← All news

De coronavrije samenleving heeft een deltaplan infectieziekten nodig

,

Ook in de winter komt onze favoriete Zomergast Jaap Goudsmit met een pleidooi waar HollandBIO warm van wordt. In Buitenhof pleit hij opnieuw voor het opstellen van een Deltaplan Infectieziekten, al heeft het pleidooi na de vorige keer allerminst aan urgentie ingeboet. De huidige coronacrisis laat goed zien dat investeren in een goed uitgewerkte strategie rond preventie van infectieziekten de sleutel is om deze uitdagingen het hoofd te bieden.

Niet alleen voor corona, ook voor andere toekomstige gezondheidscrises is preventie de sleutel tot succes. Laten we lessen trekken uit de huidige pandemie, en zorgen dat we beter ingespeeld zijn op toekomstige uitbraken van infectieziekten. Ook wij blijven het zeggen: de biotechindustrie kan een cruciale bijdrage leveren met de ontwikkeling van tests, vaccins en behandelingen voor infectieziekten.

Verder lezen/kijken/luisteren:

https://www.vpro.nl/buitenhof/speel~POMS_VPRO_16429111~jaap-goudsmit-vaccinatiebeleid~.html

https://www.bnr.nl/nieuws/gezondheid/10432253/we-kunnen-hier-in-vier-maanden-uit-zijn

https://www.nporadio1.nl/nos-met-het-oog-op-morgen/onderwerpen/71739-2021-02-02-jaap-goudsmit-over-een-coronavrije-samenleving

https://www.parool.nl/nederland/viroloog-jaap-goudsmit-virussen-bestaan-al-langer-dan-de-mensheid~b26dcc22/

← All news

Vaccinatie-lichtpuntjes tijdens deze donkere, verlengde lockdown

, ,

Met deze verlengde lockdown kunnen we allemaal wel wat lichtpuntjes aan de horizon gebruiken. Daarom, vers van de pers, de fijnste vaccinatie-highlights van deze week!

Ondanks deze donkere tijden, was vaccinatie afgelopen week volop positief in het nieuws. Zo zijn sinds de Nederlandse V-day al 38.000 mensen gevaccineerd met het Pfizer/BioNTech-vaccin, en blijkt de vaccinatiebereidheid onder het ziekenhuispersoneel enorm hoog. Er waren nog even wat zorgen of het vaccin ook zou beschermen tegen de “nieuwe” varianten van het virus (ook wel Britse en Zuid-Afrikaanse varianten genoemd), maar gelukkig lijkt het ook deze te snel af. Wat zijn we daarom blij dat de EU haar contractafspraak met de ontwikkelaars weet te verdubbelen tot 600 miljoen doses. Nederland denkt daarbij niet alleen aan zichzelf en trekt een extra €25 miljoen uit voor de aanschaf en verspreiding van vaccins in arme landen.

Een tweede vaccin, dat van Moderna, kreeg ook groen licht van het Europees Medicijn Agentschap (EMA). Dat is goed nieuws, want daarmee weet Nederland nog eens 6 miljoen vaccins veilig te stellen. Nu blijft het duimen draaien voor het Oxford/AstraZeneca-vaccin, waar het EMA nog voor het einde van deze maand ook een oordeel over hoopt te vellen.

Al deze mooie ontwikkelingen maken HollandBIO en ook Nature één ding pijnlijk duidelijk: waar een wereldwijde sociale en politieke wil is – en, vooruit, voldoende middelen – is een weg. De ontwikkeling van vaccins en geneesmiddelen kan dus wel degelijk sneller en beter. Laten we daarom zodra het weer kan letterlijk de koppen bij elkaar steken om lessen te trekken uit deze moeilijke en leerzame periode.

← All news

#HollandBIOwildieprik

, ,

Het zijn tumultueuze tijden in het debat over coronavaccinatie. Na groen licht van de EMA voor het eerste mRNA vaccin, buitelden de media over elkaar heen met adviezen van allerhande experts over de uitvoer. Hoe zorgen we voor een zo soepel mogelijk verloop van de vaccinaties?

De druk op de overheid neemt de afgelopen weken enorm toe. Hoe gaan we de vaccinaties uitvoeren? Beginnen we in lijn met het Gezondheidsraad advies bij ouderen? Of toch bij zorgpersoneel, dat zich al maandenlang uit de naad werkt? Wanneer gaan we überhaupt beginnen met vaccinatie? En kunnen we – zoals in andere EU-lidstaten het geval is – écht niet eerder van start?

Een goede voorbereiding is het halve werk. Daar ligt ook een belangrijke taak voor het individu, volgens intensivist en part-time influencer Diederik Gommers. Op LinkedIn legt hij in begrijpelijke taal uit hoe dit vaccin werkt en waarom hij het wil laten zetten. Ook van de Universiteit van Nederland verscheen eerder een informatieve video. Bij HollandBIO weten we het in elk geval al zeker: #wijwillendieprik!

← All news

Goede voornemens: van Rutte tot Rota

, ,

Minister-president Rutte wil graag lessen trekken uit de coronacrisis, zo geeft hij aan in een interview met Elsevier Weekblad. Hij hekelt het eindeloze gepolder in de zorg: over testlocaties, vaccinatieprogramma’s en contactonderzoek. Een van zijn goede voornemens is daarom een sneller en centraler gecoördineerde zorgsector. Hoe? Daar wordt nog druk over nagedacht – en daar draagt HollandBIO graag een steentje aan bij.

De coronacrisis zet de zorg -en bovenal infectieziekten- vol in de schijnwerpers. HollandBIO pleit al jaren voor meer overheidsregie op het infectieziektedossier, het liefst in de vorm van een deltaplan infectieziekten. De Gezondheidsraad (GR) concludeerde immers al in 2013 dat we gezondheidswinst laten liggen door een suboptimale inzet van vaccins. Toch is er in de tussentijd niet bijster veel veranderd in het proces waarmee we vaccins beoordelen en invoeren.

Neem nu het rotavirus, waartegen sinds 2006 vaccins bestaan. Na jaren op de plank, vroeg de overheid in 2016 advies aan de GR over de positionering van deze vaccinatie. Het besluit: hoewel algemene vaccinatie op termijn zeker een optie was, zou per voorjaar 2019 vaccinatie van risicogroepen plaatsvinden. Vlak voor de invoer bleek plots dat de vaccinatie juist in risicogroepen minder effectief is. De invoer werd weer uitgesteld. Nu is het wachten tot de GR tijd heeft voor een advies. Een advies dat – gezien de huidige coronaprioriteiten – zomaar weer een tijd op zich kan laten wachten.

Omdat de druk op de zorg ongekend hoog is, pleiten kinderartsen ondertussen voor een versnelde brede invoer van het rotavaccin. Zij stellen dat “iedere maatregel die we kunnen treffen om de zorg te ontlasten, zeer welkom is”. CDA-Kamerleden Kuik en Van den Berg vragen VWS-staatssecretaris Blokhuis daarom een reactie op dit artikel.

Staatssecretaris Blokhuis heeft de afgelopen jaren meermaals aangegeven graag zo veel mogelijk gezondheidswinst te verzilveren met vaccinatie waar dat kan. Het omarmen van het eerdere advies van de GR zou daar in de ogen van HollandBIO goed bij passen. Wij hopen dan ook dat de staatssecretaris de brede en voortvarende invoer van het rotavirusvaccin tot zijn goede voornemen maakt.

← All news

Op naar de arm (deel II): kabinet publiceert Nederlandse COVID-vaccinatiestrategie

, , , ,

Langzaam maar zeker wordt hopen vertrouwen: na de jaarwisseling hebben we misschien wel de beschikking over de eerste coronavaccins. Hoera! Die vaccins moeten vervolgens zo snel mogelijk de juiste arm in. Dat is geen sinecure, dat vergt een nationaal vaccinatieplan, zo merkten we vorige week al op. We waren dan ook blij verrast toen minister De Jonge vrijdagmiddag de Nederlandse COVID-vaccinatiestrategie de ether in slingerde. We legden het plan langs de meetlat: is dit het felbegeerde integrale plan om de giga vaccinatie-uitdaging in goede banen te leiden? Spoiler alert: HollandBIO is er nog niet helemaal gerust op.

In zijn COVID-vaccinatiestrategie pleit het kabinet voor een wendbare Nederlandse aanpak en strategie. Er zijn, in samenwerking met verschillende partijen, meerdere scenario’s in voorbereiding. Check tot zover. Het kabinet wil waar mogelijk gebruik maken van bestaande structuren, én via kleinschalige distributie prioritaire groepen voorzien van een vaccin. Dat klinkt in eerste instantie handig en veilig. Maar is het wel realistisch? Een pandemie en bestaande structuren staan op gespannen voet, leerden we van het contactonderzoek, het inkoop-, en het testbeleid. Maar corona en kleinschalig, dat is helemaal een contradictio in terminis.

Reken maar even met ons mee. De door de Gezondheidsraad aangewezen prioritaire doelgroep bestaat in totaal uit maar liefst 6,5 miljoen mensen, die, afhankelijk van welke vaccins als eerste beschikbaar zijn, waarschijnlijk tweemaal een prik moeten krijgen. Dat maakt 13 miljoen vaccinaties.Ter vergelijking, in 2019 ontvingen zo’n 3,1 miljoen mensen uit diezelfde doelgroep de griepvaccinatie. Dat is één prik, met één vaccin, en ook dat is elk jaar weer een fikse opgave. Het getal 13 miljoen zou dus al voldoende moeten zijn om deze deelvaccinatiecampagne als grootschalig te bestempelen. Tel daar een paar pandemie-eigen complicerende factoren bij op. Het moet namelijk wel een beetje snel, want we willen liever vandaag dan morgen terug naar normaal of op z’n minst normaler. Met het oog op de schaarste, komen de vaccins daarbij zeker het eerste jaar van verschillende leveranciers, in verschillendedeelleveringen van verschillende omvang. Die vaccins hebben een verschillend, nog onbekend, profiel voor verschillende (deel)doelgroepen, en moeten, al dan niet via distributiecentra, vervoerd worden naar uiteenlopende (zorg)locaties, onder verschillende condities. Dat levert al met al een duizelingwekkend logistiek plaatje op, met een schier oneindig aantal mogelijke scenario’s, combinaties en leveringen. En last but not least, één persoon moet hetzelfde vaccin twee keer krijgen, en mogelijke bijwerkingen en liefst effectiviteit moeten nauwgezet geregistreerd worden. Ga er maar aan staan, kleinschalig binnen je reguliere structuren, naast je reguliere takenpakket.

We geven toe, het is onrealistisch om te verwachten dat de vaccinatiestrategie pasklaar zou zijn. We begrijpen dat cruciale gegevens – en de vaccins zelf – nog ontbreken, wat maakt dat we varen in dichte mist. Maar inzetten op kleinschalig en regulier is dat zeer zeker ook. Hoeveel en welke menskracht, hoeveel en welke middelen en hoeveel en welke distributiecentra maakt het kabinet vrij om dit huzarenstuk in goede banen te leiden? En hoe? De vaccinatiestrategie licht een tipje van de sluier op hoe het kabinet in de wedstrijd zit, maar veel van onze vragen blijven vooralsnog onbeantwoord.

Met een kleine steek van jaloezie kijken we naar de plannen van Duitsland, waar centraal aangestuurde distributiecentra worden klaargestoomd, benodigdheden worden ingekocht en mobiele teams worden ingesteld om de vaccinaties naar de arm van bestemming te begeleiden. Om pas later, als er vaccins in overvloed zijn en de coronavaccinatie daadwerkelijk business as usual is, ingebed te worden in de reguliere – zo je wil kleinschalige – infrastructuur. Deutsche Gründlichkeit, kortom.

← All news

Op naar de arm: waar blijft dat nationale corona-vaccinatieplan?

, , ,

Al bijna een jaar zijn we in de weer om het coronavirus te beteugelen: met de dans en de hamer, met testen, met zorg, hulp- en geneesmiddelen. Maar nu, nu gloort er hoop aan de horizon, licht aan het eind van de tunnel. Want als alles goed gaat, voegen we binnenkort een essentieel wapen aan ons arsenaal toe: vaccinatie. Het spreekt voor zich dat die vaccins na het passeren van de finishlijn zo snel mogelijk de juiste arm in moeten. Wat niet wil zeggen dat dit eenvoudig is: het vergt een uitgekookt nationaal vaccinatieplan waarin onder meer advisering, logistiek, uitvoering en communicatie in nauw samenspel met de rest van het corona-wapenarsenaal samenkomen. Dat vergt wel een ambitieuze, gezamenlijk te realiseren doelstelling. Bij voldoende vaccins heel Nederland voor de zomer van 2021 gevaccineerd, bijvoorbeeld. Hoe klinkt dat?

Minister De Jonge geeft aan alles op alles te willen zetten om zo snel mogelijk aan het vaccineren te slaan. Zijn routekaart moet duidelijk maken hoe Nederland zich hierop voorbereidt, maar de kaart mist resolutie en ademt vrijblijvendheid. Waar zijn de urgentie, de daadkracht, mankracht en middelen die passen bij de totaal ontwrichtende crisis waarin we verkeren? Het is alsof we de grootste les van het afgelopen jaar nog steeds niet hebben geleerd: een pandemie bezweer je niet “even” naast je reguliere werkzaamheden, noch met business as usual.

Na de positieve fase 3 interim resultaten van Pfizer en Moderna (hulde, hoera!) haastten partijen zich om de verwachtingen te temperen. Het RIVM liet optekenen dat het nog wel een jaar kon duren voor alle Nederlanders gevaccineerd zijn, de GGDen vonden -80 vriezers en droogijs ingewikkeld. De Gezondheidsraad, die moet adviseren over prioritering van doelgroepen, hult zich in stilzwijgen, waarschijnlijk in geduldige afwachting van officiële registratiedata. En onderwijl meldt de NOS dat de bereidheid van de bevolking om zich te vaccineren daalt. Kom op allemaal! Wat gaan we doen, hoe gaan we het regelen? En vooral ook wanneer?

Met vereende krachten wisten vaccinproducenten erin te slagen de ontwikkeling van een veilig en effectief vaccin van tien naar één jaar te reduceren. Onderzoek van HollandBIO liet zien dat een vaccin na registratie in Nederland mediaan 5,2 jaar op de plank blijft liggen. Dat is, voor alle duidelijkheid, de eerder benoemde business as usual. Het valt te hopen dat de bij implementatie betrokken organisaties het voorbeeld van de farmaceuten volgen en ook hier een navenante versnelling inzetten. De enige acceptabele bottleneck van dit moment is een tekort aan vaccins, omdat de wereldwijde vraag het aanbod verreweg overstijgt. Elke andere uitdaging is oplosbaar. Want wij, en met ons iedereen, zijn die anderhalvemetersamenleving inmiddels wel goed zat.

Misschien hebben we het helemaal mis. Laten we het hopen. Misschien is het vaccinatieplan al veel verder gevorderd dan ons bekend. Vooralsnog zit HollandBIO in elk geval met een hele batterij aan onbeantwoorde vragen. Vragen over de ambitie van VWS, over de samenhang tussen verschillende maatregelen, waaronder het testbeleid. Vragen over advisering, over tijdslijnen, over logistiek en uitvoer. En over communicatie. We beseffen ons terdege dat vragen stellen makkelijker is dan vragen beantwoorden, maar we stellen ze toch. We zouden overigens ook maar wat graag bijdragen aan de beantwoording, aan de totstandkoming van het nationale vaccinatieplan. Als leveranciers van een toch wel cruciaal onderdeel van de oplossing, de vaccins, zouden we dat zelfs best logisch vinden. Maar dan wel op basis van een ambitieuze, gezamenlijk te realiseren doelstelling. Bij voldoende vaccins heel Nederland voor de zomer van 2021 gevaccineerd, bijvoorbeeld. Hoe klinkt dat?

Meer lezen? Rosanne Hertzberger roept de overheid ook op haar rode loper uit te rollen: https://www.nrc.nl/nieuws/2020/11/14/het-vaccin-gaat-werken-nu-nog-de-overheid-a4020014

← All news

Leestip: Hoe de lessen uit de coronacrisis vaccinontwikkeling blijvend zullen veranderen

,

In het FD verscheen vorige week een interessante longread over de geschiedenis, de huidige stand van zaken en de toekomst van vaccinontwikkeling. De coronacrisis betekent een stroomversnelling voor het proces en nieuwe technologieën die slimmere vaccins moeten opleveren. De verwachting is dat we daar ook bij andere ziektes de vruchten van gaan plukken. Maar wat is daar allemaal voor nodig?

Tijdswinst is mogelijk, maar komt niet vanzelf
Bij HollandBIO maken we ons al jaren hard voor een versnelde en verbeterde ontwikkeling en inzet van vaccins. Om blijvende lessen te trekken uit de coronacrisis voor snellere en betere vaccinontwikkeling, is het nodig dat we actie ondernemen. Dat begint al met het erkennen van het belang van infectieziekten. Bijvoorbeeld door het vrijmaken van financiering voor de ontwikkeling én de implementatie van vaccins. De coronacrisis laat zien dat ook in het beoordelingstraject tijdswinst mogelijk is, door sneller handelen van de EMA en de FDA. En in de uiteindelijke inzet is nog altijd veel winst te boeken door de plaats van vaccins in de zorg beter te beschrijven. Onze hamvraag: hoe gaan we deze lessen ook na de coronacrisis blijvend in de praktijk brengen?

Link naar het artikel:
https://fd.nl/specials/1361889/waarom-vaccinontwikkeling-na-corona-nooit-meer-hetzelfde-zal-zijn

← All news

Kamervragen over schaars griepvaccin

,

Als het aan staatssecretaris Blokhuis ligt, krijgen mensen met een medische aandoening en 70-plussers dit jaar voorrang op de griepprik. De -gelukkig- stijgende vraag naar het griepvaccin zorgt nu helaas voor schaarste. Deze boodschap zorgt voor de nodige opschudding bij ouderenbond ANBO en is voor D66 en CDA een aanleiding voor diverse Kamervragen over onder andere het inkoopproces en het handelingsperspectief om nieuwe tekorten volgend jaar voor te zijn. Voorkomen is immers beter dan genezen!

Verder lezen:

← All news

Duivelse dilemma’s: kunnen we vlugger aan de vax?

,

We weten niet wanneer de eerste corona vaccins beschikbaar zijn. Wel weten we dat de vaccinontwikkelaars tot dusver een ongeëvenaarde prestatie leveren. De druk om zo snel mogelijk een veilig én effectief vaccin te introduceren, was dan ook nog nooit zo hoog. Maar, wanneer vinden we een vaccin eigenlijk veilig en effectief genoeg, in tijden van een alles verlammende pandemie? En wat is de beste manier om die data zo snel mogelijk te vergaren? Uiterst complexe vraagstukken, waarbij medische, ethische en economische afwegingen niet zelden op gespannen voet staan. Dat spreekt ook uit de berichtgeving in de media. Een greep uit het laatste nieuws.

Waar blijven ze, die vaccins?
Ook in vaccinontwikkeling wegen de laatste loodjes het zwaarst. NOS op 3 laat zien hoe het afgelopen jaar, zonder concessies op kwaliteit en veiligheid, ongekende snelheden in het ontwikkelproces van vaccins bereikt zijn. Eenmaal in de laatste onderzoeksfase is het zaak om hard te maken dat de vaccins effectief zijn. In de gevaccineerde groep moet minder ziekte, of minder ernstige ziekte, optreden dan in de groep die een placebo ontving, een nepvaccin. Aangezien we die ziekte tegelijkertijd uit alle macht proberen te voorkomen, kan het een tijd duren voordat een conclusie te trekken valt. Zijn er manieren om het proces te versnellen?

Versnelde goedkeuring
Ziekenhuisbaas, arts en wetenschapper Marcel Levi pleit voor versnelde goedkeuring en invoer van de coronavaccins. Hij stelt dat de resultaten uit grote studies dusdanig positief zijn, dat de voordelen van het hebben van een vaccin het beperkte, kleine risico op bijwerkingen, rechtvaardigt. Maar ook als slechts in 1 op de 50 000 gevallen ernstige bijwerkingen optreedt, levert dat op wereldwijde schaal nog steeds 154 000 gevallen op. En in hoeverre weten we eigenlijk al iets over de effectiviteit van de vaccins?

Challenge trials
Om tijd te besparen en meer kennis over het virus op te doen, wil het Verenigd Koninkrijk aan de challenge trials. Dat zijn studies waarbij gezonde mensen bewust besmet worden met een lage dosis van het virus. Als het lukt om daarmee tot een menselijk ziektemodel te komen, kunnen we via een gecontroleerde besmetting sneller aantonen of een coronavaccin écht beter beschermt dan placebo. Je voelt op je klompen aan dat een dergelijke onderzoeksopzet de nodige ethische dilemma’s met zich meebrengt.

Hoewel challenge trials niet vrij zijn van risico’s, zijn ze in het onderzoek naar infectieziekten als malaria heel gebruikelijk. Volgens infectieziektenexpert Meta Roestenberg is het goed om ons te beraden op de vraag of Nederland hier ook mee wil starten. Leidend daarbij zijn vragen als: “Wat kunnen we daarvan leren?”, “Kunnen we dat ook op andere manieren leren?”, “Hoeveel sneller zou dit zijn?” en “Vinden we dat al met al het risico waard?”. Microbioloog Rosanne Hertzberger ziet er, bij selectie van de juiste proefpersonen en onderzoekers, wel heil in.

Gezamenlijke zoektocht
Vaccinontwikkelaars en registratieautoriteiten zijn eensgezind in hun standpunt dat zij géén concessies doen aan de reguliere hoge standaard van kwaliteit en veiligheid bij registratie. Maar dat is slechts één stap in het proces. Zelfs als er een vaccin komt, is de kans klein dat we op korte termijn voldoende mensen kunnen inenten om de epidemie een halt toe te roepen. Arts en viroloog Jaap Goudsmit tempert de verwachtingen en waarschuwt voor overmatig optimisme. In verband met een inherente schaarste aan een vaccin na goedkeuring is volgens hem de vraag wat we met elk vaccin gaan doen, met welk doel en voor welke groep. Hij roept het kabinet en de overheid op daar duidelijk over te zijn.

De hamvraag in de ontwikkeling en implementatie van een coronavaccin is, welk risico we bereid zijn te nemen. De meningen daarover lopen uiteen, en eigenlijk is er ook geen goed of fout antwoord. Wat in ieder geval onontbeerlijk is, is om in continue dialoog te blijven met alle betrokkenen.  Zodat we gezamenlijk, gebruikmakend van ieders kennis, expertise en positie, de best mogelijke weg uit deze pandemie kunnen vinden.

← All news

Stappenplan implementatie coronavaccins bekend: nu nog afstemmen

, ,

Met een inzichtelijke Kamerbrief en Routekaart Vaccinatie speelt de overheid open kaart over haar voorbereidingen op een succesvolle implementatie van veilige en effectieve coronavaccins. Ook hier vormt een parallelle aanpak, zoals we eerder zagen bij het ontwikkelproces van de vaccins, de sleutel tot een spoedige start. Nu “alleen nog” de werelden van beleid en productie samenbrengen. Tijdig afstemmen is geen overbodige luxe, gezien het enorme logistieke huzarenstuk rond de productie en de verdeling van vaccins. Laten we daarom de vaart erin houden met -hoe kan het ook anders- een parallel afstemmingtraject tussen alle betrokken stakeholders.