← All news

Beter gebruik van gezondheidsdata essentieel voor #dezorgvanmorgen, maar wie betaalt?

, ,

De kosten voor het inzien van jouw gezondheidsdata via een persoonlijke gezondheidsomgeving (PGO) kunnen niet vanuit de zorgverzekeringswet betaald worden, concludeert het Zorginstituut. Tegelijkertijd stelt de Europese Commissie voor om inwoners in de toekomst gemakkelijk en gratis toegang te geven tot hun gezondheidsgegevens. Ook HollandBIO ziet slimmer en beter gebruik van gezondheidsdata als randvoorwaarde om gezondheid op maat te realiseren, ons ideaalbeeld voor #dezorgvanmorgen. De grootste hamvraag? Hoe gaan we dat(a) financieren?

Hoe gaan we data financieren? Een lastige vraag, waar VWS -noch andere partijen- een antwoord op lijken te hebben. Wel roepen steeds meer partijen op tot centrale regie op het zorginformatielandschap, want het aantal programma’s, projecten en trajecten is inmiddels schier oneindig. VWS belooft begin 2023 opheldering over de inzage en uitwisseling van gegevens tussen zorgprofessionals, hoe dit in andere landen georganiseerd is, en welke oplossingen er mogelijk zijn voor knelpunten die we in Nederland ervaren. Maar of dat genoeg regie is om tot één (landelijk dekkend netwerk van) gezondheidsdata-infrastructuur te komen…?

Mogelijk biedt het toekomstige Integraal Zorgakkoord een uitkomst. Onder het overkoepelende thema ‘passende zorg’ volgen hier afspraken over thema’s zoals uitkomstgerichte zorg en gegevensuitwisseling. Bij de uitwerking maakt HollandBIO zich wel zorgen over de randvoorwaarden dat de afspraken inpasbaar moeten zijn binnen het budgettair kader en moeten resulteren in een ombuiging van 1,3 miljard euro in 2026. Weer lijkt VWS in de valkuil te stappen van kostenbeheersing als uitgangspunt. Een gemiste kans.

HollandBIO vindt dat het nastreven van gezondheid het uitgangspunt moet zijn voor #dezorgvanmorgen. De transitie van zorg naar gezondheid, of passende zorg, is broodnodig. Maar daarvoor moeten we wel eerst zaaien en dan oogsten. Concreet betekent dat dat we zullen moeten investeren in technologische innovaties en essentiële randvoorwaarden, zoals een duurzame nationale data infrastructuur, die het mogelijk te maken de juiste patiënt op het juiste moment van de juiste behandeling te voorzien – of dat nou gaat om een curatieve of preventieve optie!

Lees meer:

Rapport: Verkenning-mogelijkheden-persoonlijke-gezondheidsomgeving-binnen-de-zorgverzekeringswet

Voorstel voor een Europese Health Data Space (EHDS)

Kamerbrief over Voortgang Integraal Zorgakkoord

Zorginstituut zwengelt het gesprek aan over #dezorgvanmorgen

Kamerbrief herijking grondslagen voor gegevensuitwisseling in de zorg

Regie op Registers appel voor centrale regie op het zorginformatielandschap

← All news

Modernisering GVS: Geen Verstandige Stap

, ,

HollandBIO gaat voor vooruitgang. We zijn ongeduldig: resultaten zien we liever gisteren dan vandaag. En dat is soms best lastig, aangezien beleidstrajecten niet echt bekendstaan om hun snelheid. Meestal dringen we dan ook aan op doorpakken. Maar niet altijd. Soms kan het ons zelfs niet lang genoeg duren, in de hoop dat van uitstel afstel komt. De omstreden modernisering van het Geneesmiddelenvergoedingsysteem (GVS) is zo’n uitzondering. Maar helaas is minister Kuipers voornemens door te pakken.

Al vele jaren wordt er over de modernisering van het GVS gesproken – het voornemen dook voor het eerst op in het regeerakkoord van kabinet-Rutte III, in 2017. Sindsdien is het hete hangijzer steeds doorgeschoven, naar een nieuw kabinet of een nieuwe bewindspersoon2.Best logisch ook: anders dan het woord “modernisering” suggereert, gaat het hier om “een maatregel die primair gericht is op het betaalbaar houden van de Nederlandse zorg”1. Oftewel, een platte bezuiniging op extramurale geneesmiddelen van 140 miljoen euro, met verstrekkende gevolgen. Een ongekend aantal patiënten zal moeten wisselen van medicatie, of zich geconfronteerd zien met een bijbetaling.  

De modernisering houdt in dat vergoedingslimieten periodiek worden herberekend waarmee het prijsdrukkend effect van het GVS hersteld wordt. Om de voorziene negatieve gevolgen te temperen, wil de minister de herberekening combineren met verzachtende maatregelen, zoals een mogelijke maximering van de eigen bijdrage van patiënten en door proactief mogelijk kwetsbare producten te beschermen tegen te grote prijsdruk. De vergoedingslimieten van de GVS-clusters zijn niet meer geactualiseerd sinds 1999. Hoewel dat natuurlijk best vreemd klinkt, betekent dit niet dat de gemiddelde prijsniveaus in de clusters niet zijn gedaald. Andere prijsdrukkende maatregelen, zoals bijvoorbeeld de aanpassing van de wet geneesmiddelenprijzen en het preferentiebeleid hebben zeker wel gezorgd voor prijsdalingen. Hierdoor liggen vergoedingslimieten in veel gevallen boven het gemiddelde prijsniveau in een cluster. Kortom: de systemen doen hun werk, maar volgens de minister niet goed genoeg. En inderdaad, de herberekening kan het prijsdrukkend effect van het GVS nieuw leven in blazen. De vraag is echter: wanneer ligt de limbolat zo laag dat fabrikanten er niet meer onderdoor kunnen of willen? Wanneer is genoeg genoeg?

Bovendien blijft de meest fundamentele, onderliggende vraag onbeantwoord. Is een uitgaven-beheersend instrument voor de extramurale geneesmiddelenmarkt noodzakelijk dan wel zinvol om de Nederlandse zorg betaalbaar te houden?

De voorgestelde aanpak van herijking kent alleen maar verliezers. Patiënten, artsen, apothekers en het bedrijfsleven zijn dan ook unaniem in hun kritiek op het plan3,4,5: doe het niet, het is geen verstandige stap. Ook HollandBIO vindt de zoveelste bezuiniging op de toch al uitgeknepen extramurale farmaceutische zorg niet te verantwoorden en is van mening dat de grote nadelige gevolgen van de voorgestelde herberekening van de clusters geenszins opwegen tegen de potentiële besparing5. Helaas lijkt minister Kuipers vastberaden de bezuiniging in sneltreinvaart per 2023 door te voeren, zo tekent hij op in een Kamerbrief1. In zijn Kamerbrief geeft hij aan zich bewust te zijn van de impact en risico’s, en te onderzoeken welke verzachtende maatregelen mogelijk zijn.

Het is zoeken naar de noodrem. Om het plan definitief naar de prullenbak te verwijzen, zal VWS de besparing van 140 miljoen per 2023 waarschijnlijk ergens elders moeten zoeken. Maar waar? Het antwoord lezen we terug in het regeerakkoord. Door werk te maken van gezondheid op maat, of passende zorg is er nog een wereld te winnen.

Bronnen:

  1. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2022/04/19/kamerbrief-over-modernisering-gvs
  2. Stand van zakenbrief 10 mei 2021: Stand van zaken GVS-modernisering: vangnet ‘medische noodzaak’ niet langer haalbaar
  3. https://www.nhg.org/actueel/nieuws/artsen-en-apothekers-pleiten-bij-minister-voor-richtlijngericht-voorschrijven
  4. https://www.nhg.org/actueel/nieuws/modernisering-geneesmiddelenvergoedingssysteem-leidt-tot-veel-onrust-bij-patienten-en
  5. Inbreng HollandBIO consultatie modernisering GVS, augustus 2020
← All news

Vaccinaties sneller naar de praktijk graag

,

Waar het hart van vol is, loopt de mond van over: dat geldt ook voor preventie. Helaas lukt het lang niet altijd om de daad écht bij het woord te voegen. Volgens de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving is het hard nodig om ons vaccinatiestelsel op te lappen, maar we wachten al meer dan een jaar op actie. Toch koopt staatssecretaris Van Ooijen nog meer tijd, met de mededeling dat een beleidsreactie pas deze zomer volgt. Tot overmaat van ramp wordt het Commissiedebat Medische Preventie dat 12 mei op de rol stond, tot nader order uitgesteld. Deze vertragingen zijn illustratief voor het Nederlandse vaccinstelsel. De implementatie van rotavirusvaccinatie duurt inmiddels zó lang dat artsen de noodklok luiden in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. De liefde van HollandBIO voor bewezen effectieve preventie interventies als vaccinatie komt duidelijk niet van één kant, laten we er daarom gauw werk van maken! 

← All news

De circle of (product)life onder de loep genomen door corona

,

HollandBIO brengt jullie graag goed biotech-nieuws. Toch is het helaas niet altijd Hakuna Matata wat de klok slaat in de sector. Het ene moment word je met warm gejuich onthaald omdat je een prachtig product ontwikkeld hebt, het volgende moment kun je de verkoopvooruitzichten bijstellen vanwege overaanbod, al dan niet door flinke concurrentie. Want gedreven door de wens om de (toekomstige) patiënt zo goed mogelijk te bedienen, is er altijd wel een wetenschapper of ondernemer die het beter wil doen.  

Binnen de biotech krijgen ontwikkelaars regelmatig de nodige tegenslagen voor hun kiezen. Een product blijkt toch niet het verwachte effect te sorteren. Er treden (zeldzame) bijwerkingen op. Een concurrent ontwikkelt een vergelijkbaar product dat sneller of beter werkt, makkelijker is in gebruik of beter aansluit bij de wensen van de doelgroep. Een tegenvaller in een -of meerdere- van deze processen is eerder regel dan uitzondering.  

Een crisis als de coronapandemie legt een vergrootglas op de ontwikkelingen in deze circle of product life. Het recordtempo waarmee de biotech sector meerdere veilige en effectieve producten tegen het coronavirus voortbracht, is ongekend en in eerste instantie reden tot grote lof. Maar rap daarna begon het grote vergelijken… Ineens wilden mensen kiezen welk vaccin ze in hun arm kregen. Omdat ze zeldzame bijwerkingen wilden voorkomen of het “meest effectieve” vaccin wilden ontvangen. Maar al gauw ook omdat politieke keuzes “schansen met Janssen” onmogelijk maakten, of omdat ze liever wachtten op een oud-en-vertrouwd eiwitvaccin.  

Hoewel vervelend, ligt aan deze keuzestress voor de rest van de wereld een gunstigere boodschap ten grondslag. Het zijn immers tekenen dat de kop van crisis eraf is en we richting een meer “normale” marktdynamiek bewegen. Nu zelfs ontwikkelingslanden kampen met een overaanbod aan vaccins, en onze eigen overheid recent miljoenen doses aan overbodige eiwitvaccins af kon schrijven, zien verschillende vaccinfabrikanten, waaronder AstraZeneca en Janssen, zichzelf genoodzaakt de vaccinverkoopvooruitzichten bij te stellen en zich weer op andere zaken en aandoeningen te richten. Wellicht een bittere pil voor hen, maar binnen het huidige systeem onderdeel van het beroepsrisico voor de sector.   

Hoewel de crisisfase dus langzaam bezworen lijkt, zijn er volgens de World Health Organisation nog altijd bijna 350 vaccins in (pre-)klinische ontwikkeling. De doorgewinterde wetenschappers en ondernemers in onze sector laten zich immers niet van de wijs brengen door een enkele tegenslag: zij zijn rotsvast overtuigd van de meerwaarde van hun eigen product. En maar goed ook. Want net zoals we deze crisis konden varen op onze voorkennis van SARS en MERS, gaat ook de corona-kennis die we in deze crisis en rond deze producten opdoen in de toekomst vast nog van pas komen. Al hopen we ongetwijfeld allemaal dat de volgende grote mutatie -laat staan crisis- nog geruime tijd op zich laat wachten.    

← All news

De Biorevolutie: Nederlandse innovaties voor een duurzame en gezonde samenleving

, , , , , , , ,

Vermindering van CO₂-uitstoot, de strijd tegen het coronavirus, nieuw perspectief voor patiënten, voldoende voedsel voor iedereen. Noem een mondiale uitdaging van deze tijd en biotechnologie draagt bij aan de oplossing. Niet voor niets investeren overheden, kennisinstellingen en bedrijven wereldwijd enorm in zowel de wetenschappelijke als de commerciële ontwikkeling van deze sector. Reden voor HollandBIO om de maatschappelijke meerwaarde van de Nederlandse biotech op een rij te zetten, te illustreren met acht klinkende praktijkvoorbeelden en een to-do-lijst te destilleren.

Wereldwijd wordt er vol interesse gekeken naar Nederlandse innovaties voor een duurzame en gezonde samenleving. Toch moet er meer gebeuren om het volledige potentieel van de Biorevolutie te benutten. Wat is de maatschappelijke meerwaarde van Nederlandse biotech en hoe bereiken we het toekomstideaal? Bekijk de publicatie:

Bekijk het document door op de afbeelding of de link hieronder (hollandbio.nl/biorevolutie) te klikken
← All news

HollandBIO feliciteert andere investeringsaanvragen met succesvolle toekenning Nationaal Groeifonds

, , , ,

Behalve groen licht voor Biotech Booster, kwam afgelopen donderdag ook het verlossende woord voor tal van andere voorstellen die bijdragen aan economische groei, het versterken van onderzoeks- en innovatie-ecosystemen en de internationale kennis- en concurrentiepositie van Nederland. Veel daarvan vergroten net als Biotech Booster de innovatie gericht op verduurzaming en gezondheid. HollandBIO feliciteert de indieners met hun succes en geeft hen natuurlijk graag een podium.

Enkele voorstellen hebben in meer of mindere mate raakvlakken met biotechnologie. Zo wordt er €60 miljoen uitgetrokken ter ondersteuning van de vorming van een ecosysteem rond cellulaire agricultuur, de technologie om dierlijke producten zoals melk en vlees rechtstreeks uit cellen te produceren. Oncode-PACT (€325 miljoen) richt zich vooral op het effectiever inrichten van de preklinische fase van kankeronderzoek, door de concrete toepassing van kunstmatige intelligentie, goed afgebakende patiëntengroepen en mini-orgaantjes in preklinisch onderzoek. Daarnaast is de investering van €80 miljoen via Pharma-NL vooral gericht op de technische faciliteiten voor startups in de farmaceutische industrie en medicijnproductietechnologie. Met €43 miljoen wordt via CROP-XR geïnvesteerd in een veelbelovende, nieuwe veredelingstechniek waarmee veel sneller en efficiënter klimaatresistente gewassen kunnen worden ontwikkeld.

Alle gehonoreerde voorstellen zijn hier terug te lezen, evenals alle informatie rondom het Nationaal Groeifonds.

Verschillende indieners op het HollandBIO Year Event
← All news

Minister Kuipers publiceert beleidsagenda pandemische paraatheid

,

In de strijd tegen infectieziekten moeten we ons een stuk beter voorbereiden, vindt minister Kuipers. Met zijn beleidsagenda streeft hij daarom naar een blijvende verhoging van onze pandemische paraatheid. Vaccins en geneesmiddelen komen daarbijaan bod als “essentiële innovaties”, al blijft het plan wat mager over “hoe” we deze versneld gaan ontwikkelen en toepassen. Gelukkig stipt de minister tot onze grote vreugde aan dat het huidige vaccinatiestelsel op dit punt aan een boost(er) toe is. Daarom kijkt HollandBIO met smart uit naar een gedegen plan dat de knelpunten nauwgezet adresseert. Pas als dat plan helder is, kan er gekeken worden welke uitvoerende partij daar het beste bij past.

← All news

Vergoeding van nieuwe geneesmiddelen steeds complexer en trager

, , ,

Uit onderzoek van HollandBIO blijkt dat het steeds langer duurt om nieuwe geneesmiddelen vergoed en wel in het ziekenhuis te krijgen. Vooral de koplopers op weg naar gezondheid op maat, de wees-, voorwaardelijk en/of versneld toegelaten geneesmiddelen, hebben moeite door de dichte doornenhaag van ons systeem van toelating heen te dringen.

Nederlandse patiënten wachten steeds langer op nieuwe geneesmiddelen

Het duurt steeds langer om nieuwe geneesmiddelen vergoed en wel in het ziekenhuis te krijgen. Dat blijkt uit HollandBIO’s analyse van één van de belangrijke stappen tussen markttoelating en vergoeding: het toekennen van een declaratietitel, de zogenaamde add-onprestatie. 29 geneesmiddelen kregen tussen 2017 en 2020 binnen 100 dagen een declaratietitel. In 2021 was die prestatie slechts voor één van de 19 geneesmiddelen die een declaratietitel kregen weggelegd. Een zorgverlener heeft de declaratietitel nodig om een geneesmiddel te kunnen declareren bij een zorgverzekeraar.

Hoewel het in theorie mogelijk is dat een zorgverzekeraar via een individuele aanvraag een geneesmiddel vergoedt, heeft het leeuwendeel van de patiënten in de praktijk geen toegang tot het geneesmiddel zolang de declaratietitel er niet is. De pijnlijke conclusie van de oplopende doorlooptijden is daarmee dat patiënten in Nederland steeds langer ziek zijn voordat hun medicijn beschikbaar is.

Nederlandse wachttijd doet Europese voorsprong teniet

Wanneer we inzoomen op de doorlooptijden, ontstaat een nog zorgwekkender beeld: geneesmiddelen die de registratieprocedure van het Europees Medicijnagentschap (EMA) met extra spoed hebben doorlopen vanwege hun grote potentieel of werkzaamheid tegen een aandoening waar nu nog geen geneesmiddel voor is, raken die voorsprong weer kwijt tijdens ons nationale vergoedingstraject. Ook weesgeneesmiddelen, geneesmiddelen die in de sluis geplaatst worden, of middelen met een voorwaardelijke goedkeuring van EMA, halen het nooit binnen de felbegeerde 100 dagen. Met andere woorden: juist de toegang tot de innovatieve koplopers vertraagt.

Helder probleem, complexe oplossing

Het probleem van de doorlooptijden is niet alleen helder, het is ook breed gedeeld: niemand in het gezondheidsecosysteem zal de oplopende wachttijden als wenselijk beschouwen. De meningen lopen echter uiteen over de oorzaak van het probleem, net als over wie het moet of kan verhelpen. De fabrikant, door de prijs te verlagen; de overheid, door het budget te verhogen, door bureaucratie terug te dringen, of individuele vergoeding te organiseren; het Zorginstituut, de zorgverzekeraar of de beroepsgroep door versnelling, verduidelijking of modernisering van procedures; en patiënten, door zinvolle uitkomstmaten en start- en stopcriteria te helpen bepalen.

Het mooie is: iedereen heeft gelijk. Elke partner in het ecosysteem zal zijn steentje moeten bijdragen voor duurzaam succes. Gelukkig is die bereidheid er ook, getuige de vele initiatieven en pilots. Zo is de parallelle procedure van het CBG en het Zorginstituut sinds kort een standaardroute en maakt het (Orphan) Drug Access Protocol werk van het beschikbaar krijgen van veelbelovende nieuwe behandelingen. We zien experimenten met financiële arrangementen, pay for performance en vergoeding op maat. Een uitstekende ontwikkeling. Waar het ons inziens echter nog aan ontbreekt, is een gezamenlijk beeld van wat we acceptabele doorlooptijden vinden, en aan goede afstemming tussen alle nieuwe initiatieven en pilots. Zonder samenhang werkt de stapeling van initiatieven juist vertraging in de hand.

Wat HollandBIO betreft reden te meer om vroegtijdig en met alle stakeholders staan tafel te gaan om de plekken te identificeren waar onze doornenhaag ondoordringbaar dreigt te worden. Zodat we gericht en tijdig kunnen snoeien om tot een adaptief ecosysteem te komen waarin innovatie, gezondheidswinst en betaalbaarheid hand in hand gaan. En patiënten minder lang moeten wachten op de beste behandeling.

← All news

Het is de minister ernst met ATMP’s

,

Het zal niemand verbazen: HollandBIO is fan van cel- en gentherapieën (ATMP’s). Deze innovatieve behandelingen zijn de koplopers in de transitie naar gezondheid op maat. Vooruitgang is natuurlijk niet zomaar geboekt. Ook voor ATMP’s zijn er genoeg uitdagingen op de route van lab naar patiënt. In een recente brief informeert minister Kuipers de Kamer over de stand van zaken rondom ATMP’s. “Ik deel het enthousiasme dat deze patiënten mogelijk zicht krijgen op een curatieve therapie”, aldus Kuipers. In een technische toelichting schetst hij de laatste ontwikkelingen én knelpunten rondom deze innovatieve geneesmiddelen.

Vanwege de snelle ontwikkelingen op het gebied van de ontwikkeling en inzet van ATMP’s is er bij veel verschillende partijen behoefte aan meer inzicht in waar we staan in Nederland. Minister Kuipers wil aan de ene kant innovatie zo veel mogelijk faciliteren, en aan de andere kant de betaalbaarheid en de beschikbaarheid voor patiënten borgen. Oog houden voor deze balans, dat juichen we bij HollandBIO uiteraard alleen maar toe. In een recente Kamerbrief schetst Kuipers de kansen en uitdagingen. Dit doet hij aan de hand van vier onderwerpen, namelijk de ontwikkeling van ATMP’s & de inzet onder de Hospital Exemption (HE), productspecifieke wetgeving, pakketbeoordeling & vergoeding en inzet in de zorgpraktijk.

Op al deze onderwerpen schetst de minister een vergelijkbaar beeld: er is veel mogelijk, maar de huidige regelgeving is complex en biedt niet altijd een gelijk speelveld voor iedereen. Gelukkig geeft de minister zichzelf ook de nodige actiepunten om het systeem verder te verbeteren. Zo wil hij zich bijvoorbeeld inzetten voor betere Europese wetgeving, helderheid over het gebruik van de HE en passende vormen van beoordeling en vergoeding, waaronder pay-for-performance.

Inzicht in waar we nu staan in Nederland op het gebied van ATMP’s is één, maar resulteert gelijk in de vraag: waar willen we met elkaar naar toe? En hoe willen we daar komen? In dat opzicht ontbreekt een recent succes in het overzicht. Trage vergunningsverlening voor klinisch onderzoek met medische ggo’s stond onderzoek met ATMP’s in de weg. HollandBIO smeedde een coalitie om de situatie te verbeteren, én met resultaat: de termijn ging van meer dan een jaar naar minder dan 60 dagen en ook de administratieve lasten werden verminderd. Samenwerking bleek ook hier de sleutel tot succes. Laten we daarvan leren bij het wegnemen van de uitdagingen op het gebied van onderzoek, registratie, vergoeding en implementatie van deze innovatieve koplopers.

Bronnen:

Kamerbrief

Technische toelichting

← All news

Doorpakken op versnelde en verbeterde advisering van de Gezondheidsraad

,

Tijdens de pandemie leverde de Gezondheidsraad (GR) binnen enkele weken of zelfs dagen een onafhankelijk en betrouwbaar advies over nieuwe vaccins. Een schril contrast met de reguliere tijdslijnen: gemiddeld laat een GR-vaccinadvies 7,5 jaar (!) op zich wachten. Nu de Raad bewezen heeft het ook binnen één week te kunnen, zal HollandBIO’s oproep om elk nieuw vaccin binnen één jaar van een advies te laten voorzien, zeker haalbaar zijn.

De coronacrisis dwong de GR tot verandering. Adviezen volgden sneller en waren vaker vaccin- in plaats van ziektespecifiek. In het eigen jaarverslag tekent voorzitter Bart-Jan Kullberg op dat de Raad goed in staat bleek om nieuwe onderzoeksgegevens te beoordelen op kwaliteit en relevantie, ook in afwezigheid van peer-reviews. Door bovendien digitaal te werken, buiten kantoortijden te vergaderen en de agenda’s leeg te vegen bleek veel mogelijk: publiceerde de GR voor corona in een goed jaar maximaal 4 vaccinadviezen, in 2021 bracht zij maar liefst 36 maal een advies uit.  

HollandBIO hoopt dat dit nieuwe elan de problematiek van het Nederlandse vaccinatiestelsel, zoals o.a. geschetst door de RVS, fors zal verlichten. Deze komt namelijk voort uit het vaak jarenlange adviesproces van de GR over “een optimale vaccinatiestrategie”. Al jaren pleiten wij voor vaste tijdslijnen voor advisering over elk nieuw vaccin. Uit ons eigen onderzoek blijkt dat agendering en advisering van een nieuw vaccin bij de GR gemiddeld 7,5 jaar kost, waarmee het nationale traject van registratie naar arm in zijn totaliteit inmiddels gemiddeld 9 jaar in beslag neemt.  

Natuurlijk is de crisismodus geen duurzaam model. Net als andere organisaties met een cruciale rol in de pandemiebestrijding, gaven de leden en medewerkers van de GR in een evaluatie van KWINKgroep aan dat deze zijn tol eiste. Wat HollandBIO betreft hoeft een advies over de inzet van vaccins dan ook écht niet altijd in dagen, of zelfs in enkele weken beschikbaar te zijn. Maar gegarandeerd binnen één jaar moet toch kunnen.  

De coronapandemie heeft bewezen dat het versnellen en moderniseren van de werkwijze geen kwestie van kunnen is, maar een kwestie van willen. En die wil is er, blijkens de ambitie van zowel de GR als opdrachtgever VWS om maximale gezondheidswinst met vaccinatie te verzilveren. Laten we het geleerde dan ook snel in de praktijk brengen om vaccins ook in niet-pandemische tijden optimaal te benutten.