zet de zorg niet op slot<\/a>.<\/p>\n\n\n\nHet CPB legt de bezuinigingsmaatregel als volgt uit: “Door het sluiten van het basispakket van de Zvw en het invoeren van benchmarking in de Wlz remmen verschillende partijen de kwaliteitsverbetering in de zorg. Het sluiten van het basispakket in de Zvw zorgt ervoor dat nieuwe behandelingen niet automatisch worden toegevoegd. Dit beperkt de toekomstige groei van de zorguitgaven. Deze maatregel zorgt voor een forse oploop van de ombuiging na de kabinetsperiode. De VVD, D66, de SGP, de ChristenUnie, Volt en JA21 kiezen hiervoor door het basispakket structureel te bevriezen. Ook het CDA sluit het basispakket, maar voorziet in de mogelijkheid om een deel van de nieuwe behandelmogelijkheden te laten instromen. [\u2026] Het bevriezen van het basispakket in de Zvw en het beperken van de kwaliteitsontwikkeling in de verpleeghuiszorg kunnen op termijn leiden tot een (substanti\u00eble) toename van sociaaleconomische verschillen in de toegang tot zorg ten opzichte van de ontwikkeling bij ongewijzigd beleid. Een deel van de mensen kan zelf aanvullend kwalitatief betere zorg en ondersteuning inkopen.”<\/p>\n\n\n\nPVV (Donkergroen)<\/summary>\n\n- \u201cmedicijntekorten terugdringen\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cwachten op levensreddende medicijn mag niet gebeuren in Nederland\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cmedicijnproductie in eigen land\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cdure medicijnen sneller vergoed\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
GL-PvdA (Geel)<\/summary>\n\n- \u201cBeteugelen farmaceutische industrie. Bedrijven die nieuwe medicijnen ontwikkelen zijn van grote waarde. Maar we strijden tegen farmaceuten die zichzelf verrijken met ons belastinggeld, bijvoorbeeld door medicijnprijzen kunstmatig hoog te houden. We gaan meer medicijnen gezamenlijk inkopen, strengere eisen stellen aan publieke subsidies en prijstransparantie afdwingen. Het wordt makkelijker voor apothekers om geneesmiddelen uit te wisselen en uit andere landen te importeren. Ook bevorderen we onderzoek naar de effectiviteit en dosering van medicijnen, zodat er niet onnodig dure medicijnen worden voorgeschreven.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- Transparantieregister voor financi\u00eble transacties tussen farmaceutische industrie en zorgverleners<\/li>\n\n\n\n
- Onafhankelijkheid van buitenlandse medicijnen en grondstoffen is een doel<\/li>\n\n\n\n
- Er is aandacht voor gericht onderzoek naar vrouwengezondheid<\/li>\n\n\n\n
- Het programma benoemt de daling van de vaccinatiegraad en de gevolgen daarvan (uitbraken, druk op zorg); Het gratis Rijksvaccinatieprogramma wordt als belangrijk instrument genoemd<\/li>\n\n\n\n
- Er wordt gepleit voor snellere uitwisseling van zorggegevens tussen zorgverleners, met instemming van de pati\u00ebnt. Voor acute zorg geldt een opt-out regeling.<\/li>\n\n\n\n
- Uit de CPB-doorrekening blijkt dat GL-PvdA een van de weinige partijen is die ervoor kiest om het basispakket niet te bevriezen.<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
VVD (Donkerrood)<\/summary>\n\n- “Weerbare zorg”, geneesmiddelen en vaccins in het kader van ijzeren voorraad (tekorten \u2013 in het kader van onafhankelijkheid China en India), houden prijsvorming medicijnen “goed in de gaten”, willen wel productie in Nederland uitbreiden<\/li>\n\n\n\n
- “Minder naar sociale zekerheid en zorg”, “keuzes zullen moeten maken in de zorg”, “kleiner basispakket” en steviger toets met kritisch kijken naar “meest effectief”<\/li>\n\n\n\n
- Preventie: “We ontwikkelen een investeringsmodel, waarmee we inzicht krijgen in wat preventie kost en wat het oplevert.”<\/li>\n\n\n\n
- “Veilig naar de kinderopvang”, deelname RVP moet “normaal zijn” (initiatiefwet niet-gevaccineerde kinderen weren uit kinderopvang)<\/li>\n\n\n\n
- “Aantal dierproeven omlaag”, “Dankzij nieuwe onderzoeksmethoden en innovatieve alternatieven zoals de inzet van AI kunnen dierproeven vervangen, verminderd of verfijnd worden. We erkennen dat dierproeven nodig blijven als dat de enige manier is om kennis te vergaren ten behoeve van de volksgezondheid of wetenschappelijke vooruitgang”<\/li>\n\n\n\n
- Gegevensuitwisseling, opt-out, “moet uiteraard wel nodig zijn voor de behandeling”<\/li>\n\n\n\n
- Uitbreiden Embryowet, “aanpakken van onacceptabele gezondheidsverschillen”, verder in de zorgparagraaf meer “eigen verantwoordelijkheid”.<\/li>\n\n\n\n
- CPB: \u201cDe maatregelen van de VVD remmen grotendeels de kwaliteitsverbetering die is voorzien bij ongewijzigd beleid in de curatieve zorg en remt deze alleen gedurende de kabinetsperiode ook in de langdurige zorg. Het bevriezen van de inhoud van het basispakket leidt ertoe dat nieuwe behandelmogelijkheden en geneesmiddelen, die de zorg duurder maken, niet vergoed zullen worden uit het basispakket. De kwaliteitsverbetering in de curatieve zorg wordt hiermee grotendeels geremd.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
NSC (Oranje)<\/summary>\n\n- “We willen het geneesmiddelentekort drastisch terugdringen, met voorrang voor kwetsbare pati\u00ebnten als kinderen en chronisch zieken. Daarvoor maken we ons minder afhankelijk van de mondiale markt en zetten we in op meer productie en strategische voorraden binnen Europa. We willen het preferentiebeleid grondig herzien.”<\/li>\n\n\n\n
- “We geven apothekers meer professionele autonomie om de tekorten tegen te gaan. Ook stellen we scherpe voorwaarden voor het toelaten en het gebruik van nieuwe, dure geneesmiddelen. We gaan Europees samenwerken om dure medicijnen in te kopen zodat we onze marktmacht verstevigen en lagere prijzen kunnen bedingen.”<\/li>\n\n\n\n
- “Met het oog op de bestaanszekerheid van de bevolking vinden we het van belang dat de overheid voldoende strategische voorraden aanhoudt van eerste levensbehoeften als water, voedsel, medicijnen, olie, gas en contant geld. Dat maakt ons minder afhankelijk van het buitenland. De aanbevelingen in het rapport van de Algemene Rekenkamer uit 2022 hierover zijn leidend.”<\/li>\n\n\n\n
- “De zorg kan niet alles oplossen. Ongemak hoort bij het leven en geluk is niet maakbaar. We stimuleren normalisering, eigen veerkracht en ondersteuning in het sociaal domein en zetten in op demedicaliseren waar dat passend is.”<\/li>\n\n\n\n
- “Bij passende zorg hoort ook de de-medicalisering. Bij medicijngebruik geven we de apotheker meer ruimte voor gesprekken over afbouw of stoppen van medicatie. Om kosten te besparen en vanwege duurzaamheid mag de apotheek weer medicijnen en zorgmaterialen terugnemen om aan andere pati\u00ebnten te verstrekken.”<\/li>\n\n\n\n
- “Voor innovaties die de zorg aantoonbaar kwalitatief verbeteren en goedkoper maken moet sneller structurele financiering komen.”<\/li>\n\n\n\n
- “Prioriteit aan preventie”, “Preventie moet belangrijker worden”.<\/li>\n\n\n\n
- “We willen investeren in preventie voor alle mensen in Nederland, maar willen extra aandacht voor preventie voor burgers in regio\u2019s en steden waar veel mensen met een lage sociaaleconomische status wonen.”<\/li>\n\n\n\n
- “Veel zorgaanbieders worden nu vooral betaald voor het volume van behandelingen. We willen juist toe naar passende zorg. Sommige behandelingen of diagnostiek zijn weinig zinvol. We willen pati\u00ebnten geen zorg onthouden, maar vinden wel dat pati\u00ebnten, naasten en betrokken professionals het gesprek moeten aangaan over wel of niet (door)behandelen.”<\/li>\n\n\n\n
- Uit de CPB-doorrekening blijkt dat NSC een van de weinige partijen is die ervoor kiest om het basispakket niet te bevriezen.<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
D66 (Geel)<\/summary>\n\n- \u201cWe zorgen dat preventie loont, zodat het voor gemeenten en zorgverzekeraars aantrekkelijk is om in gezondheid te investeren.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cDe beschikbaarheid van geneesmiddelen staat steeds vaker onder druk, waardoor mensen soms te lang moeten wachten op hun medicatie. D66 wil dit oplossen door essenti\u00eble geneesmiddelen waar mogelijk voortaan weer in Europa te produceren.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cVolgens schattingen van het Zorginstituut is maar liefst 30% tot 40% van de zorg in Nederland niet bewezen effectief. Het gaat bijvoorbeeld om overbodige scans en r\u00f6ntgenfoto\u2019s, of medicijnen die niet goed werken, zoals onnodige antibiotica. Om iedereen de juiste en passende zorg te kunnen bieden, vergoeden we geen zorg meer die onnodig is of waarvan niet bewezen is dat het effectief werkt.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cWe investeren in alternatieven voor dierproeven en innovaties die dierenleed overbodig maken.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- CPB: \u201cDe maatregelen van D66 remmen grotendeels de kwaliteitsverbetering die is voorzien bij ongewijzigd beleid in de curatieve zorg en remt deze alleen gedurende de kabinetsperiode ook in de langdurige zorg. Het bevriezen van de inhoud van het basispakket leidt ertoe dat nieuwe behandelmogelijkheden en geneesmiddelen, die de zorg duurder maken, niet vergoed zullen worden uit het basispakket. De kwaliteitsverbetering in de curatieve zorg wordt hiermee grotendeels geremd.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
BBB (Geel)<\/summary>\n\n- \u201cAlle bewezen niet werkzame zorg gaat uit de basisverzekering. Hierdoor kunnen de kosten van de basisverzekering voor iedereen omlaag en kunnen mensen die toch homeopathie of andere niet wetenschappelijk bewezen zorg willen, kiezen voor een aanvullende verzekering die hen past. Hierin willen wij strengere selectie vanuit het Zorginstituut Nederland (ZiN), met alle therapie\u00ebn die niet beter presenteren dan placebo, geschrapt.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cDe productie van medicijnen moet zoveel mogelijk worden teruggehaald naar Nederland. Herdistributie van ongeopende verpakkingen medicatie gaat verspilling tegen. Dit bespaart geld, cre\u00ebert werkgelegenheid en geeft ons controle over de productie van essenti\u00eble medicijnen.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cOm onderzoek te doen ter voorkoming van menselijk lijden zijn dierproeven noodzakelijk. Dit vraagt om het voortzetten van de subsidi\u00ebring van het Biomedical Primate Research Centre (BPRC) in Rijswijk. Het grootste niet-commerci\u00eble onderzoeksinstituut van Europa speelt een belangrijke rol bij onderzoek naar ziektes die de menselijke gezondheid bedreigen.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- Uit de CPB-doorrekening blijkt dat BBB een van de weinige partijen is die ervoor kiest om het basispakket niet te bevriezen.<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
CDA (Donkerrood)<\/summary>\n\n- “Keuzes voor een betaalbare zorg”: “In het basispakket verzekeren we bewezen effectieve zorg. Het Zorginstituut Nederland moet strenger en transparanter toetsen bij toelating en vaker het bestaande pakket evalueren, mede op basis van data en transparantie over prestaties. Bewezen niet-effectieve zorg moet uit het pakket. Dat geldt ook voor (her)beoordelen van effectiviteit van dure medicijnen. We willen de bevoegdheden van het Zorginstituut daartoe vergroten.”<\/li>\n\n\n\n
- “Medicijntekorten pakken we aan. We bevorderen het stimuleren van Europese productie om minder internationaal afhankelijk te worden.”<\/li>\n\n\n\n
- “In de apotheekzorg zetten we daarnaast in op het terugdringen van overmedicatie (\u2018ontpillen\u2019)”<\/li>\n\n\n\n
- “Het Nederlandse handelsbeleid moet open strategische autonomie, innovatie en verduurzaming aanjagen in samenwerking met Europa. Diversificatie van toeleveranciers van kritische grondstoffen, medicijnen en andere strategische goederen, is essentieel.”<\/li>\n\n\n\n
- “Wij willen ons zorgstelsel toekomstbestendig houden en waar nodig op onderdelen hervormen. De Staatscommissie Zorg komt daarom op korte termijn met concrete voorstellen om de zorg betaalbaar, kwalitatief en beschikbaar te houden. We vragen de Staatscommissie te kijken naar de balans tussen collectieve en individuele verantwoordelijkheid, welke zorg door welke wet geregeld moet worden, met name Wlz ten opzichte van de Zvw en\/of populatiebekostiging binnen delen van de zorg hieraan kan bijdragen.”<\/li>\n\n\n\n
- “We willen een Nationaal Zorgplatform oprichten om datagestuurd werken in de zorg te bevorderen. We willen een digitale infrastructuur met open standaarden en afdwingbare afspraken.”<\/li>\n\n\n\n
- CPB: \u201cHet CDA matigt de kwaliteitsverbetering in de curatieve zorg die voorzien is bij ongewijzigd beleid. Het sluiten van de automatische uitbreiding van het basispakket, met beperkte instroom van nieuwe behandelmogelijkheden, leidt ertoe dat de kwaliteitsverbetering wordt gematigd. [\u2026] Verder leidt het sluiten van het basispakket tot een toename van sociaaleconomische verschillen in de toegang tot zorg, doordat een deel van de mensen de niet-vergoede zorg alsnog zelf zal inkopen.\u201d Deze variant wordt door het CPB als volgt uitgelegd: \u201cHet CDA sluit het door de Zvw-basisverzekering verzekerde pakket, zodat dit pakket niet langer automatisch meegroeit met de stand van de wetenschap en praktijk. Het CDA behoudt daarbij de mogelijkheid om een beperkt deel van de nieuwe geneesmiddelen of behandelmethoden na een actief politiek besluit alsnog toe te voegen aan het verzekerde pakket. Dit is een ombuiging op de Zvw van 0,2 mld euro in 2030. Structureel loopt de ombuiging verder op, in 2060 is deze 3,8 mld euro. Deze maatregel leidt ertoe dat een deel van de nieuwe behandelmogelijkheden en geneesmiddelen die de zorg duurder maken, niet vergoed zullen worden uit het basispakket. De kwaliteitsverbetering, die bij ongewijzigd beleid zou optreden door de inzet van nieuwe behandelmogelijkheden en geneesmiddelen, wordt maar gedeeltelijk gerealiseerd. De private zorguitgaven stijgen, doordat een deel van de mensen deze niet-vergoede zorg alsnog zelf inkoopt. De maatregel leidt daardoor ook tot een toename van sociaaleconomische verschillen in de toegang tot de niet-vergoede zorg.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
SP (Donkerrood)<\/summary>\n\n- “We breken de macht van de farmaceutische industrie. De beschikbaarheid van medicijnen mag niet afhangen van het winstbelang van multinationals en medicijntekorten mogen niet meer voorkomen. Daarom richten we een nationaal onderzoeksfonds op voor de ontwikkeling van geneesmiddelen in publieke handen. Er komt een centraal inkoopsysteem voor medicijnen en hulpmiddelen en we bouwen een strategische voorraad op. Europa en Nederland moeten de medicijnproductie weer in eigen hand nemen, zodat we niet langer afhankelijk zijn van buitenlandse markten en schimmige deals. Patenten die de toegankelijkheid van belangrijke medicijnen in de weg zitten nemen we af.”<\/li>\n\n\n\n
- “Ziekte voorkomen, winst verbieden. Ziekte voorkomen is beter dan genezen. En goedkoper ook. Maar zolang bedrijven mogen verdienen aan het ziek maken van mensen, blijven we dweilen met de kraan open. Nergens wordt dat zo zichtbaar als in de supermarkt: bijna 80 procent van het aanbod is ongezond. De voedingsindustrie speelt met verslavende samenstellingen en agressieve marketing in op onze kwetsbaarheden en maakt daar miljardenwinsten mee. En daarna maakt de geneesmiddelen-industrie ons weer \u2018beter\u2019 met bijvoorbeeld hormoonpillen en -spuiten om af te vallen. Daarmee heeft de vrije markt een dubbel verdienmodel op onze gezondheid. En de overheid kijkt toe. Net als bij de tabaksindustrie blijven winsten belangrijker dan volksgezondheid.”<\/li>\n\n\n\n
- “Een Nationaal Onderzoeksfonds Geneesmiddelen oprichten. We richten een Nationaal Onderzoeksfonds Geneesmiddelen op. De medicijnen die daar worden ontwikkeld, blijven in publieke handen. Ook leggen we een strategische voorraad aan voor beschermingsmiddelen en cruciale medicijnen. In Europa werken we samen om de productie zo veel mogelijk in Europa te laten plaatsvinden. Zo zorgen we ervoor dat onze medicijnen weer in de apotheek te krijgen zijn en we minder afhankelijk zijn van de farmaceutische industrie in het buitenland.”<\/li>\n\n\n\n
- “nieuwe geneesmiddelen zijn niet ontstaan uit commerci\u00eble winstdoelen”<\/li>\n\n\n\n
- “Maximeer de prijzen voor basisproducten. De producenten van voedsel en andere basisproducten kunnen door een monopoliepositie de hoge prijzen dicteren, terwijl steeds meer mensen moeite hebben om de boodschappen te betalen. We gaan de prijzen van basisproducten, zoals gezond eten, medicijnen, energie en internet, controleren, reguleren en blokkeren. In goede samenwerking met de verkopers als het kan, of met overheidsingrijpen als het moet. Wij laten mensen niet in de steek.”<\/li>\n\n\n\n
- “Onze industrie en medicijn- en voedselproductie zijn onmisbaar. In ruil voor het steunen van cruciale sectoren krijgen wij zeggenschap. Hierdoor hebben we directe invloed op de prijzen en stellen we voorwaarden aan arbeidsomstandigheden en verduurzaming. Zo kunnen we tekorten en woekerwinsten voorkomen en vervuiling tegengaan.”<\/li>\n\n\n\n
- “Preventie komt in het basispakket. Voorkomen is beter dan genezen. Omdat preventie werkt maken we het toegankelijk voor iedereen. We investeren in gezondheid voordat er zorg nodig is. Alle bewezen preventieve zorg, zoals controles bij de tandarts, stoppen-met-rokenprogramma\u2019s en leefstijlbegeleiding, wordt volledig vergoed.”<\/li>\n\n\n\n
- “Voorkomen is beter dan genezen. Daarom moet er niet bezuinigd worden op preventieve zorg die wordt gegeven vanuit de GGD, maar moet er worden ge\u00efnvesteerd. De inzet die door hen wordt gedaan op het gebied van voorlichting over vaccinaties, pandemische paraatheid en seksuele gezondheid bespaart ook een hoop kosten op de lange termijn.”<\/li>\n\n\n\n
- “Voorkomen is beter dan genezen, ook voor de begroting. Met ambitieuze inzet op preventie voorkomen we dat gezondheidsproblemen ontstaan. Door goede zorg zonder eigen risico hoeft niemand meer zorg te mijden. Door deze investeringen in de gezondheid van mensen zorgen we dat mensen zich kunnen richten op het moois in het leven en voorkomen we hogere kosten op de langere termijn. Daarnaast zorgt het voor minder uitval op werk, hogere arbeidsproductiviteit en dus een sterkere economie en meer belastinginkomsten.”<\/li>\n\n\n\n
- “Geen dierproeven. Dierproeven worden tot een absoluut minimum beperkt. Waar alternatieven bestaan, worden deze verplicht. We investeren in proefdiervrije innovaties. Bedrijven betalen mee en maken testresultaten openbaar. Proefdieren mogen nooit als \u2018overtollig\u2019 worden vernietigd.”<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
DENK (Donkerrood)<\/summary>\n\n- Geneesmiddelen en Hulpmiddelen: DENK wil lagere geneesmiddelenprijzen en hulpmiddelenkosten door wetsaanpassingen, centrale inkoop en prijstransparantie. Het geld moet bij de pati\u00ebnt terechtkomen, niet bij de industrie.<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
PvdD (Donkerrood)<\/summary>\n\n- \u201cNederland zet zich in EU- en ander internationaal verband in voor een versnelling van de internationale erkenning en toepassing van proefdiervrije onderzoeks- en testmethoden en het uitfaseren van dierproeven.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cOnderzoek met dieren wordt zo snel mogelijk verboden. Er komt een plan (met tijdpad) om het apenonderzoekscentrum BPRC zo spoedig mogelijk te sluiten.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cZolang dierproeven nog plaatsvinden, wordt de vergunningverlening fors aangescherpt. Een vergunning wordt niet meer verleend als van tevoren niet kan worden bewezen dat de resultaten vertaalbaar zijn naar de mens. Het wordt verplicht om vooraf een systematische review te doen, waarin wordt onderzocht of de dierproef noodzakelijk is en of er geen proefdiervrij alternatief beschikbaar is. Uitvoerders worden verplicht om openheid van zaken te geven over de dierproeven die zij doen.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cWanneer er bij het ontwikkelen van een product dierproeven zijn gedaan, blijft dit twintig jaar te lezen op het etiket.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cBiotechnologie bij dieren \u2013 waaronder genetische manipulatie en klonen \u2013 wordt verboden.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cHet budget dat de overheid jaarlijks aan dierproeven besteedt wordt stapsgewijs overgeheveld naar onderzoek zonder proefdieren.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cDe overheid ontwikkelt per toepassingsgebied van dierproeven (wettelijk voorgeschreven veiligheidsonderzoek, fundamenteel wetenschappelijk onderzoek, toepassingsgericht onderzoek en onderwijs) uitfaseringsbeleid met een heldere tijdlijn. Dierproeven in het hoger onderwijs (bachelor en master) worden per direct verboden; wettelijk voorgeschreven veiligheidsonderzoek wordt per 2030 verboden.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cWe versterken de pandemievoorbereiding: er komt een strategische voorraad beschermingsmiddelen, testcapaciteit, vaccins en medicijnen. Transparantie, informatievoorziening en publieke betrokkenheid zijn hierin cruciaal.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cHet hiv-preventiemiddel PrEP wordt opgenomen in het basispakket.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cEr komt uitgebreide overheidscommunicatie over vaccinatie. In plaatsen waar bijvoorbeeld kinkhoest en mazelen weer voorkomen wordt de GGD extra ondersteund om actief voorlichting te geven voor de meest kwetsbare groepen. Er komt geen vaccinatieplicht, ook geen indirecte.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cHet Zorginstituut Nederland toetst alle zorg dat uit het basispakket vergoed wordt. Voor sommige aandoeningen is er meer tijd nodig om kennis en bewijs over de behandelingen te vergaren. Pati\u00ebnten in zulke situaties hebben vaak geen alternatief dan een behandeling die nog niet volledig getoetst is. Ook deze behandelingen moeten vanuit het basispakket vergoed worden, zodat iedereen toegang tot een behandeling heeft.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cWe willen hoge medicijnprijzen voorkomen: exorbitante winsten voor farmaceuten van publiek geld zijn wat ons betreft verleden tijd. Om te hoge medicijnprijzen te voorkomen en leveringszekerheid te behouden, wordt de opbouw van medicijnprijzen openbaar en waar mogelijk worden goedkopere, merkloze medicijnen gebruikt. Een monopolie op een medicijn mag geen belemmering vormen voor de toegankelijkheid ervan.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
FVD (Donkerrood)<\/summary>\n\n- De invloed van zorgverzekeraars en de farmaceutische industrie moet beperkt worden.<\/li>\n\n\n\n
- FVD wil mRNA-vaccins uit het basispakket halen. De Vrijheidswet moet toekomstige vaccinatieplichten verbieden.<\/li>\n\n\n\n
- Oversterfte: FvD eist onafhankelijk onderzoek naar de blijvende oversterfte, waarbij ook de mogelijkheid van een relatie met mRNA-vaccins in overweging wordt genomen.<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
SGP (Donkerrood)<\/summary>\n\n- \u201cDe bijbetaling voor geneesmiddelen wordt de komende periode gemaximeerd per jaar.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cMoratorium op kiembaanmodificatie blijft in stand. Onderzoek en behandelingen met volwassen stamcellen worden bevorderd.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cDe aanpak van ‘volksziekten’ zoals dementie, kanker en hart- en vaatziekten krijgt prioriteit bij het toekennen van onderzoeksmiddelen. \u201c<\/li>\n\n\n\n
- \u201cMannen- en vrouwenlichamen verschillen, hiervoor is meer aandacht nodig in wetenschappelijk onderzoek, diagnostiek en medische behandelingen.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cHet aantal proefdieren moet omlaag. Er wordt ge\u00efnvesteerd in alternatieven en juridisch ruimte gegeven om die alternatieven toe te passen.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- CPB: \u201cDe maatregelen van de SGP remmen grotendeels de kwaliteitsverbetering die is voorzien bij ongewijzigd beleid in de curatieve zorg. Het bevriezen van de inhoud van het basispakket leidt ertoe dat nieuwe behandelmogelijkheden en geneesmiddelen die de zorg duurder maken niet vergoed zullen worden uit het basispakket. De kwaliteitsverbetering in de curatieve zorg wordt hiermee grotendeels geremd. [\u2026] Verder leidt het bevriezen van het basispakket tot een substanti\u00eble toename van sociaaleconomische verschillen in de toegang tot zorg, doordat een deel van de mensen de niet-vergoede zorg alsnog zelf zal inkopen.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
CU (Donkerrood)<\/summary>\n\n- “Personeelstekorten, stijgende zorgkosten en vergrijzing dwingen om na te denken over wat passende zorg is en wat niet. Professionele zorg kan niet alles oplossen. Bovendien staat van te veel medische behandelingen niet vast of ze effectief zijn en voor wie. Daarnaast vergroot en\/of verlengt overbehandeling het lijden van de pati\u00ebnt. Kosten-effectiviteitsstudies die bepalend zijn voor de keuzes voor het zorgverzekeringspakket nemen daarom ook een betekenisvol leven als uitgangspunt. Het Zorginstituut krijgt meer instrumenten om dit te sturen zodat alleen passende zorg in het zorgverzekeringspakket zit. De arts bepaalt samen met de pati\u00ebnt of behandelen echt nodig is voor goede zorg. Richtlijnen in de zorg zijn niet alleen gericht op \u2018doen\u2019, maar ook op \u2018laten\u2019.<\/li>\n\n\n\n
- “commercieel gebruik van data [wordt] uitgesloten”<\/li>\n\n\n\n
- “Bij medische technologische ontwikkelingen hanteren we een \u2018ethiek van voorzichtigheid\u2019: bij twijfel niet inhalen. Besluiten over ingrijpende technieken horen thuis in het volle licht van de maatschappelijke dialoog, niet alleen in de beslotenheid van laboratoria of wetenschappelijke congressen.<\/li>\n\n\n\n
- CPB: \u201cDe maatregelen van de ChristenUnie remmen grotendeels de kwaliteitsverbetering die is voorzien bij ongewijzigd beleid in de curatieve zorg en matigen deze in de verpleeghuiszorg. Het bevriezen van de inhoud van het basispakket leidt ertoe dat nieuwe behandelmogelijkheden en geneesmiddelen die de zorg duurder maken, niet vergoed zullen worden uit het basispakket. De kwaliteitsverbetering in de curatieve zorg wordt hiermee grotendeels geremd. [\u2026] Verder leidt het bevriezen van het basispakket en de invoering van benchmarking tot een (substanti\u00eble) toename van sociaaleconomische verschillen in de toegang tot zorg, doordat een deel van de mensen de niet-vergoede zorg alsnog zelf zal inkopen.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
Volt (Geel)<\/summary>\n\n- \u201cVolt stimuleert academisch geleide klinische studies door financiering, juridische ondersteuning en infrastructuur. Universiteiten en academische ziekenhuizen krijgen structurele ruimte om zelf fase I\u2013II-onderzoek te organiseren, zodat de EU minder afhankelijk is van commerci\u00eble trials. Daardoor kunnen pati\u00ebnten sneller toegang krijgen tot innovatieve behandelingen. We zorgen ervoor dat de ontwikkelde geneesmiddelen en therapie\u00ebn in publieke handen blijven, bijvoorbeeld via licentieafspraken met Nederlandse instituten of gezamenlijke Europese fondsen. Zo blijft ook de prijs van nieuwe medicijnen eerlijk en zijn deze betaalbaar voor iedereen.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cVolt richt een publiek loket op dat lifesciencesondernemers en academische instellingen ondersteunt bij markttoegang tot de EU, inclusief EMA-dossierbegeleiding en financiering van registratieprocedures. Dit loket richt zich op bedrijven en instituten die publieke belangen centraal stellen: ontwikkelde medicijnen en therapie\u00ebn blijven zo in handen van Nederlandse of Europese publieke instellingen en worden zo betaalbaar. Het loket ondersteunt ook het opstellen van licentie- en prijsafspraken. Op deze manier leiden publieke investeringen niet tot privaat winstbejag, maar vloeien ze terug naar de samenleving. Zo zorgen we ervoor dat Nederlandse en Europese innovaties niet onnodig uitwijken naar de VS of China vanwege complexe regelgeving of financieringsproblemen. Tegelijkertijd behouden we op deze wijze de publieke zeggenschap over de opbrengsten van die innovaties.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cVolt pleit voor een Europees afgestemde aanpak voor toelating en vergoeding van innovatieve therapie\u00ebn, zoals cel- en gentherapie\u00ebn (ATMP\u2019s). Hoewel EMA-goedkeuring centraal geregeld is, blijven beschikbaarheid en vergoeding per land sterk verschillen, vaak gedreven door commerci\u00eble keuzes van bedrijven en niet uit medische of economische noodzaak. Deze ongelijkheid belemmert de toegang van pati\u00ebnten en remt de Europese innovatie. Door de toelatings- en vergoedingsprocedures te harmoniseren of publieke toegang via hospital exemptions en grensoverstijgende samenwerking te versterken, vergroten we de markt, versnellen we de toegang en maken we de EU aantrekkelijker voor life sciences-innovatie.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cVolt investeert in productiecapaciteit en gezamenlijke strategische voorraden van essenti\u00eble geneesmiddelen en kritieke medische hulpmiddelen binnen de EU door gezamenlijke plannings- en inkoopmechanismen.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cEr komt een EU-fonds voor investeringen in de ontwikkeling van geneesmiddelen voor zeldzame ziektes.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cVolt zet vol in op voorlichting om de teruglopende vaccinatiegraad onder kinderen tegen te gaan.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cDe strijd tegen antibioticaresistentie moet prominenter op de EU-agenda gezet worden met onderzoeksfinanciering en betere surveillance.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cVolt werkt aan pandemische paraatheid en samenwerking voor monitoring van gegevens uit humane en veterinaire signalering.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cVolt investeert in structureel onderzoek naar kosteneffici\u00ebnte preventie, zodat preventie echt bij kan dragen aan het verminderen van de kosten in de zorg. Volt zorgt er daarbij voor dat de gezondheidswinst van preventie, net als bij zorg, gewaardeerd wordt met een geldbedrag. Dit benadrukt het belang van preventie.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cVolt wil structureel onderzoek naar etnische, culturele en genderverschillen in de zorg om te komen tot eerlijke diagnostiek. Volt wil de genderkloof in de gezondheidszorg opheffen en investeren in snellere diagnose en onderzoek naar vrouwelijke aandoeningen, zoals endometriose.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cNederland streeft ernaar voorloper te zijn op het gebied van proefdiervrije innovatie en zet zich in Europees verband in voor de internationale erkenning en toepassing van proefdiervrije onderzoeks- en testmethoden.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- CPB: \u201cDe maatregelen van Volt remmen grotendeels de kwaliteitsverbetering, die is voorzien bij ongewijzigd beleid in de curatieve zorg en in de verpleeghuiszorg. Het bevriezen van de inhoud van het basispakket leidt ertoe dat nieuwe behandelmogelijkheden en geneesmiddelen, die de zorg duurder maken, niet vergoed zullen worden uit het basispakket. De kwaliteitsverbetering in de curatieve zorg wordt hiermee grotendeels geremd. [\u2026] Tot slot leidt het bevriezen van het basispakket en de invoering van benchmarking tot een substanti\u00eble toename van sociaaleconomische verschillen in de toegang tot zorg, doordat een deel van de mensen de niet-vergoede zorg alsnog zelf zal inkopen.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
JA21 (Donkerrood)<\/summary>\n\n- \u201cMinder snelle groei van de uitgaven aan de zorg\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cBetaalbaarheid van geneesmiddelen bewaken.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cHet aandeel dure geneesmiddelen maakt momenteel daarbovenop zo\u2019n 10% uit van het medisch specialistische zorgbudget. Een sterke groei gaat ten koste van andere zorg. Daarom moet de zogenoemde sluis voor dure geneesmiddelen in stand worden gehouden.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cTen slotte wenst JA21 op het gebied van gentechnologie en genomica actieve monitoring en passende regelgeving. Zonder internationale afspraken kunnen er ethisch problematische praktijken ontstaan, zoals genetisch toerisme of eugenetica. JA21 wil daarom dat er duidelijke ethische kaders worden gesteld waarmee stigmatisering van mensen met een beperking en onvoorziene gevolgen van genetische manipulatie voor toekomstige generaties worden voorkomen.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cJA21 wil extra aandacht besteden aan een gezonde levensstijl en preventie. Uit onderzoek blijkt dat tot wel 20% van de huidige zorgvraag kan worden voorkomen door primaire preventie. Ook secundaire preventie is bewezen effectief. Vroegtijdige detectie van ernstige aandoeningen als hart- en vaatziekten of darmkanker heeft onmiskenbaar grote voordelen. Het is dan ook belangrijk preventie-onderzoeken aan Nederlanders aan te bieden als zij hiervan gebruik wensen te maken.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cMeer preventie-onderzoek uitvoeren.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- CPB: \u201cDe maatregelen van JA21 remmen grotendeels de kwaliteitsverbetering die is voorzien bij ongewijzigd beleid in de curatieve zorg en in de langdurige zorg. Het bevriezen van de inhoud van het basispakket leidt ertoe dat nieuwe behandelmogelijkheden en geneesmiddelen die de zorg duurder maken, niet vergoed zullen worden uit het collectief gefinancierde basispakket. De kwaliteitsverbetering in de curatieve zorg wordt hiermee grotendeels geremd. [\u2026] Tot slot leidt het bevriezen van het basispakket en de invoering van benchmarking tot een substanti\u00eble toename van sociaaleconomische verschillen in de toegang tot zorg, doordat een deel van de mensen de niet-vergoede zorg alsnog zelf zal inkopen.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
Wereld m\u00e9t toekomst<\/span>:<\/p>\n\n\n\nPVV (Donkerrood)<\/summary>\n\n- \u201csnijden klimaatuitgaven\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cschrappen Klimaatfonds\u201d<\/li>\n\n\n\n
- “geen CO2 flauwekul”<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
GL-PvdA (Oranje)<\/summary>\n\n- Biologisch afbreekbare alternatieven voor plastic worden gestimuleerd<\/li>\n\n\n\n
- Er komt een bijmengverplichting van circulaire plastics<\/li>\n\n\n\n
- \u2018De overheid helpt “circulaire koplopers” en beprijst “achterblijvers”. We verplichten fabrikanten en importeurs om een oplopend percentage gerecyclede grondstoffen te gebruiken in nieuwe producten. \u2018<\/li>\n\n\n\n
- “End-of-waste” status voor afval<\/li>\n\n\n\n
- Fossiele subsidies worden afgebouwd om de verduurzaming van de industrie te stimuleren<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
VVD (Donkergroen)<\/summary>\n\n- “Ruim baan voor innovatieve voedselproductie” als precisiefermentatie, kweekvlees, NGT’s\/CRISPR, Novel Foods met speciale procedure voor start-ups en adequate financiering (+ groene gewasberscherming)<\/li>\n\n\n\n
- Inzet op circulaire economie en hergebruik, “circulaire technologie en innovatie stimuleren en samen met ondernemers nemen we praktische knelpunten”. “De overheid vervult een actieve rol”<\/li>\n\n\n\n
- “Groeikansen in ons voedsel van de toekomst”, technologisch geavanceerde voedselproductie met dank aan Wageningen + innovatiekracht agrarische sector kan belangrijk exportproduct zijn; koppelt het aan geopolitieke onrust en inflatie<\/li>\n\n\n\n
- Voorstander van overheid als “Launching customer”<\/li>\n\n\n\n
- “Gelijk speelveld voor de industrie” met de rest van Europa, schrappen van nationale koppen op Europees beleid. (“Vrijhandel met spierballen”)<\/li>\n\n\n\n
- Uitgesproken voor klimaatbeleid, nadrukkelijke focus op groei.<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
NSC (Donkerrood)<\/summary>\n\n- Meer biologische en streekproducten.<\/li>\n\n\n\n
- “Nieuw Sociaal Contract zet in op een circulaire economie. Hiervoor zijn duidelijke keuzes in de politiek noodzakelijk. We maken de transformatie van een fossiele chemische industrie naar een op duurzame koolstof gebaseerde chemische industrie mogelijk. We zetten in op Europese initiatieven die biobased en circulaire producten (plastics) stimuleren. Afval wordt zoveel mogelijk gebruikt als grondstof. We hebben hierbij bijzondere aandacht voor de einde-afvalstatus.”<\/li>\n\n\n\n
- “We stimuleren de toepassing van biobased grondstoffen zoals hout en vezels, voor hoogwaardige toepassingen in onder meer de bouw en de chemie.”<\/li>\n\n\n\n
- “We willen dat stoffen bewezen veilig zijn, voordat ze worden toegepast in het milieu.”<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
D66 (Donkergroen)<\/summary>\n\n- \u201cD66 stelt duidelijke grenzen aan vervuilende industrie. Duurzaamheid is de norm en vervuiling krijgt een voorspelbare prijs: de \u2018echte\u2019 prijs.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cD66 wil fossiele subsidies sneller afbouwen en geeft ruimte aan duurzame innovatie. Dit bespaart miljarden euro\u2019s en zorgt voor een gelijk speelveld voor duurzame bedrijven.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cWe stellen per sector een duidelijke einddatum voor fossiele technieken en we maken duidelijke plannen voor de overstap naar duurzame alternatieven. Zo weten bedrijven waar ze aan toe zijn en kunnen investeerders duurzame keuzes maken. De overheid zorgt voor de juiste voorwaarden: van vergunningen en netaansluiting tot passende regels.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cWe willen dat nieuwe ontwikkelingen de natuur niet verder onder druk zetten. Grootschalige productie van bio-brandstoffen of bio-grondstoffen mag niet leiden tot verlies van bossen of verlies van leefgebieden.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cNu gaat nog het meeste geld en aandacht uit naar dierlijke eiwitten. Maar plantaardige en innovatieve eiwitbronnen zoals kweekvlees en fermentatie zijn schoner, schaalbaar en toekomstgericht. Nederland heeft alles in huis om hierin voorop te lopen: kennis, startups en een groeiende markt.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cDe overheid moet deze voedselinnovaties helpen versnellen. Denk aan snellere toelating, gerichte investeringen en Europese samenwerking. Zo wordt onze voedselsector gezond voor mens en planeet, \u00e9n goed voor de economie.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
BBB (Groen)<\/summary>\n\n- \u201cInnovatie krijgt de ruimte die het verdient, procedures worden aangepast en innovatiemiddelen zo ingericht dat nieuwe vindingen snel juridisch houdbaar toegepast kunnen worden en doelen worden gehaald.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cEr komt een versnelde toelating van nieuwe biologische gewasbeschermingsmiddelen en zogenoemde groene middelen.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cOm de milieu-impact te verlagen krijgen innovaties zoals precisietechniek, zaadcoating en inzet van gen-techniek (CRISPR\/Cas9) meer ruimte.\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201cIn plaats van het verlagen van stikstofuitstoot door krimp, wordt ingezet op innovatie en nieuwe technieken.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
CDA (Geel)<\/summary>\n\n- “Een duurzame economie bereiken we alleen met een Europese aanpak en een gelijk speelveld in Europa.”<\/li>\n\n\n\n
- “We kiezen voor Europees ambitieus klimaatbeleid en groene industriepolitiek en passen onze klimaatwet daarop aan. De industrie en energiesector worden bekeken en beoordeeld vanuit een Europese aanpak.”<\/li>\n\n\n\n
- “We ontwikkelen een lange termijnstrategie om groene industrie naar Nederland te halen en te behouden.”<\/li>\n\n\n\n
- “We vertalen de Clean Industrial Deal naar Nederland voor het ontwikkelen van schone technologie\u00ebn, circulaire productie en de vermindering van CO\u2082-uitstoot.”<\/li>\n\n\n\n
- “Bij nieuwe of veranderende regelgeving doen we standaard een buurlandentoets voor een gelijk speelveld.”<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
SP (Donkerrood)<\/summary>\n\n- “Eerlijke wetenschap, onafhankelijk van bedrijven. De belangen van multinationals worden losgekoppeld van de Wageningen Universiteit. Veredeling van zaden op basis van cultuurhistorische waarden krijgt meer steun. Internationale samenwerking focust op versterking van lokale landbouwsystemen in het Mondiale Zuiden.”<\/li>\n\n\n\n
- Maximumprijzen voor basisproducten als voedsel.<\/li>\n<\/ul>\n<\/details>\n\n\n\n
DENK (Donkerrood)<\/summary>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.hollandbio.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/008-250090stemwijzerp3-1030x728.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n