← All news

Kom ook snel door met die vaccins tegen andere ziektes

, , ,

Negen jaar wachten op een levensbeschermende behandeling, gelukkig hebben we de curatieve zorg in Nederland een stuk beter geregeld. Waarom zijn zulke lange wachttijden dan wel de norm in de Nederlandse voorzorg, preventie? Niet bij coronavaccins gelukkig, dat zou wat zijn. Toch duurt het gemiddeld negen jaar na goedkeuring voordat we in dit land vaccins bij kwetsbare groepen inzetten. Als er ooit een tijd is dat we voorkomen beter vinden dan genezen, laat het dan nu zijn. Daarom ook dit alarmerende opiniestuk in Trouw van onze Annemiek, uit voorzorg.

Sinds 2018 is de gemiddelde tijd tussen vaccinregistratie en implementatie voor zeven infectieziekten verder opgelopen: gemiddeld van 7 naar 9 jaar. Ons onderzoek laat een scherpe scheiding zien tussen vaccins die relatief snel hun route naar de arm vinden en vaccins die jaren op de plank liggen. Bekijk de resultaten in onderstaande infographic:

← All news

Pandemiebestrijding minstens even mutatiegevoelig als het coronavirus

, ,

Een pandemie eronder krijgen. Wat hadden we eind 2021 graag gezegd dat we erin geslaagd waren. De werkelijkheid blijkt weerbarstig. Voorlopig dansen en hameren we er nog op los, op het moment van schrijven met een “avondlockdown”. Gelukkig hebben we dankzij biotech wél een steeds vollere gereedschapskist, waardoor het virus kunnen bestrijden niet meer de grootste uitdaging lijkt: zelfs tegen dominante varianten kunnen we binnen 100 dagen een aangepast vaccin ontwikkelen. De ideeën over het mogen en wíllen bestrijden van de pandemie blijken echter sneller te muteren dan het virus zelf, zowel binnen Nederland, als over de grens.

Vooropgesteld: ook HollandBIO heeft niet dé silver bulletdie ons van de pandemie verlost. Wel zien we dat biotech met testen, vaccins en geneesmiddelen nog altijd een bijzonder belangrijke bijdrage levert aan de bestrijding van deze crisis. Het lijkt alweer heel normaal, dat we in een recordtijd niet één, maar meerdere vaccins en geneesmiddelen tegen het coronavirus wisten te ontwikkelen, registreren en inzetten. En sindsdien staan alle productielijnen roodgloeiend. Want, after all, nobody is safe until everyone is safe.

Coronavaccinproductie: het logistiek huzarenstuk van de 21e eeuw
Ook wij hadden liever direct Jan en alleman van vaccins voorzien. Alleen het produceren is bepaald geen pannenkoeken bakken. Qua complexiteit valt vaccinproductie meer in de categorie “bereiden van een sterrendiner”, liet ook vaccingezant Hans Schikan zien: noch toegang tot de ingrediënten, noch toegang tot het recept – het spreekwoordelijke IP – geeft garantie op een restaurantwaardig resultaat. Laat staan dat je in afwezigheid van voldoende keukencapaciteit binnen afzienbare tijd de hele wereld op een hoogstaande culinaire beleving kan trakteren. De productie van één vaccin is een enorm logistiek huzarenstuk dat staat of valt met de (gelijk)tijdige levering en inzet van 280 componenten afkomstig van 86 leveranciers uit 19 landen. De Nederlandse overheid erkent inmiddels ook dat dit geen eitje is en dat de bescherming van intellectueel eigendom juist de broodnodige samenwerkingen heeft gefaciliteerd in plaats van geblokkeerd (zie vraag 70).

De route naar de arm kent vele uitdagingen…
Gelukkig heeft de biotech sector sinds begin 2020 niet stil gezeten. In theorie zou de hele wereldbevolking tegen februari 2022 twee prikken in de arm kunnen hebben, aldus EFPIA en Vaccines Europe. Tot zo ver de theorie… Want in plaats van vaccins volgens afspraken via COVAX aan armere landen te doneren, zijn veel landen tot grote frustratie van de WHO alweer toe aan een nieuwe booster, Nederland inclusief. Oostenrijk liet zelfs al weten dat ‘schansen met Janssen’ er in 2022 niet in zit, tot grote frustratie voor wintersportliefhebbers die alle maatregelen tot nu toe gep(r)ikt hebben. En het lijkt met een nieuwe ronde boosters in Nederland onwaarschijnlijk dat we het Get one, Give one’-principe tijdig in de praktijk brengen.

Een eerlijkere verdeling van vaccins is weliswaar een belangrijke sleutel tot het einde van deze pandemie, ook het voor handen zijn van voldoende vaccins wereldwijd is slechts één van de uitdagingen – waar overigens ook in Afrika hard aan gewerkt wordt. Een verslaggever van de NOS tekende recent in Malawi op dat er veel meer hordes geslecht moeten worden. Geld voor grote vaccinatiecampagnes is er in Malawi eigenlijk niet en ook hier werkt een gebrek aan informatie over vaccins vaccinatietwijfel in de hand. Daarbij ontbreek het inwoners soms niet alleen aan de wil, maar ook aan de financiële middelen om het vervoer naar een priklocatie te regelen. Want zet je met je geld eten voor je kinderen op tafel, of ga je naar de stad voor een prik? Malawi is zeker niet het enige land dat hiermee worstelt en zeker niet het enige land waar het virus in de tussentijd rustig door kan muteren.

De huidige vaccinatieongelijkheid zou ons nog wel eens duur kunnen komen te staan, zeker nu de omicronvariant is aangewezen tot een nieuwe “variant of concern”. Hoopten we eerder dat vaccinatie de genadeklap zou zijn voor het virus, inmiddels leerden we dat vaccinatie je wel een tijd beschermt tegen een ernstig verloop van de ziekte, waardoor we nu in een betere situatie zitten dan vorig jaar, maar dat de prikken niet volledig blijken te voorkomen dat we het virus oplopen, of door kunnen geven. Hoe lang dit beschermde effect van vaccinatie aanhoudt, of het ook aanhoudt bij nieuwe varianten en hoeveel boosters er nog nodig zijn, moet de ervaring ons leren. Dat voelt toch een beetje als van een koude kermis thuiskomen.

Een bitter(zoet)e pil?
Corona geeft ons een crash cursus omgaan met onzekerheid. Daarom lazen we met verbazing hoe positief Jaap van Dissel is over de coronapillen. Begrijp ons niet verkeerd: bij HollandBIO zien we graag een warm onthaal voor elk biotech product en elk nieuw wapen in de strijd tegen corona is welkom. Het zou alleen een bijzonder bittere pil worden voor heel Nederland als de vlag wederom te vroeg uit gaat.

We weten niet wat de beste route is om op in te zetten, noch hoe het virus gaat muteren. Daarom blijft het voorlopig dansen en hameren, op zoek naar een balans waarbij het virus endemisch wordt en onze maatschappij minder ontwricht. Het is misschien geen zaligmakend vooruitzicht, maar bij HollandBIO durven we er onze hand voor in het vuur te steken dat de biotech zich volledig in blijft zetten om dit virus, inclusief toekomstige varianten, eronder te krijgen.

← All news

Vaster adviesritme van de Gezondheidsraad voor corona

, ,

Met de komst van een COVID-19 subcommissie krijgt advisering over coronavaccinatie een structurele plaats binnen de Gezondheidsraad (GR). Deze nieuwe commissie gaat bovendien vanuit een vaster adviesritme werken. Een voorbeeld dat wat HollandBIO betreft bredere navolging verdient.

Corona legt de loep op het beoordelingstraject van vaccins
Het coronavirus legt een vergrootglas op de uitdagingen in de zorg, waaronder ook de beoordeling van vaccinaties en de snelheid waarmee die tot stand komt. Zo stelt D66-Kamerlid Jan Paternotte in een artikel van NRC Handelsblad dat VWS-minister De Jonge soms te angstvallig vasthoudt aan het raadplegen van de GR. Als een internationale organisatie ook al advies heeft uitgebracht, mag hij het adviesorgaan best eens passeren om vaart te maken. „Als het ECDC een duidelijke richtlijn heeft, dan moet niet steeds de reflex zijn: we vragen weer een nieuw advies. Dat is een onnodige stapeling van adviezen.” Ook viroloog Marion Koopmans en Vaccines Europe voelen wel wat voor een “internationale adviesraad” wiens adviezen we (soms) rechtstreeks kunnen overnemen.

Als onafhankelijk adviescollege bepaalt de GR nu in de regel zelf de werkwijze, timing en benodigde expertise van haar adviezen. In de praktijk leidt dit, zoals we eerder in een position paper beschreven, al jaren tot een inefficiënt, onzeker en vaak jarenlang beoordelingstraject voor vaccins. Dat er nog gezondheidswinst blijft liggen met het huidige beoordelingsproces concludeerde de GR nota bene zelf al in 2013. Toch concludeerde de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) het dit jaar opnieuw. Dat er nu een vaster adviesritme komt voor COVID-vaccinaties ziet HollandBIO daarom als een verademing én een voorbeeld voor de beoordeling van andere vaccinaties, die soms jaren op de plank blijven liggen.

Een toekomstbestendig vaccinatiestelsel, met voor elk vaccin tijdig een toegangsroute op maat
Volgens de RVS biedt een overkoepelende visie en strategie voor de vaccinatiezorg uitkomst tegen de versnippering in het huidige stelsel: een oplossing die perfect in het straatje van HollandBIO past. Een optimale benutting van vaccinatie vergt een structureel advies over elk geregistreerd vaccin, met een brede blik op alle mogelijke toegangsroutes, inclusief -maar niet beperkt tot- de publieke programma’s. Dit advies geeft het vaccin een plaats in het zorgstelsel. En net als bij geneesmiddelen, is een vaste termijn voor dit advies zeker geen overbodige luxe.

De RVS ziet gelukkig ook heil in maatwerk en een verbeterde samenhang tussen het programmatisch aanbod, de vaccinaties binnen de collectief gefinancierde zorg en de vrije markt. Dat vraagt wel om een doelgerichte en proactieve benadering van de doelgroep – en daarmee om de systemen die dat mogelijk maken. Wat ons betreft ligt er dus een mooi takenlijstje klaar voor de opvolger van Blokhuis!

← All news

Evaluaties van het coronabeleid: een boost(er) voor de Nederlandse infectieziektenaanpak

, ,

Terwijl de Onderzoeksraad voor Veiligheid de Nederlandse aanpak van de coronacrisis evalueert, speelt ook de Tweede Kamer haar ultieme troef: er komt een parlementaire enquête naar het coronabeleid. HollandBIO grijpt beide evaluaties graag aan als kansen voor verbetering van beleid, op nationaal én internationaal niveau.

Dat we deze crisis beter aan hadden kunnen pakken staat als een paal boven water. Hoe? Daarover filosoferen, pennen en plannen verschillende partijen inmiddels flink op los: waaronder – maar allesbehalve uitputtend – hier, hier, hier, hier en – onze favoriet – hier.

Uiteraard is HollandBIO, hoe kan het ook anders, volledig overtuigd van de belangrijke bijdrage van biotech in de crisis. Zonder testen, vaccins en geneesmiddelen hadden we ons ook in 2021 immers weer op kunnen maken voor een cold and lonely Christmas.

Het is daarom essentieel dat de stem van de biotech ook vertegenwoordigd is in de evaluaties over het coronabeleid. Ter inspiratie delen we daarom alvast de vragen die we keer op keer over de crisisaanpak bleven stellen en onze inzichten uit “op naar de arm” en “op naar de arm deel II”. En aangezien we vrezen dat dit niet de eerste noch de laatste infectieziektecrisis is die zich aandient, brachten we ook in kaart wat biotech nodig heeft om in een volgende ronde optimaal beslagen ten ijs te komen, bijvoorbeeld tegen antibioticaresistentie of een nieuwe Disease X.

Een beter beleid staat of valt uiteindelijk vooral met de aanwezigheid van een kabinet. Ongetwijfeld vallen er veel woorden vuil te maken aan de keuzes uit het verleden: achteraf is het namelijk makkelijk praten, de beste stuurlui staan aan wal en we lijken wel eens te vergeten dat fouten maken menselijk is. Maar een steeds striktere verantwoordingscultuur maakt beleid niet per se beter. Wat HollandBIO betreft gaat het de aankomende tijd vooral niet om woorden maar daden. Wij richten onze blik het liefst vooruit. Laten we het komende kabinet de kans geven om op basis van de input van alle stakeholders, inclusief de biotech, het huidige infectieziektenbeleid een boost(er) te geven.

← All news

Versnel de vaccinontwikkeling

,

Vaccinontwikkeling binnen 100 dagen, zodat we toekomstige pandemieën snel en efficiënt de kop in kunnen drukken. Aan ambitie in elk geval geen gebrek bij de Coalition for Epidemic Prepareness. Hoe ze dat voor elkaar gaan krijgen? Dat licht CEO Richard Hatchett bij McKinsey toe in de serie “Covid-19 vaccines: the road to recovery and beyond”

← All news

Nationale griepprikdag

, , ,

Wist je dat werkgevers jaarlijks tussen de 500 tot 1300 miljoen verzuimkosten maken aan het griepvirus? Door huisartsbezoeken, ziekenhuisopnames en -zo nu en dan- volle IC’s stijgen de kosten voor de maatschappij vaak nog verder. Door de versoepelde coronamaatregelen verwachten virologen dit jaar een pittig griepseizoen. Daarom vraagt de Nederlandse Influenzastichting met een Nationale Griepprikdag op 11 oktober aandacht voor – jawel: de griepprik! 

← All news

Erop en erover: Biden lanceert pandemie paraatheidsplan

,

Watertandend nam HollandBIO deze week het Amerikaanse pandemic preparedness plan door. De Biden-Harris administration trekt de aankomende 7 tot 10 jaar $65 miljard dollar uit om toekomstige pandemieën te voorkomen, met een integraal plan dat werkelijk elke box checkt van onze “In strijd tegen infectieziekten” wensenlijst. Wat kunnen wij, aan de andere kant van de plas, leren van the American way, in de totstandkoming van nationale en Europese pandemie plannen zoals het Deltaplan Pandemic Preparedness en de Health Emergency Preparedness and Response Authority (HERA).

Allereerst hebben de Amerikanen in geen geval gebrek aan ambitie. Het plan stelt kristalheldere doelen voor elk aspect van pandemie-paraatheid: vaccins, behandelingen, diagnostiek, vroege waarschuwingssystemen, monitormogelijkheden, versterking van de publieke gezondheidszorg (ook internationaal!), capaciteit voor vitale benodigdheden en regelgeving. Daarnaast zien de Amerikanen grote getallen in perspectief. De Amerikaanse ambtenaren noemen de vrij te maken $65 miljard een “bescheiden” bijdrage. En dat is het op de keper beschouwd ook, gezien de 16 biljoen impact die de coronacrisis op het land had.

Moge Bidens “Apollo-style” plan Nederland en Europa inspireren om over de talloze versnipperde koninkrijkjes en eigen schaduwen heen te springen. Een gezamenlijk, integraal en ambitieus plan met scherpe keuzes, heldere doelen en passend budget is cruciaal om toekomstige pandemieën het hoofd te bieden. COVID heeft niet alleen bewezen dat zo’n investering vanuit kosten-baten perspectief een no-brainer is, maar ook dat deze de inwoners van Nederland, Europa en zelfs de wereld zeer ten goede zal komen.

← All news

Opnieuw worden de beloftes van sneller en slimmer meten bevestigd

, , ,

Door de inzet van geavanceerde diagnostiek zijn we steeds beter in staat vast te stellen welke ziekte iemand heeft en wat de best mogelijke behandeling is. Uit recent gepubliceerd onderzoek van het Antonie van Leeuwenhoek blijkt dat essentiële mutaties in het tumor-DNA bijzonder stabiel zijn. Dit maakt de weg vrij om, het liefst zo vroeg mogelijk in het ziekteproces, één keer het complete tumor-DNA af te lezen met behulp van Whole Genome Sequencing (WGS). Met de data die dit oplevert kan een arts samen met de patiënt bepalen wat de juiste behandeling is. “De onderzoekers pleiten er op basis van dit nieuwe onderzoek voor om deze test beschikbaar te stellen voor alle patiënten met uitgezaaide kanker.”, aldus het AVL-nieuwsbericht.

De implementatie van dit soort geavanceerde diagnostiek is dus cruciaal voor een behandeling op maat. Maar zolang je diagnostiek alleen inzet om te bepalen welk middel je aan een individu wil geven, benut je niet de volle potentie voor het zorgstelsel. Wanneer we individuele data kunnen anonimiseren, aggregeren en combineren, levert dat een schat aan informatie en kennis op, waarmee we de basis kunnen leggen voor een veel breder, lerend zorgsysteem. Waar behandelingen nog ontbreken, kan op grotere schaal verzamelde data bijvoorbeeld benut worden om de ontwikkeling van nieuwe behandelingen te versnellen en te verbeteren. De feedback van de patiënt van vandaag legt daarmee de basis voor de behandeling van de patiënt van morgen. Met de honorering door het Nationaal Groeifonds van het voorstel van Health-RI komt een nationale gezondheidsdata-infrastructuur een stap dichterbij. Volgens HollandBIO is zo’n nationale data infrastructuur een essentiële randvoorwaarde om de potentie van technologische innovaties ten volste te benutten.

Een heel mooi voorbeeld van de waarde van diagnostiek en het belang van het delen van data is het onderzoek van dr. Stefan Barakat en Elena Perenthaler naar het Barakat-Perenthaler syndroom, een ultrazeldzame vorm van epilepsie. Zij ontdekten dat een mutatie in het UGP2-gen de boosdoener is en vonden via Genematcher bijna 40 patiënten met dezelfde mutatie en hetzelfde ziektebeeld. Nu gaan ze op zoek naar een passende behandeling. “Barakat is trots op wat hij en zijn collega’s in minder dan vijf jaar hebben bereikt. ‘Deze casus is een mooie illustratie van hoe door middel van internationale samenwerking in relatief korte tijd de stap van onopgeloste patiënt, naar nieuw ziektebeeld en nu zelfs therapieontwikkeling kan worden gemaakt.’”.

Bronnen:

Lees meer:

← All news

Kamer wil stille pandemie van antibioticaresistentie bestrijden

, ,

Mooi nieuws! Unaniem spoort de Tweede Kamer de regering aan om de ontwikkeling van nieuwe antibiotica te ondersteunen. Deze motie volgt op het recent verschenen Access to Medicine Foundation-rapport “Biotechs are saving the world form superbugs. Can they also save themselves?”. Ook nu is er namelijk al sprake van een wereldwijde “stille pandemie” van resistente infecties die globaal jaarlijks aan circa 700.000 mensen het leven kost.

De ontwikkeling van nieuwe, levensreddende antibiotica ligt voor een groot deel in de handen van kleine, innovatieve biotech bedrijven. De route die hun nieuwe producten van lab naar praktijk moeten afleggen is veelal een financiële lijdensweg – als die producten de eindstreep al halen. Juist om resistentie te voorkomen worden nieuwe antibiotica namelijk slechts spaarzaam ingezet. Daardoor hebben steeds meer bedrijven moeite om het hoofd boven water te houden.

Volgens de Access to Medicines Foundation zijn er nieuwe marktprikkels nodig om een medische catastrofe te voorkomen. Bijvoorbeeld in de vorm van abonnementsmodellen of beloningen voor het bereiken van mijlpalen, waaronder het bereiken van de markt (zogeheten market entry rewards). Volgens het rapport zou Nederland ook van de aanpak in Zweden en het VK kunnen leren. Genoeg te doen dus!

HollandBIO is daarom ontzettend blij dat de Kamer de regering oproept om werk te maken van de ontwikkeling van nieuwe antibiotica. Zij vraagt de regering de bijdragen vanuit de overheid voor nieuwe vormen van antibiotica op zo’n wijze te construeren dat de slaagkans wordt vergroot en ook om zich op Europees niveau in te zetten voor vernieuwende vormen van investeringen in en onderzoek naar nieuwe antibioticavarianten.

← All news

Het effect van “Verder met Vaccineren”

,

Wat heeft het “Verder met Vaccineren”-beleid opgebracht? In deze voortgangsbrief belicht staatssecretaris Blokhuis de resultaten. De trendbreuk rond de -voorheen- dalende vaccinatiegraad geeft reden tot feest, al gaat bij HollandBIO de champagne pas écht open als het volgend kabinet doorpakt op de recente adviezen voor een verbeterd Nederlands vaccinatiestelsel.

Staatssecretaris Blokhuis zette zich de afgelopen beleidstermijn samen met “zijn” vaccinatiealliantie en de denktank desinformatie in voor het Nederlandse vaccinatiebeleid. Gewapend met een actieplan is het hem gelukt om de dalende trend in de vaccinatiegraad te keren: een mooi resultaat! Hij stelde daarnaast diverse nieuwe vaccinatieprogramma’s in, waaronder bijvoorbeeld de maternale kinkhoestvaccinatie en een uitbreiding van de HPV-vaccinatie naar jongens. Ook kijkt hij positief aan tegen de invoer van een gordelroosvaccinatie voor ouderen, en was hij eerder positief over de invoer van een rotavirusvaccinatie in risicogroepen, waar recent een aangepast GR-advies over uitkwam.

Tot HollandBIO’s grote genoegen merkte Blokhuis ook op dat het vaak lang duurt voordat nieuwe vaccins een arm bereiken. Diverse vraagstukken over de in- en uitvoer spelen daarbij een rol – en gaven Blokhuis aanleiding een verkenning naar de bestendigheid van het Nederlandse vaccinatiestelsel uit de zetten bij de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving. Nu de resultaten van de verkenning, en het advies van het Zorginstituut over de vaccinatiezorg voor medische risicogroepen bekend zijn, laat Blokhuis de broodnodige verbeteringen aan het stelsel aan zijn opvolger over.

Hoewel er onder leiding van Blokhuis mooie stappen gezet zijn, gaat het dak er bij HollandBIO pas echt af als het ons lukt om ook het vaccinatiestelsel duurzaam te verbeteren. Essentieel daarvoor is een overkoepelende visie, met breed gedragen doelen, een bijpassende strategie en een goed gecoördineerde, gezamenlijke uitvoering. Blokhuis laat daarmee een bijzonder relevante en actuele uitdaging achter voor zijn opvolger. Wie pakt de handschoen op?