Onderzoekvan hollandbio toont aan dat Nederland een goede kennispositie heeft. Helaas blijven de mate van bedrijvigheid en producten in ontwikkeling sterk achter. Alleen wanneer we kennis omzetten in producten die patiënten en consumenten bereiken, realiseren we maatschappelijke relevantie.
Hoe kunnen we dan maatschappelijke relevantie aanbrengen bij het erkennen en waarderen van academici? Hollandbio ziet drie relevante aanbevelingen:
Soepelere valorisatie
Academisch ondernemerschap als erkend carrièrepad
Kwalitatieve indicatoren zoals het ontwikkelen van academische spin-offs en patenten
Wij moedigen alle initiatieven, waarmee kennis de universiteit uit en de maatschappij in gaat, van harte aan: Academisch ondernemerschap verdient erkenning en waardering.
Medicijnkosten zijn en blijven onderwerp van debat, zo bewijst de recente berichtgeving in het FD. “Nederland weet uitgaven medicijnen goed te beteugelen”, kopte de zakenkrant na eigen onderzoek. En dat maakte de tongen los: “We beheersen de medicijnkosten, maar patiënten betalen de prijs”, stelden drie farmaceuten. Vrijwel gelijktijdig concludeerdeeen oogarts: “Focus op lagere prijs geneesmiddelen levert tekorten op”, waarop het samenvattende commentaar van het FD luidde: “Beteugeling medicijnkosten stuit op grenzen”. Een en ander was blijkbaar tegen het zere been van demissionair minister Kuipers, die terstond zijn beleid verdedigde en in het verweer kwam tegen “conclusies die niet kloppen”. En dan zijn bij hollandbio de oren gespitst…
De pot en de ketel
Dat de minister de berichtgeving niet zomaar kon negeren, begrijpen we. Geneesmiddelen zijn immers een belangrijk dossier in zijn portefeuille en nog politiek zichtbaar ook. Hij gaat erover en zit erop, zo gezegd. En dat is nogal een verantwoordelijkheid. We willen problemen dan ook zeker niet onder het tapijt schuiven, noch bagatelliseren. Ook wij zien het zorginfarct met angst en beven tegemoet en zien dat het roer om moet, willen we innovatie ook in de toekomst verzilveren in gezondheidswinst. We zijn niet tegen strenge criteria voor toelating in het pakket, niet tegen onderhandelingen, en zelfs niet per definitie tegen een keihard nee (al mag dat nooit het eindpunt zijn bij een effectieve behandeling). We spreken ons uit tegen misbruik van regels en denken mee over oplossingen die de mazen in het net dichten en waarmee alle betrokkenen uit de voeten kunnen. Het is alleen jammer dat onze minister in zijn reactie de verleiding niet kon weerstaan om precies te doen wat hij anderen verwijt: selectief putten uit cijfers en casuïstiek, en problemen, oorzaken en gevolgen spinnen tot oneigenlijke conclusies, met als enig doel het eigen gelijk te onderstrepen. Daarmee doet ook de bewindsman geen recht aan dit complexe en beladen dossier. Niks geen symbiose, maar politiek pur sang.
Iedereen heeft gelijk
Nu zou het gek zijn als wij alsnog enkel een duit in hetzelfde zakje doen door in reactie de argumenten van de minister hier vanuit ons eigen perspectief één voor één te fileren (al moeten we eerlijkheidshalve bekennen dat dat de nodige zelfbeheersing kost 😉). Want – radicale uitzonderingen daargelaten – vrijwel iedereen die zich roert in het debat heeft wel een punt. De uitdagingen en dilemma’s in de gezondheidszorg die de minister geacht wordt op te lossen zijn groot, taai en complex, wat zich slecht verhoudt tot de ongeduldige, volatiele en gepolariseerde politieke realiteit en noopt tot stevige stellingname. Tegelijkertijd heeft de FD-redactie ook gelijk wanneer ze stellen dat we in Nederland relatief weinig uitgeven aan geneesmiddelen en dat de uitgaven aan geneesmiddelen tot nu best onder controle, en zeker niet de belangrijkste oorzaak van de stijgende zorgkosten zijn. Ook de ziekenhuizen hebben gelijk, wanneer ze aangeven onder druk te staan doordat ze enerzijds de rekening krijgen van de nieuwe geneesmiddelen en anderzijds gebonden zijn aan een uitgavenplafond. En helaas hebben ook oncologen gelijk wanneer ze vaststellen dat nieuwe kankergeneesmiddelen nog lang niet altijd levens redden en dat behandelen niet altijd de beste besteding van het geld is. De grote problemen aan de onderkant van de geneesmiddelenmarkt ontkent zeker niemand: de tekorten, de bodemprijzen voor essentiële geneesmiddelen en het gebrek aan strategische autonomie. Ook farmaceuten hebben gelijk als ze het belang van continue innovatie benadrukken, de torenhoge investeringen en het teruglopende rendement daarop, en de steeds moeizamere route naar de patiënt met direct en indirect gezondheidsverlies tot gevolg.
Ministeriële utopie
Je voelt hem aankomen, naast iedereen gelijk geven, willen we toch ook een punt drukken in reactie op het verweer van de minister. En dat punt gaat over de definitie van een ‘gezonde markt’. Zijn beeld lijkt een markt waarin de nieuwste, beste producten goedkoper worden aangeboden dan oude, waarin leveranciers proactief handelen om de klant altijd de laagst mogelijke prijs te bieden, waarin niemand het onderste uit de kan haalt wanneer de kans zich binnen de regels voordoet, en waarin zeker niemand bovenmatig winst maakt. Een markt waarin innovaties altijd direct baanbrekend en nooit incrementeel zijn, waarin prijzen ook zonder afspraken en in afwezigheid van concurrentie direct na patentverloop significant zakken, en waarin commerciële concurrentie een not-for-profit teameffort is om kopers een zo groot mogelijke keus voor de laagste prijs te kunnen bieden. Kortom: in de ministeriele gezonde markt maakt iedere speler het eigen raison d’etre ondergeschikt aan de beleidsdoelen van het ministerie van VWS: Een ministeriële utopie.
Goede voornemens
Een mens mag dromen, maar toch stellen we voor om in 2024 wat realiteitszin in dat beeld van die gezonde markt te brengen. Laten we om te beginnen de logica van marktwerking erkennen. Fabrikanten willen als verkoper zo veel mogelijk omzet draaien, terwijl overheden als koper de beste producten wil afnemen voor zo min mogelijk geld. Laten we gegeven die logica allemaal onze rol pakken, bij voorkeur zonder al te veel onnodig gemor en gemopper. Laten we stoppen met het afgeven op iedereen – jazeker, ook bedrijven – die zich aan marktregels houdt. (Wild idee: misschien kunnen we zelfs organisaties die alle boxen weten te tikken en hun product vergoed en wel naar de patiënt loodsen eens in het zonnetje zetten?) Laten we in plaats van enkel te mopperen over maatschappelijke verantwoordelijkheid aansturen op wijziging van regels die verkeerd uitpakken, als nodig op nationaal, Europees of wereldwijd niveau. Maar laat vooral het gezamenlijke belang leidend zijn voor succesvol beleid: dat alle geneesmiddelen die gezondheidswinst toevoegen, of ze nu nieuw, oud, te goedkoop of te duur zijn, zo snel mogelijk hun weg vinden naar eenieder die ze nodig heeft. Want één ding is zeker: zonder die toegang verliezen we echt allemaal.
Nederland laat het innovatiebeleid te veel beïnvloeden door bestaande systemen en we moeten meer kiezen voor transformatie, echte innovatie die bijdraagt aan onze toekomst. Dat stelt de Adviesraad Wetenschap, Technologie en Innovatie (AWTI) in het rapport “In dienst van de toekomst, van optimalisatie naar transformatie”. En dat is hoog nodig, want door de biorevolutie komen er een hoop biotech innovaties op ons af!
In het rapport doet de AWTI vier aanbevelingen om te komen tot beleid voor innovatie dat betere ondersteuning biedt aan transformaties. Waar deze transformaties toe moeten leiden, is dan wel een relevante vraag. Bied een inspirerend toekomstbeeld, maak scherpe keuzes (1). Dat leidt ook tot verschillen in benadering voor bedrijven en industrie. Normeringen, beprijzingen en ondersteuningen en beleid moet innovaties aanjagen die bijdragen aan transformatie (2). Het toekomstbeeld moet wel gedragen worden door de samenleving, betrek stakeholders en zorg voor kennis en expertise bij de overheid (3). En tot slot is de aanbeveling een samenhang te creëren in het beleid, meerjarig, goed getimed en met ruimte voor verschillende fasen van innovatie (4).
Deze aanbevelingen dragen bij aan de biorevolutie die gaande is, gedreven door grote maatschappelijke uitdagingen, de samenkomst van doorbraken in biologie, artificiële intelligentie en automatisering en ondernemerschap. Daarom is hollandbio het roerend eens met de oproep uit het advies: het Nederlandse innovatiebeleid moet ambitie tonen om biotech kennis door te vertalen in producten waar de wereld op zit te wachten.
Voor iedereen de beste gezondheidsinterventie op het juiste moment. Dat klinkt als toekomstmuziek, maar hollandbio is overtuigd: met een brede inzet van diagnostiek isgezondheid op maat binnen handbereik. Toch is het breed benutten van diagnostiek nog geen gelopen race. Vooralsnog legt het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de bal bij veldpartijen, terwijl het veld juist visie, regie en hulp van het ministerie vraagt. Spoiler alert: we bevinden ons in een catch-22.
De mogelijkheden rond diagnostiek breiden zich snel uit, ziet ook demissionair minister Kuipers. Hij vroeg het RIVM in kaart te brengen welke kansen dit – en DNA-technologie in het bijzonder – kan bieden voor de gezondheid van de Nederlandse bevolking. Het doel was aan de hand hiervan een visie en strategie uit te werken. In Kuipers’ laatste kamerbrieflezen we helaas dat de minister niet doorpakt op dit vlak. Ondanks de expliciete oproep om meer regie en randvoorwaarden vanuit het veld, zijn volgens Kuipers de zorgpartijen zelf aan zet.
Parallel aan dit traject zijn zorgpartijen zelf ook bezig geweest om de route van moleculaire diagnostiek van lab naar praktijk te verbeteren, met oncologie als scope. Het doel was om te komen tot meer gelijke toegang voor patiënten tot zowel diagnostiek als de daaropvolgende, best passende behandeling. Onder regie van het Zorginstituutheeft het veld afspraken gemaakt en maatregelen getroffen om deze processen beter te organiseren: zo zijn er nu twee beoordelings- en duidingscommissies (CieMKNT en CieBOD), is er een taskforce binnen de zorgverzekeraars die adviseert over de vergoeding, is er een aparte declaratiecode ontwikkeld voor moleculaire diagnostiek en is een kwaliteitsstandaard in werking getreden. De eerste tegels voor een route van lab naar praktijk voor diagnostiek zijn daarmee gelegd – zij het met een specifieke focus op de oncologie en moleculaire diagnostiek.
Uiteindelijk wil elke patiënt natuurlijk de voor hem of haar best passende behandeling. Hollandbio ziet dat diagnostiek in bredere zin daarom onmisbaar is voor gezondheid op maat. Hoe gaan we zorgen dat we alle patiënten met innovatieve diagnostiek van een maatwerkbehandeling voorzien, in lijn met onzeGezondheid op Maat-ambitie? Met het tempo en de scope waarin we nu handelen, zijn de testen en technologieën – zeker als het geen companion diagnostics betreft – achterhaald tegen de tijd dat ze een patiënt bereiken. Hollandbio ziet graag dat diagnostiek de specialistische aandacht krijgt die het domein verdient. Wij wenden de bovengenoemde ontwikkelingen daarom graag aan als breekijzer voor een oplossing die voor meerdere innovatieve testen en bij meerdere indicaties werkt. Wil jij hier graag over meedenken? Laat het hollandbio’s Brittweten!
https://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svg00Dina Diekhttps://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svgDina Diek2023-12-19 15:32:462023-12-19 15:32:46Doorpakken op diagnostiek nog geen gelopen race ← #nieuws
Met de dubbele vergrijzing en het aanzwellend zorginfarct is het belangrijk om te weten waar we ons zorggeld aan uitgeven en of dat nog efficiënter kan. Minister Kuipers won hiervoor advies in bij de technische werkgroep macrobeheersing zorguitgaven en het FD nam de uitgaven aan geneesmiddelen de afgelopen jaren onder de loep. De breed gedeelde conclusie van deze week: we geven relatief weinig uit aan curatieve zorg.
Sinds 2006 geven we in euro’s weliswaar 62% meer uit aan medicijnen, maar als je daar de inflatie naast legt zijn de uitgaven over al die jaren gelijk gebleven, concludeert het FD (ook weergegeven in deze special). Dat het gras elders niet groener is, concludeert ook SiRM, in het kader van het onderzoek van de technische werkgroep macrobeheersing zorguitgaven. SiRM becijferde dat de uitgaven aan curatieve zorg van alle onderzochte landen in Nederland het laagst zijn. We hebben, kortom, in Nederland al een stevige greep op de uitgaven aan geneesmiddelen in de curatieve zorg. Betekent dat dan dat de bomen tot in de hemel groeien? Nee, die vlieger gaat wat hollandbio betreft zeker niet op. Juist als het gaat om het realiseren van gezondheid op maat, onze ambitie, blijven de uitdagingen onverminderd groot.
Hoe mooi zou het zijn als we ziekte aan de voorkant kunnen voorkomen? Daar is een verschuiving van onze focus voor nodig: van ziekte naar gezondheid, en van curatieve zorg naar preventieve zorg. Door te investeren in preventieve maatregelen kunnen we mogelijk aanzienlijke kosten voor de gezondheidszorg besparen op de lange termijn. Waar we heen willen is duidelijk. Hoe we dat in de praktijk brengen nog een stuk minder. Daarom kwamen we met een brede groep stakeholders bijeen om te praten over het thema medische preventie.
Op 7 december organiseerden hollandbio en Schuttelaar & Partners een Maatschappelijke Café over medische preventie – waaronder diagnostiek, geneesmiddelen en vaccins – in het Beeld & Geluid museum in Den Haag. Beleidsmakers, patiëntvertegenwoordigers, artsen, apothekers, fabrikanten en uitvoerders namen allemaal deel aan het debat. Onder leiding van dagvoorzitter Edwin Hecker voerden de deelnemers op dynamische wijze een felle discussie.
De cruciale rol van preventie
Bas Derks, lid van de directie Publieke Gezondheid bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), bracht direct aan de start van het debat de vraag naar voren: “Hoe kunnen we de kosten en de baten van preventie beter meenemen in de besluitvorming over de financiering van preventie?”. Het ministerie van VWS heeft daarover het Kennisplatform Preventie om advies gevraagd. Bas Derks belichtte de rol van het Kennisplatform en hoe deze vraag de behoeften van het ministerie weerspiegelt. Gelukkig staat de verschuiving van zorg naar preventie steeds prominenter op de agenda bij het ministerie, waardoor er een groeiende erkenning en steun ontstaat voor het belang van medische preventie. Het rapport van het Kennisplatform wordt begin 2024 gepubliceerd en kan hier hopelijk aan bijdragen.
Peter Wognum, bestuurslid en vicevoorzitter van de Long Alliantie Nederland, pleit voor een herziening van onze zorgpaden en wil hier verschillende expertises bij betrekken. Dat zou voor mensen met longziekten echt een verschil kunnen maken, omdat een gecoördineerd plan het huidige stelsel moet verbeteren en versterken. Volgens Wognum is het huidige vaccinatiesysteem versnipperd en worden de beschikbare vaccins niet optimaal benut. Namens de Long Alliantie pleit hij dat de oplossing ligt in het verankeren van een leidraad, waarbij specifieke richtlijnen voor vaccinaties bij longziekten in de praktijk worden opgenomen. “Betere medische preventie bij mensen met longziekten leidt tot minder ziekenhuisopnamen”, aldus Peter Wognum.
Daarna deelden drie sprekers op welke manier innovaties kunnen bijdragen aan medische preventie en wat dat kan betekenen voor patiënten. Daarbij maakten we direct kennis met de drie aspecten van medische preventie: diagnostiek, geneesmiddelen en vaccins.
Ilse van Hensbeek, medisch directeur bij AstraZeneca, onderstreept de grote impact van betere diagnostiek voor mensen met chronische nierschade. Met een eenvoudige test kan vroegtijdige nierschade opgespoord worden, waardoor op tijd gestart kan worden met behandeling en de kans op complicaties vermindert. Naast deze impact zorgt vroegtijdige opsporing ook voor een vermindering van impact op het milieu. De huidige behandeling, nierdialyse, verbruikt namelijk veel water. Volgens Hensbeek is het de verantwoordelijkheid van de overheid om meer bewustzijn te creëren over de impact van nierschade. “We moeten mensen aansporen met publiekscampagnes,” aldus Hensbeek.
Stefan Vegter, Senior Pricing & Reimbursement Manager bij Novartis, illustreert hoe investeringen in innovatieve geneesmiddelen de zorg kunnen ontlasten en de levenskwaliteit van patiënten kunnen verbeteren. Hij verduidelijkt hoe een gezonde levensstijl en medicatie elkaar aanvullen, mede doordat een gezonde leefstijl helpt bij het verbeteren van effectiviteit van een geneesmiddel. “Onderzoek en beleid gericht op medische preventie zijn investeringen in de toekomst,” besluit Vegter zijn betoog.
De laatste spreker, Daniëlle van Zandbergen, medisch directeur bij GSK, richt zich op de uitvoering van vaccinaties en maakt daarbij vergelijkingen met buurlanden. “We praten over innovatie, maar is het echt innovatie als het jaren duurt voordat we het toepassen?” vraagt Zandbergen zich af. Ze benadrukt dat dialogen tussen alle betrokken partijen essentieel zijn om tot snelle implementatie te komen.
Verschillende perspectieven in het Lagerhuisdebat
Na de inleidende presentaties was het moment aangebroken voor het Lagerhuisdebat, begeleid door Roderik van den Bos van de debatacademie. De zaal werd opgesplitst in tweeën, waarbij deelnemers hun standpunt kenbaar konden maken door te stemmen met hun voeten. Het debat leidde tot boeiende discussies.
De meest opvallende uitkomsten vanuit het debat:
De deelnemers maken opvallend andere keuzes dan het huidig beleid. Zo waren de deelnemers unaniem in hun oordeel dat er nu te weinig aandacht besteed wordt aan preventie: de huidige 2% zou volgens de meeste deelnemers prima naar 10% of hoger kunnen. Over de manier waarop was de meeste discussie. Volgens een groot deel van de zaal was een standaard budget alloceren niet het middel om hier te komen.
Een digitale zorgwijzer, waarbij burgers inzicht kunnen krijgen in welke preventieve zorg voor hen beschikbaar is, zien de deelnemers als een goed idee. Een aantal randvoorwaarden zijn daarvoor wel nodig: een digitaal hulpmiddel mag geen vervanging zijn van de persoonlijke zorgverlener en de informatie moet objectief verstrekt worden.
De aanwezigen zijn van mening dat de beoordeling van preventieve maatregelen veel sneller kan. Over het hoe waren de meningen behoorlijk verdeeld. Een medisch preventieve maatregel automatisch toelaten tot de markt als deze niet binnen jaar beoordeeld is, vonden velen een stap te ver. Tegelijkertijd geven deelnemers aan dat beoordeling binnen een jaar zeker moet kunnen, als we kijken naar landen om ons heen. Een groot deel van de zaal vindt dat er betere processen zijn om de toelating te versnellen, en dat de voorgestelde dwangmaatregel niet de oplossing is.
Er is behoefte aan één partij die de beoordeling op zich neemt van zowel preventieve als curatieve maatregelen. Deze partij heeft wel de expertise nodig van alle verschillende partijen, zoals het Zorginstituut Nederland (ZIN) en de Gezondheidsraad.
Het Maatschappelijk Café benadrukt nogmaals dat het van belang is dat we met elkaar de dialoog blijven voeren. Het verminderen van complexiteit in het systeem, meer aandacht en budget voor preventie, beter voorlichten en samenwerking in het werkveld vormden de rode draad van de avond. Op deze punten zijn we het met elkaar eens. Hoe dit concreet moet worden gerealiseerd, daarover verschillen de meningen nog. Laten we kijken of we het niet bij praten kunnen houden, maar nu ook concreet in actie kunnen komen!
00Dina Diekhttps://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svgDina Diek2023-12-19 15:05:062024-02-20 22:33:01Van ziekte naar gezondheid: een levendig debat over medische preventie← #nieuws
Heb je altijd al willen weten hoe het is om een biotech product de markt op te krijgen? Met de donkere feestdagen in het vooruitzicht, wil het hollandbio-team zijn lezers graag verrassen met een speciaal geschenk: het biotech ganzenbordspel! Dit spel biedt de perfecte kans om de pieken en dalen van ondernemerschap in de biotech wereld te ontdekken samen met vrienden of familie. Veel plezier en succes met spelen en natuurlijk fijne feestdagen en een voorspoedig 2024 gewenst!
https://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svg00Dina Diekhttps://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svgDina Diek2023-12-19 14:18:092023-12-19 14:18:09Speels de feestdagen door met het innovatieve Biotech Ganzenbord
Lost in translation?
Publicaties, Tech transferOnderzoek van hollandbio toont aan dat Nederland een goede kennispositie heeft. Helaas blijven de mate van bedrijvigheid en producten in ontwikkeling sterk achter. Alleen wanneer we kennis omzetten in producten die patiënten en consumenten bereiken, realiseren we maatschappelijke relevantie.
Hoe kunnen we dan maatschappelijke relevantie aanbrengen bij het erkennen en waarderen van academici? Hollandbio ziet drie relevante aanbevelingen:
Wij moedigen alle initiatieven, waarmee kennis de universiteit uit en de maatschappij in gaat, van harte aan: Academisch ondernemerschap verdient erkenning en waardering.
Praatplaat gezondheid op maat
Publicaties, Gezondheid op maatDe volle potentie van data
Publicaties, Gezondheid op maatGoede voornemens voor een gezond geneesmiddelendebat
Gezondheid, UitgelichtMedicijnkosten zijn en blijven onderwerp van debat, zo bewijst de recente berichtgeving in het FD. “Nederland weet uitgaven medicijnen goed te beteugelen”, kopte de zakenkrant na eigen onderzoek. En dat maakte de tongen los: “We beheersen de medicijnkosten, maar patiënten betalen de prijs”, stelden drie farmaceuten. Vrijwel gelijktijdig concludeerde een oogarts: “Focus op lagere prijs geneesmiddelen levert tekorten op”, waarop het samenvattende commentaar van het FD luidde: “Beteugeling medicijnkosten stuit op grenzen”. Een en ander was blijkbaar tegen het zere been van demissionair minister Kuipers, die terstond zijn beleid verdedigde en in het verweer kwam tegen “conclusies die niet kloppen”. En dan zijn bij hollandbio de oren gespitst…
De pot en de ketel
Dat de minister de berichtgeving niet zomaar kon negeren, begrijpen we. Geneesmiddelen zijn immers een belangrijk dossier in zijn portefeuille en nog politiek zichtbaar ook. Hij gaat erover en zit erop, zo gezegd. En dat is nogal een verantwoordelijkheid. We willen problemen dan ook zeker niet onder het tapijt schuiven, noch bagatelliseren. Ook wij zien het zorginfarct met angst en beven tegemoet en zien dat het roer om moet, willen we innovatie ook in de toekomst verzilveren in gezondheidswinst. We zijn niet tegen strenge criteria voor toelating in het pakket, niet tegen onderhandelingen, en zelfs niet per definitie tegen een keihard nee (al mag dat nooit het eindpunt zijn bij een effectieve behandeling). We spreken ons uit tegen misbruik van regels en denken mee over oplossingen die de mazen in het net dichten en waarmee alle betrokkenen uit de voeten kunnen. Het is alleen jammer dat onze minister in zijn reactie de verleiding niet kon weerstaan om precies te doen wat hij anderen verwijt: selectief putten uit cijfers en casuïstiek, en problemen, oorzaken en gevolgen spinnen tot oneigenlijke conclusies, met als enig doel het eigen gelijk te onderstrepen. Daarmee doet ook de bewindsman geen recht aan dit complexe en beladen dossier. Niks geen symbiose, maar politiek pur sang.
Iedereen heeft gelijk
Nu zou het gek zijn als wij alsnog enkel een duit in hetzelfde zakje doen door in reactie de argumenten van de minister hier vanuit ons eigen perspectief één voor één te fileren (al moeten we eerlijkheidshalve bekennen dat dat de nodige zelfbeheersing kost 😉). Want – radicale uitzonderingen daargelaten – vrijwel iedereen die zich roert in het debat heeft wel een punt. De uitdagingen en dilemma’s in de gezondheidszorg die de minister geacht wordt op te lossen zijn groot, taai en complex, wat zich slecht verhoudt tot de ongeduldige, volatiele en gepolariseerde politieke realiteit en noopt tot stevige stellingname. Tegelijkertijd heeft de FD-redactie ook gelijk wanneer ze stellen dat we in Nederland relatief weinig uitgeven aan geneesmiddelen en dat de uitgaven aan geneesmiddelen tot nu best onder controle, en zeker niet de belangrijkste oorzaak van de stijgende zorgkosten zijn. Ook de ziekenhuizen hebben gelijk, wanneer ze aangeven onder druk te staan doordat ze enerzijds de rekening krijgen van de nieuwe geneesmiddelen en anderzijds gebonden zijn aan een uitgavenplafond. En helaas hebben ook oncologen gelijk wanneer ze vaststellen dat nieuwe kankergeneesmiddelen nog lang niet altijd levens redden en dat behandelen niet altijd de beste besteding van het geld is. De grote problemen aan de onderkant van de geneesmiddelenmarkt ontkent zeker niemand: de tekorten, de bodemprijzen voor essentiële geneesmiddelen en het gebrek aan strategische autonomie. Ook farmaceuten hebben gelijk als ze het belang van continue innovatie benadrukken, de torenhoge investeringen en het teruglopende rendement daarop, en de steeds moeizamere route naar de patiënt met direct en indirect gezondheidsverlies tot gevolg.
Ministeriële utopie
Je voelt hem aankomen, naast iedereen gelijk geven, willen we toch ook een punt drukken in reactie op het verweer van de minister. En dat punt gaat over de definitie van een ‘gezonde markt’. Zijn beeld lijkt een markt waarin de nieuwste, beste producten goedkoper worden aangeboden dan oude, waarin leveranciers proactief handelen om de klant altijd de laagst mogelijke prijs te bieden, waarin niemand het onderste uit de kan haalt wanneer de kans zich binnen de regels voordoet, en waarin zeker niemand bovenmatig winst maakt. Een markt waarin innovaties altijd direct baanbrekend en nooit incrementeel zijn, waarin prijzen ook zonder afspraken en in afwezigheid van concurrentie direct na patentverloop significant zakken, en waarin commerciële concurrentie een not-for-profit teameffort is om kopers een zo groot mogelijke keus voor de laagste prijs te kunnen bieden. Kortom: in de ministeriele gezonde markt maakt iedere speler het eigen raison d’etre ondergeschikt aan de beleidsdoelen van het ministerie van VWS: Een ministeriële utopie.
Goede voornemens
Een mens mag dromen, maar toch stellen we voor om in 2024 wat realiteitszin in dat beeld van die gezonde markt te brengen. Laten we om te beginnen de logica van marktwerking erkennen. Fabrikanten willen als verkoper zo veel mogelijk omzet draaien, terwijl overheden als koper de beste producten wil afnemen voor zo min mogelijk geld. Laten we gegeven die logica allemaal onze rol pakken, bij voorkeur zonder al te veel onnodig gemor en gemopper. Laten we stoppen met het afgeven op iedereen – jazeker, ook bedrijven – die zich aan marktregels houdt. (Wild idee: misschien kunnen we zelfs organisaties die alle boxen weten te tikken en hun product vergoed en wel naar de patiënt loodsen eens in het zonnetje zetten?) Laten we in plaats van enkel te mopperen over maatschappelijke verantwoordelijkheid aansturen op wijziging van regels die verkeerd uitpakken, als nodig op nationaal, Europees of wereldwijd niveau. Maar laat vooral het gezamenlijke belang leidend zijn voor succesvol beleid: dat alle geneesmiddelen die gezondheidswinst toevoegen, of ze nu nieuw, oud, te goedkoop of te duur zijn, zo snel mogelijk hun weg vinden naar eenieder die ze nodig heeft. Want één ding is zeker: zonder die toegang verliezen we echt allemaal.
Benut biotech tegen bacteriën
Publicaties, VaccinsAWTI roept op: durf te investeren in transformatie
InnovatieklimaatNederland laat het innovatiebeleid te veel beïnvloeden door bestaande systemen en we moeten meer kiezen voor transformatie, echte innovatie die bijdraagt aan onze toekomst. Dat stelt de Adviesraad Wetenschap, Technologie en Innovatie (AWTI) in het rapport “In dienst van de toekomst, van optimalisatie naar transformatie”. En dat is hoog nodig, want door de biorevolutie komen er een hoop biotech innovaties op ons af!
In het rapport doet de AWTI vier aanbevelingen om te komen tot beleid voor innovatie dat betere ondersteuning biedt aan transformaties. Waar deze transformaties toe moeten leiden, is dan wel een relevante vraag. Bied een inspirerend toekomstbeeld, maak scherpe keuzes (1). Dat leidt ook tot verschillen in benadering voor bedrijven en industrie. Normeringen, beprijzingen en ondersteuningen en beleid moet innovaties aanjagen die bijdragen aan transformatie (2). Het toekomstbeeld moet wel gedragen worden door de samenleving, betrek stakeholders en zorg voor kennis en expertise bij de overheid (3). En tot slot is de aanbeveling een samenhang te creëren in het beleid, meerjarig, goed getimed en met ruimte voor verschillende fasen van innovatie (4).
Deze aanbevelingen dragen bij aan de biorevolutie die gaande is, gedreven door grote maatschappelijke uitdagingen, de samenkomst van doorbraken in biologie, artificiële intelligentie en automatisering en ondernemerschap. Daarom is hollandbio het roerend eens met de oproep uit het advies: het Nederlandse innovatiebeleid moet ambitie tonen om biotech kennis door te vertalen in producten waar de wereld op zit te wachten.
Doorpakken op diagnostiek nog geen gelopen race
GezondheidVoor iedereen de beste gezondheidsinterventie op het juiste moment. Dat klinkt als toekomstmuziek, maar hollandbio is overtuigd: met een brede inzet van diagnostiek is gezondheid op maat binnen handbereik. Toch is het breed benutten van diagnostiek nog geen gelopen race. Vooralsnog legt het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de bal bij veldpartijen, terwijl het veld juist visie, regie en hulp van het ministerie vraagt. Spoiler alert: we bevinden ons in een catch-22.
De mogelijkheden rond diagnostiek breiden zich snel uit, ziet ook demissionair minister Kuipers. Hij vroeg het RIVM in kaart te brengen welke kansen dit – en DNA-technologie in het bijzonder – kan bieden voor de gezondheid van de Nederlandse bevolking. Het doel was aan de hand hiervan een visie en strategie uit te werken. In Kuipers’ laatste kamerbrief lezen we helaas dat de minister niet doorpakt op dit vlak. Ondanks de expliciete oproep om meer regie en randvoorwaarden vanuit het veld, zijn volgens Kuipers de zorgpartijen zelf aan zet.
Parallel aan dit traject zijn zorgpartijen zelf ook bezig geweest om de route van moleculaire diagnostiek van lab naar praktijk te verbeteren, met oncologie als scope. Het doel was om te komen tot meer gelijke toegang voor patiënten tot zowel diagnostiek als de daaropvolgende, best passende behandeling. Onder regie van het Zorginstituut heeft het veld afspraken gemaakt en maatregelen getroffen om deze processen beter te organiseren: zo zijn er nu twee beoordelings- en duidingscommissies (CieMKNT en CieBOD), is er een taskforce binnen de zorgverzekeraars die adviseert over de vergoeding, is er een aparte declaratiecode ontwikkeld voor moleculaire diagnostiek en is een kwaliteitsstandaard in werking getreden. De eerste tegels voor een route van lab naar praktijk voor diagnostiek zijn daarmee gelegd – zij het met een specifieke focus op de oncologie en moleculaire diagnostiek.
Uiteindelijk wil elke patiënt natuurlijk de voor hem of haar best passende behandeling. Hollandbio ziet dat diagnostiek in bredere zin daarom onmisbaar is voor gezondheid op maat. Hoe gaan we zorgen dat we alle patiënten met innovatieve diagnostiek van een maatwerkbehandeling voorzien, in lijn met onze Gezondheid op Maat-ambitie? Met het tempo en de scope waarin we nu handelen, zijn de testen en technologieën – zeker als het geen companion diagnostics betreft – achterhaald tegen de tijd dat ze een patiënt bereiken. Hollandbio ziet graag dat diagnostiek de specialistische aandacht krijgt die het domein verdient. Wij wenden de bovengenoemde ontwikkelingen daarom graag aan als breekijzer voor een oplossing die voor meerdere innovatieve testen en bij meerdere indicaties werkt. Wil jij hier graag over meedenken? Laat het hollandbio’s Britt weten!
Uitgaven aan geneesmiddelen stabiel
GezondheidMet de dubbele vergrijzing en het aanzwellend zorginfarct is het belangrijk om te weten waar we ons zorggeld aan uitgeven en of dat nog efficiënter kan. Minister Kuipers won hiervoor advies in bij de technische werkgroep macrobeheersing zorguitgaven en het FD nam de uitgaven aan geneesmiddelen de afgelopen jaren onder de loep. De breed gedeelde conclusie van deze week: we geven relatief weinig uit aan curatieve zorg.
Sinds 2006 geven we in euro’s weliswaar 62% meer uit aan medicijnen, maar als je daar de inflatie naast legt zijn de uitgaven over al die jaren gelijk gebleven, concludeert het FD (ook weergegeven in deze special). Dat het gras elders niet groener is, concludeert ook SiRM, in het kader van het onderzoek van de technische werkgroep macrobeheersing zorguitgaven. SiRM becijferde dat de uitgaven aan curatieve zorg van alle onderzochte landen in Nederland het laagst zijn. We hebben, kortom, in Nederland al een stevige greep op de uitgaven aan geneesmiddelen in de curatieve zorg. Betekent dat dan dat de bomen tot in de hemel groeien? Nee, die vlieger gaat wat hollandbio betreft zeker niet op. Juist als het gaat om het realiseren van gezondheid op maat, onze ambitie, blijven de uitdagingen onverminderd groot.
Van ziekte naar gezondheid: een levendig debat over medische preventie
Gezondheid op maat, Gezondheid, UitgelichtHoe mooi zou het zijn als we ziekte aan de voorkant kunnen voorkomen? Daar is een verschuiving van onze focus voor nodig: van ziekte naar gezondheid, en van curatieve zorg naar preventieve zorg. Door te investeren in preventieve maatregelen kunnen we mogelijk aanzienlijke kosten voor de gezondheidszorg besparen op de lange termijn. Waar we heen willen is duidelijk. Hoe we dat in de praktijk brengen nog een stuk minder. Daarom kwamen we met een brede groep stakeholders bijeen om te praten over het thema medische preventie.
Op 7 december organiseerden hollandbio en Schuttelaar & Partners een Maatschappelijke Café over medische preventie – waaronder diagnostiek, geneesmiddelen en vaccins – in het Beeld & Geluid museum in Den Haag. Beleidsmakers, patiëntvertegenwoordigers, artsen, apothekers, fabrikanten en uitvoerders namen allemaal deel aan het debat. Onder leiding van dagvoorzitter Edwin Hecker voerden de deelnemers op dynamische wijze een felle discussie.
De cruciale rol van preventie
Bas Derks, lid van de directie Publieke Gezondheid bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), bracht direct aan de start van het debat de vraag naar voren: “Hoe kunnen we de kosten en de baten van preventie beter meenemen in de besluitvorming over de financiering van preventie?”. Het ministerie van VWS heeft daarover het Kennisplatform Preventie om advies gevraagd. Bas Derks belichtte de rol van het Kennisplatform en hoe deze vraag de behoeften van het ministerie weerspiegelt. Gelukkig staat de verschuiving van zorg naar preventie steeds prominenter op de agenda bij het ministerie, waardoor er een groeiende erkenning en steun ontstaat voor het belang van medische preventie. Het rapport van het Kennisplatform wordt begin 2024 gepubliceerd en kan hier hopelijk aan bijdragen.
Peter Wognum, bestuurslid en vicevoorzitter van de Long Alliantie Nederland, pleit voor een herziening van onze zorgpaden en wil hier verschillende expertises bij betrekken. Dat zou voor mensen met longziekten echt een verschil kunnen maken, omdat een gecoördineerd plan het huidige stelsel moet verbeteren en versterken. Volgens Wognum is het huidige vaccinatiesysteem versnipperd en worden de beschikbare vaccins niet optimaal benut. Namens de Long Alliantie pleit hij dat de oplossing ligt in het verankeren van een leidraad, waarbij specifieke richtlijnen voor vaccinaties bij longziekten in de praktijk worden opgenomen. “Betere medische preventie bij mensen met longziekten leidt tot minder ziekenhuisopnamen”, aldus Peter Wognum.
Daarna deelden drie sprekers op welke manier innovaties kunnen bijdragen aan medische preventie en wat dat kan betekenen voor patiënten. Daarbij maakten we direct kennis met de drie aspecten van medische preventie: diagnostiek, geneesmiddelen en vaccins.
Ilse van Hensbeek, medisch directeur bij AstraZeneca, onderstreept de grote impact van betere diagnostiek voor mensen met chronische nierschade. Met een eenvoudige test kan vroegtijdige nierschade opgespoord worden, waardoor op tijd gestart kan worden met behandeling en de kans op complicaties vermindert. Naast deze impact zorgt vroegtijdige opsporing ook voor een vermindering van impact op het milieu. De huidige behandeling, nierdialyse, verbruikt namelijk veel water. Volgens Hensbeek is het de verantwoordelijkheid van de overheid om meer bewustzijn te creëren over de impact van nierschade. “We moeten mensen aansporen met publiekscampagnes,” aldus Hensbeek.
Stefan Vegter, Senior Pricing & Reimbursement Manager bij Novartis, illustreert hoe investeringen in innovatieve geneesmiddelen de zorg kunnen ontlasten en de levenskwaliteit van patiënten kunnen verbeteren. Hij verduidelijkt hoe een gezonde levensstijl en medicatie elkaar aanvullen, mede doordat een gezonde leefstijl helpt bij het verbeteren van effectiviteit van een geneesmiddel. “Onderzoek en beleid gericht op medische preventie zijn investeringen in de toekomst,” besluit Vegter zijn betoog.
De laatste spreker, Daniëlle van Zandbergen, medisch directeur bij GSK, richt zich op de uitvoering van vaccinaties en maakt daarbij vergelijkingen met buurlanden. “We praten over innovatie, maar is het echt innovatie als het jaren duurt voordat we het toepassen?” vraagt Zandbergen zich af. Ze benadrukt dat dialogen tussen alle betrokken partijen essentieel zijn om tot snelle implementatie te komen.
Verschillende perspectieven in het Lagerhuisdebat
Na de inleidende presentaties was het moment aangebroken voor het Lagerhuisdebat, begeleid door Roderik van den Bos van de debatacademie. De zaal werd opgesplitst in tweeën, waarbij deelnemers hun standpunt kenbaar konden maken door te stemmen met hun voeten. Het debat leidde tot boeiende discussies.
De meest opvallende uitkomsten vanuit het debat:
Het Maatschappelijk Café benadrukt nogmaals dat het van belang is dat we met elkaar de dialoog blijven voeren. Het verminderen van complexiteit in het systeem, meer aandacht en budget voor preventie, beter voorlichten en samenwerking in het werkveld vormden de rode draad van de avond. Op deze punten zijn we het met elkaar eens. Hoe dit concreet moet worden gerealiseerd, daarover verschillen de meningen nog. Laten we kijken of we het niet bij praten kunnen houden, maar nu ook concreet in actie kunnen komen!
Uitkomst stellingen
U kunt de volledige uitkomsten van de stellingen hier teruglezen:
Speels de feestdagen door met het innovatieve Biotech Ganzenbord
Hollandbio, UitgelichtHeb je altijd al willen weten hoe het is om een biotech product de markt op te krijgen? Met de donkere feestdagen in het vooruitzicht, wil het hollandbio-team zijn lezers graag verrassen met een speciaal geschenk: het biotech ganzenbordspel! Dit spel biedt de perfecte kans om de pieken en dalen van ondernemerschap in de biotech wereld te ontdekken samen met vrienden of familie. Veel plezier en succes met spelen en natuurlijk fijne feestdagen en een voorspoedig 2024 gewenst!