Geopolitieke ontwikkelingen rond geneesmiddelen nopen de EU tot actie
Drijven de geopolitieke ontwikkelingen rond geneesmiddelen Europese lidstaten naar elkaar toe, of juist verder uit elkaar? Recente ontwikkelingen maken hollandbio helder dat het nog altijd twee kanten op kan. Maar één ding is zeker: stilzitten is voor de EU en haar patiënten géén optie meer.
In de farmaceutische sector pakken donkere wolken zich al een tijdje samen, ziet hollandbio. Uit diverse recente rapporten (zoals deze) blijkt dat Europa – alle grote ambitie ten spijt – op diverse cruciale punten de concurrentie verliest van bijvoorbeeld China en de Verenigde Staten (VS), en dat Europese patiënten steeds langer en vaker tevergeefs wachten op nieuwe medicatie. Tel daar de impact van nieuwe Europese farmaceutische wetgeving én de inzet van de VS om via hun Most Favoured Nation (MFN) beleid de rekening voor wereldwijde innovatie eerlijker te verdelen bij op, en een perfect storm is een feit. De hamvraag: wat wordt het Europese antwoord op de toenemende druk?
De ontwikkelingen lijken deze weken in een stroomversnelling te geraken. Al dan niet in reactie op bilateraal overleg tussen Duitsland en de VS over geneesmiddelenprijzen, publiceerde Beneluxa, een samenwerkingsverband tussen de Benelux, Oostenrijk en Ierland rondom de beoordeling en vergoeding van geneesmiddelen, een gezamenlijk statement, waarin zij pleiten voor een meer uniforme Europese aanpak rond de toegang en betaalbaarheid van geneesmiddelen. Ook kwamen ministers van 11 lidstaten in aanloop naar de EU Gezondheidsraad samen, om met elkaar te bespreken hoe om te gaan met het Amerikaanse MFN-beleid. En met resultaat: in no time had Eurocommissaris Olivér Várhelyi een opdracht binnen om -nog voor de zomer- de potentiële impact van het MFN-beleid op de EU te onderzoeken.
De VS houdt vol, en lijkt via druk op Duitsland een wig te willen drijven tussen Europese lidstaten. Zo startte de US Trade Representative onder sectie 301 van de Amerikaanse handelswet een onderzoek naar ‘de aanhoudende onderbetaling van Duitsland voor farmaceutische producten’. Duitsland lijkt vooralsnog niet onder de indruk en schaart zich achter Europese handelsafspraken. Een sterk signaal, maar of hef afdoende is, daar hebben we bij hollandbio onze bedenkingen bij.
Europa heeft sterke troeven als het gaat om biotech en farmaceutische innovatie, zoals kennis, kwaliteit en talent. Maar een ecosysteem is in de praktijk zo sterk als de zwakste schakel. En zwakke schakels heeft Europa helaas ook. Denk aan de, onder het motto van zorgvuldigheid, doorgeschoten bureaucratie, de traagheid en het gebrek aan risico-appetijt in financiering. Maar in de huidige geopolitieke snelkookpan kan vooral de fragmentatie van de Europese geneesmiddelmarkt ons de das om doen: in plaats van 1 markt, is Europa een patchwork lappendeken van 27 lidstaten met elk hun eigen inkoop- en vergoedingenbeleid, een nationale competentie waar bovendien tot dusver amper aan te tornen viel.
Een crisis is gelukkig óók een uitgelezen kans voor verandering. Dat vergt veel van alle spelers in het ecosysteem, inclusief de lidstaten. Ook zij zullen hand in eigen boezem én buidel moeten steken. We zijn in Europa, met recht, trots op onze verzorgingsstaat en solidariteit. Als we dat willen behouden, en Europese patiënten nu en in de toekomst tijdig van de beste nieuwe behandeling willen voorzien, dan komt het er nu wel op aan. Wordt het één voor allen, of allen alleen? Hollandbio weet het wel, want alleen ga je weliswaar sneller, maar alleen samen kom je verder.