niet altijd op HollandBIO’s goedkeuring rekenen, zijn visie is een feest der herkenning en heeft onze volledige support. Daarom: een terechte bloemlezing uit onze week met de minister.

Dankzij continue innovatie en succesvolle stimulerende wetgeving voor de ontwikkeling van weesgeneesmiddelen, is er vandaag de dag veel meer mogelijk dan een aantal decennia terug. Er zijn meer geneesmiddelen op maat, bijvoorbeeld voor heel zeldzame ziektes, of gerichte behandelingen afgestemd op het genetische profiel van een tumor.  Ook op diagnostisch vlak zijn de mogelijkheden enorm toegenomen. Het eind van deze – in HollandBIO’s woorden – biorevolutie is nog lang niet in zicht: er zitten nog vele medische doorbraken in de pijplijn die het leven van patiënten drastisch kunnen veranderen. Dat is een fantastische ontwikkeling, vindt Kuipers, voor een belangrijk deel mogelijk gemaakt door bedrijven en investeerders, die bereid zijn om het inherente grote risico van geneesmiddelenontwikkeling te dragen en de benodigde astronomische bedragen te investeren. “Chapeau”, aldus de minister op Radio 1. 

De opmars van gepersonaliseerde behandelingen brengt ook grote uitdagingen met zich mee, het zal niemand ontgaan. Zo zijn er op regulatoir vlak hiaten wanneer er slechts een handvol patiënten zijn, maken grote nationale verschillen het ondoenlijk voor bedrijven om een geneesmiddel gelijktijdig in alle Europese lidstaten te lanceren met ongelijke en oneerlijke toegang als resultaat, en staat de betaalbaarheid van ons zorgsysteem onder druk. Waar het vandaag en morgen (voor Nederland en de VS althans) misschien nog mogelijk is om tonnen, of zelfs miljoenen te betalen voor de behandeling van een individuele patiënt, is dat op de lange termijn onhoudbaar wanneer de innovatie-opmars voortschrijdt, zo stelt minister Kuipers.  

Voor elke patiënt die wacht op beterschap willen we uiteindelijk alles wat wetenschappelijk en technisch kan verzilveren in gezondheidswinst. Het huidige systeem kraakt in zijn voegen, verandering is onafwendbaar. Die uitdaging is niet makkelijk en vergt een bijdrage van iedereen, zo ziet ook de minister. Hij schetst daarbij het beeld van een miljoenpoot: al lijkt er amper iets te gebeuren wanneer één pootje beweegt, wanneer elk pootje een stapje zet, komen we weldegelijk vooruit.  

De sleutel tot succes zal liggen in het vinden van balans, er moet worden voorzien in de essentiële noden van álle spelers in het ecosysteem. Minister Kuipers blijkt daarbij de behoefte van het bedrijfsleven niet alleen te kennen, hij onderschrijft deze en zet zich in om de sector waar mogelijk tegemoet te komen. Hij maakt zich op nationaal en Europees niveau hard voor voorspelbare en duidelijke wet- en regelgeving, het tegengaan van Europese versnippering, het komen tot een data-infrastructuur en uniforme standaarden, en voor een gezond rendement op innovatie. Maar in ruil verwacht hij ook een bijdrage van het bedrijfsleven. Zo noemt hij het respecteren van economische wetmatigheden als een dalende prijs bij toenemend volume, het verlagen van de prijsstelling na afloop van de exclusiviteitsperiode, en hekelt hij puur commercieel gedreven opportunisme in bijvoorbeeld octrooiverlenging, evergreening en aanhoudende prijsmaximalisatie. 

Wat HollandBIO betreft is het goede en meest hoopgevende nieuws, dat de minister er net als wij van overtuigd is dat we er met zijn allen in zullen slagen om symbiose te vinden. Alle spelers in het ecosysteem delen immers hetzelfde doel, aldus Kuipers: allemaal willen we een bijdrage leveren aan een betere gezondheid. En met een gedeelde ambitie en zoveel knappe koppen in de sector, moeten we toch ook deze uitdaging kunnen slechten. HollandBIO kijkt nu al uit naar een constructief en ambitieus vervolg. 

We schreven het al eerder: de Trendanalyse Biotechnologie van de Cogem en Gezondheidsraad slaat de spijker op zijn kop. Biotech biedt als sleuteltechnologie volop kansen voor gezondheid, voedselproductie en de circulaire economie. Het verzilveren van die kansen voor Nederland vergt een integrale visie en beleid, in nauwe samenspraak tussen de diverse betrokken ministeries en departementen. Iets waar het in Nederland nu nog aan ontbreekt, aldus de adviesraden.  

Tijdens een stakeholderbijeenkomst op 26 april bespraken afgevaardigden van academie, bedrijfsleven en NGOs de bevindingen en aanbevelingen uit de trendanalyse met een brede vertegenwoordiging vanuit de overheid. Naast geanimeerde gesprekken, mooie posters en overvolle flip-overs met beleidsaangrijpingspunten en acties, waren de aanwezigen eensgezind in hun steun voor de totstandkoming van een integrale nationale visie om de kansen van biotechnologie op een verantwoorde manier te verzilveren. Een duidelijke opdracht aan de aanwezige ministeries van IenW, OCW, EZK, LNV en VWS, die dit najaar een gezamenlijke kabinetsreactie op de trendanalyse zullen publiceren. 

HollandBIO maakte speciaal voor de bijeenkomst een poster om ons beeld van die integrale visie te presenteren – waarbij we, naast mooie woorden, vooral ook uitkijken naar de bijbehorende doeltreffende acties om de vele kansen van de biorevolutie voor Nederland te verzilveren.  

Heeft jouw Life Science & Health (LSH)-bedrijf innovatieve ambities die je samen met andere bedrijven en kennisinstellingen wil realiseren? En ben je ook bereid je schouders onder de ontwikkeling van een plan te zetten? En draagt dit plan bij aan economische groei op de lange termijn? Dan is dit wellicht geschikt voor de vierde ronde van het Nationaal Groeifonds (NGF). Schrijf je nu in voor een van onderstaande (online) sessies:

1. 10 mei 2023 – 13:00 – 14:00: (zoomlink)
2. 31 mei 2023 – 13:30 – 14:30 (zoomlink)

Klik hier om je aan te melden

Door middel van deze sessies inventariseert de Topsector LSH (Health~Holland) welke ideeën er in het bedrijfsleven zijn en of we partijen samen kunnen brengen.  

Belangrijk om ter voorbereiding van jouw deelname aan een van beide sessies al enkele zaken te bedenken:

1. Sluit het idee aan bij de voorwaarden van het NGFs?
2. Welke andere – private – partijen zouden betrokken moeten worden bij het idee?;
3. Bent u en/of uw bedrijf in staat en bereid mee te werken of zelfs in de lead of co-lead te zijn van het uitwerken van een (eigen) propositie-idee en, bij een ‘go’ van de NGF-commissie, het opwerken van een propositie-idee naar een volledige propositie;
4. Bent u en/of uw bedrijf in staat om te voldoen aan de matchende co investeringseisen van het groeifonds. 

Deze onderwerpen zijn tot nu toe aangedragen: 

• (Data)infrastructuren, Datadriven healthcare, AI (in discovery-fase)
• Value-Based Healthcare, Personalized Medicine
• “Enabler” onderwerpen, zoals platformen en infrastructuren
• Duurzaamheids- en digitaliseringsvraagstukken voor LSH
• Onderwerpen die een brug slaan tussen de verschillende ‘silo’s’ (e.g. biotech en bio informatica)
• Oplossingen voor de Human Capital uitdagingen binnen LSH gestuurd vanuit de sector

De tijdlijn voor ronde 4 is (onder voorbehoud) als volgt: 

• In januari 2024 sluit de voorronde voor het indienen van een propositie-idee;
• De NGF-directie en -commissie geven op basis van het propositie-idee medio februari 2024 een ‘go’/’no go’ advies of besluit af;
• De ‘go’ proposities kunnen aansluitend volledig uitgewerkt worden voor indiening voor het zomerreces van 2024. 

Over Het Nationaal Groeifonds

Met het Nationaal Groeifonds (NGF) investeert het kabinet tussen 2021 en 2025 €20 miljard in innovatie en wetenschappelijk onderzoek voor duurzame economische groei en maatschappelijke impact. Hiermee geeft het NGF een significante impuls onder andere aan de Life Sciences & Health (LSH)-sector. 

Ronde 1 en 2

Van het totale in ronde 1 en ronde 2 toegekende bedrag van €5 miljard binnen de pijler onderzoek, ontwikkeling en innovatie werd reeds €774,8 miljoen via het NGF geïnvesteerd in LSH-projecten (~15%). Voorbeelden zijn de initiatieven van Health-RI, RegMedXB en Oncode-PACT.

Ronde 3

Ook voor ronde 3 werden door vele publiek-private partnerschappen NGF-proposities voorbereid, wat in februari van dit jaar heeft geresulteerd in de indiening van 10 NGF-proposities die zich specifiek richten op de LSH-sector. Honoreringsbesluiten over deze proposities worden medio het derde kwartaal van 2023 verwacht. 

Zie voor meer informatie over het Nationaal Groeifonds: https://www.nationaalgroeifonds.nl/

Ronde 4

Ronde 4 loopt nu en als LSH-sector bouwen we graag verder op het succes van voorgaande drie rondes, met de nadrukkelijke wens dat in deze wellicht laatste NGF-ronde het bedrijfsleven in de lead van de proposities is eventueel samen met de kennisinstellingen. Een wens die we als Topsector LSH delen met de NGF-commissie.

De vorige week verschenen Trendanalyse Biotechnologie 2023 van de Gezondheidsraad (GR) en Commissie Genetische Modificatie (COGEM) had ook zomaar een HollandBIO-publicatie kunnen zijn. Het lijvige rapport geeft een scherp overzicht van de razendsnelle ontwikkelingen in de biotechnologie, de significante rol van deze sleuteltechnologie in de realisatie van de wereldwijde sustainable development goals (SDG’s) en van nationale ambities zoals de eiwitstrategie en circulaire economie. Ook schetst het rapport de vele fronten waarop Nederland en Europa helaas nog tekortschieten om die biotech potentie ook daadwerkelijk te verzilveren. De GR en COGEM roepen daarom onder meer op tot een integrale visie met scherpe keuzes, nationale regie via een interdepartementale directie biotechnologie, en fikse investeringen in alle aspecten van het biotech innovatie ecosysteem. Want, zo stellen de auteurs: “biotechnologie mag niet iets zijn wat ons overkomt”. Hear, Hear.

De kersverse Trendanalyse Biotechnologie 2023, uitgevoerd door de Gezondheidsraad (GR) en Commissie Genetische Modificatie (COGEM) in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), heeft als doel om de politiek te informeren én te adviseren over de kansen, risico’s en behoeften van biotechnologie voor de maatschappij. De publicatie komt voort uit een grondige literatuurstudie en consultatie van de vele stakeholders die het biotech ecosysteem rijk is. Natuurlijk droeg ook HollandBIO bij aan de trendanalyse, met een pleidooi om de drempels weg te nemen die Nederland en Europa verhinderen om de vele kansen van de biorevolutie te verzilveren.   

Sleuteltechnologie in razende ontwikkeling 

Was biotechnologie al niet meer weg te denken uit het leven van alledag, de ontwikkeling van het vakgebied zet zich onverminderd, en misschien wel steeds sneller, door, zo laat het rapport overtuigend zien. Het lezen, produceren en aanpassen van DNA kan steeds goedkoper, sneller en preciezer, op grotere schaal, en de toepassingen voor micro-organisme, plant, dier én mens nemen nog steeds snel toe. Biotech is daarmee niet voor niets een enabling technologie, verweven met tal van sectoren en werkvelden zoals de circulaire economie, voedselproductie en gezondheid.  

Volop potentie voor de circulaire economie 

De industriële biotechnologie heeft potentie voor CO₂-reductie, biodiversiteitsbehoud, verbetering van lucht-, water- en bodemkwaliteit en leveringszekerheid van grondstoffen, zo stelt het rapport. Zo kunnen micro-organismen zonder fossiele bronnen biobased brandstoffen en plastics produceren. Ook de ontwikkeling van biotechnologische processen met CO2 of (groene) waterstof als grondstof zit in de lift. Helaas heeft de overheid in haar nationale inspanningen rondom de circulaire economie nauwelijks aandacht voor biotech. Een flinke omissie die dringend hersteld moet worden.  

Disruptie van onze voedselproductie 

Klimaatresistente gewassen, gecultiveerd vlees en ‘dierlijke’ eiwitten uit micro-organismen: moderne biotech heeft de potentie om onze voedselvoorziening te transformeren en kan een rol van belang spelen bij de vervulling van de ambities van de Nationale Eiwitstrategie. Maar dat gaat niet zonder slag of stoot – over de hele linie van lab naar consument zijn knelpunten te slechten, willen Nederland en Europa inlopen op hun achterstand ten opzichte van meer voortvarend opererende werelddelen, zoals de VS en China. Zo stamt de wet- en regelgeving rondom genetische modificatie uit de vorige eeuw en is dringend aan modernisering toe.  

Gezondheid op maat – voor iedereen 

De kracht van biotech, en in het bijzonder van grootschalig sequencen werd duidelijker dan ooit tijdens de COVID-19-pandemie. De razendsnelle karakterisering van virusvarianten en stand van de wetenschap resulteerde in een ongeëvenaard snelle ontwikkeling en productie van vaccins en testen.  Nieuwe gen- en celtherapieën boeken gezondheidswinst voor patiënten met een tot voor kort moeilijk of niet te behandelen ziekten. En onze toenemende kennis van het genoom maakt het mogelijk om op individueel niveau effectiever te behandelen en bijwerkingen terug te dringen. Om de snelgroeiende technologische mogelijkheden in goede banen te leiden en te zorgen dat iedereen de vruchten kan plukken van biotech innovatie, zijn politiek en beleid aan zet: heldere keuzes, regie en een gebalanceerde wet- en regelgeving zijn onontbeerlijk. 

Stop de versnippering: op naar een integrale visie op biotech 

Het moge duidelijk zijn, zo concluderen de auteurs: de ontwikkelingen in de biotechnologie gaan razendsnel en de beloften zijn groot. Biotechnologie kan een belangrijke bijdrage leveren aan het bereiken van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties en van Europese en nationale doelstellingen op het terrein van een circulaire economie, (volks)gezondheid en verduurzaming van de voedselproductie. De technologische ontwikkelingen roepen echter ook juridische, maatschappelijke, ethische en economische vragen op, die op korte termijn om weloverwogen keuzes vragen. Op dit moment zijn de overheidsinspanningen echter versnipperd en de doelstellingen onduidelijk. Verantwoorde benutting van de kansen die de biotechnologie biedt, vraagt dringend om een langetermijnvisie en regie. COGEM en Gezondheidsraad roepen op tot een kabinetsbrede aanpak met betrokkenheid van wetenschappelijke instellingen, maatschappelijke partijen en bedrijfsleven om het biotech ecosysteem te optimaliseren. En daar draagt hollandbio natuurlijk maar wat graag aan bij.