Afgelopen maandag deed hollandbio de brandbrief tegen het afschaffen van de farmaciebrief officieel op de post bij het Ministerie van Economische Zaken. Maar liefst 129 mensen uit het hele Nederlandse biotech-ecosysteem ondertekenden de brief – een krachtig signaal dat het schrappen van de farmaciebrief binnen de Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk (WBSO) op brede zorgen stuit. Wij danken alle ondertekenaars graag voor hun steun. Samen laten we zien dat Nederland niet op de rem mag trappen als het gaat om innovatie en klinisch onderzoek!
Waarom deze brief?
Nederland is groot geworden door te doen. Door kennis en samenwerking zijn we al jaren een toplocatie voor biotech en klinisch onderzoek. Toch besloot het Ministerie van Economische Zaken om de farmaciebrief – een toelichting binnen de WBSO die bepaalt voor welke activiteiten van Contract Research Organisations (CRO’s) fiscale innovatieondersteuning geldt – per 2027 af te schaffen. En dat heeft verstrekkende gevolgen:
Nederland verliest aantrekkingskracht als vestigingsland voor innovatieve (bio)farmaceutische bedrijven;
Nederlandse CRO’s kunnen de concurrentie met het buitenland minder goed aan;
Onze internationale toppositie op klinisch onderzoek komt onder druk te staan;
Patiënten en artsen krijgen minder snel toegang tot veelbelovende experimentele behandelingen.
Het besluit om de farmaciebrief af te schaffen staat wat ons betreft haaks op de kabinetsambities voor innovatie en biotech. Zonder deze regeling dreigen we niet alleen onze koppositie kwijt te raken, maar ook de voordelen die klinisch onderzoek ons land biedt: toegang tot nieuwe therapieën, economische groei en hoogwaardige werkgelegenheid.
Onze oproep aan het ministerie
Hollandbio en 129 ondertekenaars – van geneesmiddelontwikkelaars tot uitvoerders en ondersteuners van klinisch onderzoek – onderschrijven het belang van een sterk en internationaal concurrerend klinisch onderzoeksklimaat in Nederland. Samen roepen we het ministerie op om het besluit tot afschaffing van de farmaciebrief te heroverwegen óf te zorgen voor een alternatieve borging van CRO-activiteiten binnen de WBSO. Alleen zo blijft Nederland aantrekkelijk voor (bio)farmaceutisch onderzoek, innovatie en investeringen.
https://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svg00Idalia Dlugoszhttps://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svgIdalia Dlugosz2025-11-25 15:47:372025-11-25 21:18:44Biotech ecosysteem laat van zich horen: 129 steunbetuigingen voor brandbrief tegen afschaffing farmaciebrief ← #nieuws
Nederland is het eerste land in de Europese Unie dat proeverijen van producten uit innovatieve fermentatie mogelijk gaat maken. Dat goede nieuws brachten staatssecretaris Rummenie van LVVN en staatssecretaris Tielen van VWS op maandag 24 november naar buiten. Hollandbio, de belangenvereniging van de Nederlandse biotech, is nauw betrokken geweest bij dit traject en blij met de uitkomsten. Nadat we in 2024 al de primeur hadden met proeverijen voor gecultiveerd vlees, versterkt Nederland met deze stap opnieuw zijn positie als wereldwijd koploper op landbouw- en voedselinnovatie.
In oktober 2024 kregen Tweede Kamerleden Wim Meulenkamp (VVD) en Laura Bromet (GroenLinks-PvdA) bijna unanieme steun in de Kamer voor hun motie die het kabinet verzocht zo snel mogelijk in overleg te treden met Nederlandse biotechbedrijven om proeverijen met producten voortkomend uit innovatieve fermentatie onder gecontroleerde en veilige omstandigheden mogelijk te maken. Met de publicatie van Kamerbrief vandaag geeft het demissionaire kabinet uitvoering aan deze motie. Innovatieve fermentatie houdt in dat je micro-organismen gebruikt om een bepaald product of ingrediënt te maken. Biotechbedrijven die hiermee werken maken bijvoorbeeld kaas of eiwitten zonder dat daar koeien voor nodig zijn of voedselproducten met palmolie zonder de noodzaak voor palmolieplantages.
Annemiek Verkamman, directeur bij hollandbio over deze Europese primeur: “Dit is ontzettend goed nieuws voor Nederland. Toepassingen uit innovatieve fermentatie kunnen een cruciale bijdrage leveren aan het voorzien in de groeiende wereldwijde vraag naar eiwit, het terugdringen van onze klimaatimpact en het verminderen van dierenleed. Door het proeven van deze producten mogelijk te maken, versterken we de voortrekkersrol die Nederland al decennialang heeft op landbouw- en voedselinnovatie, zowel in Europa als daarbuiten.”
Code of Practice als basis voor proeverijen
De basis voor het organiseren van proeverijen uit innovatieve fermentatie bestaat uit de ‘Code of Practice’. Dit document is opgesteld door de ministeries van LVVN en VWS, in samenwerking met inhoudelijke experts, hollandbio, Axon Lawyers, Cellulaire Agricultuur Nederland en een groep innovatieve fermentatiebedrijven bestaande uit Farmless, NoPalm Ingredients, The Protein Brewery, Those Vegan Cowboys en Vivici. De ‘Code of Practice’ beschrijft het proces, de gegevens en de voorwaarden waaronder bedrijven proeverijen veilig en verantwoord mogen organiseren. Een commissie van onafhankelijke experts binnen het Nationaal Groeifondsprogramma Cellulaire Agricultuur Nederland beoordeelt aanvragen voor proeverijen voordat deze plaatsvinden.
Normaal gesproken mogen consumentenproducten pas proeven nadat zij een Europese goedkeuring hebben gekregen. Dat bemoeilijkt het testen en verbeteren van smaak, textuur en andere elementen van voedselinnovaties. Deze proeverijen maken het mogelijk om nieuwe producten op een verantwoorde en veilige manier te laten proeven door afgebakende groepen Nederlandse consumenten die dat willen.
“De proeverijen voor producten uit innovatieve fermentatie voorzien, net als die voor gecultiveerd vlees en vis, in een grote behoefte. Het betekent dat we consumenten deze producten kunnen laten proeven en ervaren, en ze met hun feedback nog beter kunnen maken in opmaat naar Europese goedkeuring en marktintroductie. Zo zorgen we voor de lekkerste producten en maken we die bereikbaar voor iedereen, zonder nadelige gevolgen voor mensen, dieren of onze planeet. Met deze ontwikkeling komt dat doel dichterbij. We bedanken de ministeries voor de constructieve samenwerking en kijken uit naar het moment dat de eerste Nederlanders deelnemen aan een proeverij!”, aldus Verkamman.
Subsidies spelen een cruciale rol in het mogelijk maken van biotech innovatie, waar ontwikkeltrajecten vaak lang, risicovol en kapitaalintensief zijn. Toch is het voor biotech bedrijven moeilijk een subsidieregeling te vinden die aansluit op hun unieke behoeften. Wat hollandbio betreft voldoet een succesvolle subsidieregeling aan zes voorwaarden. Benieuwd in hoeverre het Innovatiekrediet aansluit bij de behoeften van biotech? In een nieuwe infographic scoren we deze subsidie op een schaal van 1 tot 10.
Het Innovatiekrediet is een risicodragende lening van de overheid, bedoeld voor bedrijven die werken aan innovatieve projecten met grote technische of klinische risico’s en een sterk marktperspectief. Met een totaal budget van 50 miljoen euro en een maximum van 5 miljoen per klinisch en 10 miljoen per technisch ontwikkelproject, ondersteunt het Innovatiekrediet de ontwikkeling van nieuwe producten, processen of diensten uit onder andere biotech.
Wil een subsidie aansluiten bij biotech, dan moet die wat hollandbio betreft aan de volgende zes voorwaarden voldoen:
De regeling maakt vervolgfinanciering interessant, zodat investeerders vertrouwen houden en bedrijven de lange weg van lab naar markt kunnen voltooien.
De voorwaarden rond intellectueel eigendom (IP) zijn innovatie- en marktgericht, zonder knellende afspraken, publicatie-eisen of pandrechten die investeerbaarheid ondermijnen.
De verhouding tussen administratieve lasten en het subsidiebedrag is in balans. Het subsidiebedrag is groot genoeg om impactvolle investeringen mogelijk te maken en niet te complex, zodat ondernemers niet afhaken.
De regeling zet de ondernemer centraal. Ondernemers hebben zeggenschap over het project, zodat de samenwerking bijdraagt aan hun R&D-ambities en inhoudelijk relevant is voor de markt.
De beoordelingsprocedures zijn snel en flexibel, zodat projecten op het juiste moment kunnen starten om daadwerkelijk impact te maken.
Het beschikbare budget is toereikend en bereikbaar voor start- en scaleups, zodat kwalitatief goede projecten van groeiende bedrijven niet onnodig worden afgewezen.
Hoe scoort het Innovatiekrediet?
Wanneer we het innovatiekrediet langs onze meetlat leggen, zien we het volgende:
Op het gebied van vervolgfinanciering scoort de regeling laag: een 3 op 10. Dat komt doordat deze ‘subsidie’ in feite een lening is met een fors rentepercentage. Ondanks dat het terugbetalingstermijn door de jaren heen is opgerekt van vijf naar ten minste tien jaar na afronding van het project, worden toekomstige investeerders hier niet bepaald enthousiast van.
Ook de IP-bescherming laat te wensen over: deze scoort een 2 op 10. Het innovatiekrediet werkt namelijk met pandrecht op IP: voor de subsidievertrekker een manier om zekerheid te krijgen, maar voor de ondernemer een serieuze hobbel vormt voor strategische flexibiliteit en investeerbaarheid.
Positiever zijn de administratieve lasten, die scoren een 7 op 10. De administratieve verplichtingen van de subsidieaanvraag en -documentatie zijn omvangrijk maar staan in verhouding tot het substantiële subsidiebedrag.
Ook zeggenschap scoort goed: een 7 op 10. De ondernemer kan zelf een aanvraag doen, zonder verplicht consortium of samenwerkingspartners, en wijzigingen in het projectplan gaandeweg zijn in overleg mogelijk.
De doorlooptijd is een sterk punt van het Innovatiekrediet: deze scoort een 8 op 10. De duidelijke tijdspanne van 11 tot 13 weken maakt de beoordelingsprocedure voorspelbaar, en snel.
Het budget is redelijk toereikend voor het aantal kwalitatief goede projecten en scoort daarmee een 7 op 10. Voor bedrijven die voldoen aan de strenge voorwaarden is de kans op toekenning groot.
Al met al is het Innovatiekrediet voor biotech ondernemers dus nuttig, maar niet optimaal. Vooral de knellende IP-voorwaarden en het gebrek aan stimulans voor vervolgfinanciering maken deze regeling minder geschikt voor de lange, risicovolle trajecten die biotech kenmerkt. Daar staat tegenover dat het Innovatiekrediet wél ruimte geeft aan ondernemers om zelf de regie te voeren, kwalitatief goede aanvragen beloont en de administratieve lasten in verhouding houdt met de hoogte van het te verkrijgen bedrag. Heb jij ervaringen met het innovatiekrediet die je met ons wil delen? Ben je het eens of juist oneens met de scores? Laat het ons weten!
https://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svg00Dina Diekhttps://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svgDina Diek2025-11-19 09:59:142026-06-03 11:41:09Subsidie langs de meetlat: Innovatiekrediet← #nieuws
Publieke én private investeringen in onderzoek en ontwikkeling zijn broodnodig voor een weerbare en toekomstbestendige economie. Met het 3%-R&D Actieplan lanceert het ministerie van Economische Zaken negen maatregelen, die er gezamenlijk voor moeten zorgen dat in 2030 minstens 3% van ons bruto binnenlands product (bbp) naar onderzoek en ontwikkeling gaat. In deze 3%-serie laat hollandbio zien hoe en onder welke voorwaarden de negen maatregelen ook investeringen in biotech kunnen aanjagen. Vandaag zoomen we in op de actie gericht op het oprichten van een R&D lanceerplatform, bedoeld om Nederland aantrekkelijker te maken voor buitenlandse R&D-intensieve bedrijven.
Nederland staat bekend als een innovatief land met sterke kennisbasis, maar helaas gebeurt het nog te vaak dat buitenlandse bedrijven ervoor kiezen strategische investeringen niet in Nederland te doen. Het ministerie van Economische Zaken wil dit probleem aanpakken door een R&D-lanceerplatform op te zetten. Binnen dit platform wordt samen met de Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA) een taskforce opgericht die knelpunten voor grote investeerders in kaart brengt. Het R&D lanceerplatform zal de geïdentificeerde belemmeringen daarop casusgericht en in samenwerking met betrokken instanties proberen weg te nemen.
Hollandbio juicht elke poging toe om het vestigingsklimaat te verbeteren voor R&D-intensieve bedrijven. Want zijn de randvoorwaarden voor ondernemerschap op orde, dan kunnen biotech bedrijven uit binnen- en buitenland – met hun kapitaalintensieve en lange ontwikkeltijden – hier beter gedijen. Bovendien vergroten we de kans dat grote biotech spelers – zoals recentelijk ook Eli Lilly – zich vaker in Nederland vestigen. Wel willen we voorkomen dat we tijd verliezen aan het opnieuw inventariseren waar het spaak loopt. De knelpunten en mogelijke oplossingen voor een ijzersterk innovatieklimaat zijn namelijk al lang en breed bekend. Denk aan:
Toegang tot kapitaal: Biotech bedrijven hebben structureel behoefte aan voldoende, passende financiering in elke fase van ontwikkeling.
Genoeg, goedgeschoold talent: De biotech sector vraagt om een workforce met up-to-date skills in R&D, engineering, digitalisering en ondernemerschap.
Consistent en stimulerend beleid: Biotech floreert bij voorspelbare, heldere en innovatievriendelijke regels. Dat betekent: snelle en gestroomlijnde procedures, fiscale stimulansen en een overheid die kiest voor innovatie.
Ruimte en infrastructuur: Alleen door problemen zoals het stikstofslot en netcongestie gericht en voortvarend aan te pakken, kan Nederland uitgroeien tot dé vestigingsplaats voor biotech.
Wat ons betreft is het tijd om de stap naar oplossingen te zetten. Met alle bestaande kennis en het aanstaande rapport van Peter Wennink over het verbeteren van ons verdien- en concurrentievermogen, ligt er vanaf 12 december genoeg informatie op tafel om door te pakken en werk te maken van concrete maatregelen. En als Nederland écht wil scoren op R&D, dan moet biotech uiteraard mee in de voorhoede. Als vertegenwoordiger van de biotech sector in Nederland, trekt hollandbio hierin uiteraard graag en nauw op met het ministerie van Economische Zaken!
https://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svg00Idalia Dlugoszhttps://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svgIdalia Dlugosz2025-11-18 20:00:402025-11-24 16:17:073%-R&D Actieplan, deel 2: Doorpakken met een R&D-lanceerplatform ← #nieuws
Als biotech ondernemer wil je bouwen aan oplossingen voor morgen. Maar helaas zetten verouderde EU-regels nu juist de rem op groei: ambitieuze biotech start- en scale-ups worden vaak onterecht gezien als “onderneming in moeilijkheden (OiM)” en vallen daardoor buiten de boot voor cruciale publieke steun. Gelukkig werkt de Europese Commissie aan modernisering van deze knellende staatssteunregels via een Public Consultation en Call for Evidence, waarvoor hollandbio uiteraard ook input heeft geleverd. Daarin pleiten we voor minder bureaucratische drempels, meer ruimte voor groei en een realistische OiM-toets die past bij de lange ontwikkeltrajecten en kapitaalbehoefte van biotech. Denk aan: verlenging van de vrijstellingsperiode voor deeptech, erkenning van R&D-investeringen als teken van ambitie (niet van nood), en het meetellen van intellectueel eigendom en recente kapitaalinjecties als eigen vermogen. Onze volledige inbreng lees je hier. Zelf reageren op de consultatie kon tot 14 november.
Subsidies spelen een cruciale rol in het mogelijk maken van biotech innovatie, waar ontwikkeltrajecten vaak lang, risicovol en kapitaalintensief zijn. Toch is het voor biotech bedrijven moeilijk een subsidieregeling te vinden die aansluit op hun unieke behoeften. Wat hollandbio betreft voldoet een succesvolle subsidieregeling aan zes voorwaarden. Benieuwd in hoeverre het Innovatiekrediet aansluit bij de behoeften van biotech? In een nieuwe infographic scoren we deze subsidie op een schaal van 1 tot 10.
Het Innovatiekrediet is een risicodragende lening van de overheid, bedoeld voor bedrijven die werken aan innovatieve projecten met grote technische of klinische risico’s en een sterk marktperspectief. Met een totaal budget van 50 miljoen euro en een maximum van 5 miljoen per klinisch en 10 miljoen per technisch ontwikkelproject, ondersteunt het Innovatiekrediet de ontwikkeling van nieuwe producten, processen of diensten uit onder andere biotech.
Wil een subsidie aansluiten bij biotech, dan moet die wat hollandbio betreft aan de volgende zes voorwaarden voldoen:
De regeling maakt vervolgfinanciering interessant, zodat investeerders vertrouwen houden en bedrijven de lange weg van lab naar markt kunnen voltooien.
De voorwaarden rond intellectueel eigendom (IP) zijn innovatie- en marktgericht, zonder knellende afspraken, publicatie-eisen of pandrechten die investeerbaarheid ondermijnen.
De verhouding tussen administratieve lasten en het subsidiebedrag is in balans. Het subsidiebedrag is groot genoeg om impactvolle investeringen mogelijk te maken en niet te complex, zodat ondernemers niet afhaken.
De regeling zet de ondernemer centraal. Ondernemers hebben zeggenschap over het project, zodat de samenwerking bijdraagt aan hun R&D-ambities en inhoudelijk relevant is voor de markt.
De beoordelingsprocedures zijn snel en flexibel, zodat projecten op het juiste moment kunnen starten om daadwerkelijk impact te maken.
Het beschikbare budget is toereikend en bereikbaar voor start- en scaleups, zodat kwalitatief goede projecten van groeiende bedrijven niet onnodig worden afgewezen.
Hoe scoort het Innovatiekrediet?
Wanneer we het innovatiekrediet langs onze meetlat leggen, zien we het volgende:
Op het gebied van vervolgfinanciering scoort de regeling laag: een 3 op 10. Dat komt doordat deze ‘subsidie’ in feite een lening is met een fors rentepercentage. Ondanks dat het terugbetalingstermijn door de jaren heen is opgerekt van vijf naar ten minste tien jaar na afronding van het project, worden toekomstige investeerders hier niet bepaald enthousiast van.
Ook de IP-bescherming laat te wensen over: deze scoort een 2 op 10. Het innovatiekrediet werkt namelijk met pandrecht op IP: voor de subsidievertrekker een manier om zekerheid te krijgen, maar voor de ondernemer een serieuze hobbel vormt voor strategische flexibiliteit en investeerbaarheid.
Positiever zijn de administratieve lasten, die scoren een 7 op 10. De administratieve verplichtingen van de subsidieaanvraag en -documentatie zijn omvangrijk maar staan in verhouding tot het substantiële subsidiebedrag.
Ook zeggenschap scoort goed: een 7 op 10. De ondernemer kan zelf een aanvraag doen, zonder verplicht consortium of samenwerkingspartners, en wijzigingen in het projectplan gaandeweg zijn in overleg mogelijk.
De doorlooptijd is een sterk punt van het Innovatiekrediet: deze scoort een 8 op 10. De duidelijke tijdspanne van 11 tot 13 weken maakt de beoordelingsprocedure voorspelbaar, en snel.
Het budget is redelijk toereikend voor het aantal kwalitatief goede projecten en scoort daarmee een 7 op 10. Voor bedrijven die voldoen aan de strenge voorwaarden is de kans op toekenning groot.
Al met al is het Innovatiekrediet voor biotech ondernemers dus nuttig, maar niet optimaal. Vooral de knellende IP-voorwaarden en het gebrek aan stimulans voor vervolgfinanciering maken deze regeling minder geschikt voor de lange, risicovolle trajecten die biotech kenmerkt. Daar staat tegenover dat het Innovatiekrediet wél ruimte geeft aan ondernemers om zelf de regie te voeren, kwalitatief goede aanvragen beloont en de administratieve lasten in verhouding houdt met de hoogte van het te verkrijgen bedrag.
Heb jij ervaringen met het innovatiekrediet die je met ons wil delen? Ben je het eens of juist oneens met de scores? Laat het ons weten!
https://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svg00Idalia Dlugoszhttps://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svgIdalia Dlugosz2025-11-18 16:35:212025-12-02 15:51:03Subsidie langs de meetlat: sluit het Innovatiekrediet aan bij biotech? ← #nieuws
Teleurstellend nieuws: patiënten met uitgezaaide HER2-low borstkanker blijven verstoken van een effectieve, nieuwe behandeling. Minister Bruijn laat weten niet over te gaan tot de vergoeding van Enhertu® (trastuzumab-deruxtecan). Hetzelfde lot treft twee andere middelen, die de minister met wrange efficiëntie in één brief uitsluit van het verzekerde pakket. Hollandbio vindt het domweg onacceptabel dat effectieve geneesmiddelen buiten bereik blijven van degenen die ze nodig hebben. Zeker in een welvarend land, dat prat gaat op zijn kwaliteit van zorg, samenwerking en innovatie. De patiënt verdient beter – en Nederland ook. Wat ons betreft kan en mag dit besluit dan ook geen eindpunt zijn. Wij roepen alle betrokken partijen op om het gesprek open te houden en samen te zoeken naar oplossingen, zodat patiënten niet langer hoeven te wachten op de zorg die ze verdienen.
Teleurstellend nieuws: patiënten met een terugkerende of niet-reagerende vorm van beenmergkanker, multiple myeloom (RRMM), die ten minste drie voorgaande behandellijnen hebben ondergaan blijven verstoken van een effectieve, nieuwe behandeling. Minister Bruijn laat weten niet over te gaan tot de vergoeding van Carvykti® (cilta-cel; ciltacabtagene autoleucel). Hetzelfde lot treft twee andere middelen, die de minister met wrange efficiëntie in één brief uitsluit van het verzekerde pakket. Hollandbio vindt het domweg onacceptabel dat effectieve geneesmiddelen buiten bereik blijven van degenen die ze nodig hebben. Zeker in een welvarend land, dat prat gaat op zijn kwaliteit van zorg, samenwerking en innovatie. De patiënt verdient beter – en Nederland ook. Wat ons betreft kan en mag dit besluit dan ook geen eindpunt zijn. Wij roepen alle betrokken partijen op om het gesprek open te houden en samen te zoeken naar oplossingen, zodat patiënten niet langer hoeven te wachten op de zorg die ze verdienen.
Teleurstellend nieuws: patiënten met ASMD (Niemann-Pick type A/B) blijven verstoken van een effectieve, nieuwe behandeling. Minister Bruijn laat weten niet over te gaan tot de vergoeding van Xenpozyme® (olipudase alfa). Hetzelfde lot treft twee andere middelen, die de minister met wrange efficiëntie in één brief uitsluit van het verzekerde pakket. Hollandbio vindt het domweg onacceptabel dat effectieve geneesmiddelen buiten bereik blijven van degenen die ze nodig hebben. Zeker in een welvarend land, dat prat gaat op zijn kwaliteit van zorg, samenwerking en innovatie. De patiënt verdient beter – en Nederland ook. Wat ons betreft kan en mag dit besluit dan ook geen eindpunt zijn. Wij roepen alle betrokken partijen op om het gesprek open te houden en samen te zoeken naar oplossingen, zodat patiënten niet langer hoeven te wachten op de zorg die ze verdienen.
Last week, we wrapped up the final stop of our Hollandbio komt naar je toer series in Utrecht. With a wonderful turnout of 60 new and familiar faces, we’d like to thank our hosts at Utrecht Science Park and Juliane Bernholz, CEO of AM-Pharma, for her inspiring remarks.
A big thank you to everyone who joined our toerborrels across the country throughout the past year! We will keep you updated on all hollandbio events in 2026, so stay tuned!
https://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svg00Idalia Dlugoszhttps://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svgIdalia Dlugosz2025-11-18 13:12:282025-11-18 14:33:41‘Hollandbio komt naar je toer 2025’ concludes in Utrecht
Biotech ecosysteem laat van zich horen: 129 steunbetuigingen voor brandbrief tegen afschaffing farmaciebrief
IJzersterk innovatieklimaat, Hollandbio, InnovatieklimaatAfgelopen maandag deed hollandbio de brandbrief tegen het afschaffen van de farmaciebrief officieel op de post bij het Ministerie van Economische Zaken. Maar liefst 129 mensen uit het hele Nederlandse biotech-ecosysteem ondertekenden de brief – een krachtig signaal dat het schrappen van de farmaciebrief binnen de Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk (WBSO) op brede zorgen stuit. Wij danken alle ondertekenaars graag voor hun steun. Samen laten we zien dat Nederland niet op de rem mag trappen als het gaat om innovatie en klinisch onderzoek!
Waarom deze brief?
Nederland is groot geworden door te doen. Door kennis en samenwerking zijn we al jaren een toplocatie voor biotech en klinisch onderzoek. Toch besloot het Ministerie van Economische Zaken om de farmaciebrief – een toelichting binnen de WBSO die bepaalt voor welke activiteiten van Contract Research Organisations (CRO’s) fiscale innovatieondersteuning geldt – per 2027 af te schaffen. En dat heeft verstrekkende gevolgen:
Het besluit om de farmaciebrief af te schaffen staat wat ons betreft haaks op de kabinetsambities voor innovatie en biotech. Zonder deze regeling dreigen we niet alleen onze koppositie kwijt te raken, maar ook de voordelen die klinisch onderzoek ons land biedt: toegang tot nieuwe therapieën, economische groei en hoogwaardige werkgelegenheid.
Onze oproep aan het ministerie
Hollandbio en 129 ondertekenaars – van geneesmiddelontwikkelaars tot uitvoerders en ondersteuners van klinisch onderzoek – onderschrijven het belang van een sterk en internationaal concurrerend klinisch onderzoeksklimaat in Nederland. Samen roepen we het ministerie op om het besluit tot afschaffing van de farmaciebrief te heroverwegen óf te zorgen voor een alternatieve borging van CRO-activiteiten binnen de WBSO. Alleen zo blijft Nederland aantrekkelijk voor (bio)farmaceutisch onderzoek, innovatie en investeringen.
Europese primeur voor Nederland: proeverijen met producten uit innovatieve fermentatie toegestaan
Wereld mét toekomst, Voedsel en materialenNederland is het eerste land in de Europese Unie dat proeverijen van producten uit innovatieve fermentatie mogelijk gaat maken. Dat goede nieuws brachten staatssecretaris Rummenie van LVVN en staatssecretaris Tielen van VWS op maandag 24 november naar buiten. Hollandbio, de belangenvereniging van de Nederlandse biotech, is nauw betrokken geweest bij dit traject en blij met de uitkomsten. Nadat we in 2024 al de primeur hadden met proeverijen voor gecultiveerd vlees, versterkt Nederland met deze stap opnieuw zijn positie als wereldwijd koploper op landbouw- en voedselinnovatie.
In oktober 2024 kregen Tweede Kamerleden Wim Meulenkamp (VVD) en Laura Bromet (GroenLinks-PvdA) bijna unanieme steun in de Kamer voor hun motie die het kabinet verzocht zo snel mogelijk in overleg te treden met Nederlandse biotechbedrijven om proeverijen met producten voortkomend uit innovatieve fermentatie onder gecontroleerde en veilige omstandigheden mogelijk te maken. Met de publicatie van Kamerbrief vandaag geeft het demissionaire kabinet uitvoering aan deze motie. Innovatieve fermentatie houdt in dat je micro-organismen gebruikt om een bepaald product of ingrediënt te maken. Biotechbedrijven die hiermee werken maken bijvoorbeeld kaas of eiwitten zonder dat daar koeien voor nodig zijn of voedselproducten met palmolie zonder de noodzaak voor palmolieplantages.
Annemiek Verkamman, directeur bij hollandbio over deze Europese primeur: “Dit is ontzettend goed nieuws voor Nederland. Toepassingen uit innovatieve fermentatie kunnen een cruciale bijdrage leveren aan het voorzien in de groeiende wereldwijde vraag naar eiwit, het terugdringen van onze klimaatimpact en het verminderen van dierenleed. Door het proeven van deze producten mogelijk te maken, versterken we de voortrekkersrol die Nederland al decennialang heeft op landbouw- en voedselinnovatie, zowel in Europa als daarbuiten.”
Code of Practice als basis voor proeverijen
De basis voor het organiseren van proeverijen uit innovatieve fermentatie bestaat uit de ‘Code of Practice’. Dit document is opgesteld door de ministeries van LVVN en VWS, in samenwerking met inhoudelijke experts, hollandbio, Axon Lawyers, Cellulaire Agricultuur Nederland en een groep innovatieve fermentatiebedrijven bestaande uit Farmless, NoPalm Ingredients, The Protein Brewery, Those Vegan Cowboys en Vivici. De ‘Code of Practice’ beschrijft het proces, de gegevens en de voorwaarden waaronder bedrijven proeverijen veilig en verantwoord mogen organiseren. Een commissie van onafhankelijke experts binnen het Nationaal Groeifondsprogramma Cellulaire Agricultuur Nederland beoordeelt aanvragen voor proeverijen voordat deze plaatsvinden.
Normaal gesproken mogen consumentenproducten pas proeven nadat zij een Europese goedkeuring hebben gekregen. Dat bemoeilijkt het testen en verbeteren van smaak, textuur en andere elementen van voedselinnovaties. Deze proeverijen maken het mogelijk om nieuwe producten op een verantwoorde en veilige manier te laten proeven door afgebakende groepen Nederlandse consumenten die dat willen.
“De proeverijen voor producten uit innovatieve fermentatie voorzien, net als die voor gecultiveerd vlees en vis, in een grote behoefte. Het betekent dat we consumenten deze producten kunnen laten proeven en ervaren, en ze met hun feedback nog beter kunnen maken in opmaat naar Europese goedkeuring en marktintroductie. Zo zorgen we voor de lekkerste producten en maken we die bereikbaar voor iedereen, zonder nadelige gevolgen voor mensen, dieren of onze planeet. Met deze ontwikkeling komt dat doel dichterbij. We bedanken de ministeries voor de constructieve samenwerking en kijken uit naar het moment dat de eerste Nederlanders deelnemen aan een proeverij!”, aldus Verkamman.
Subsidie langs de meetlat: Innovatiekrediet
Publicaties, FinancieringSubsidies spelen een cruciale rol in het mogelijk maken van biotech innovatie, waar ontwikkeltrajecten vaak lang, risicovol en kapitaalintensief zijn. Toch is het voor biotech bedrijven moeilijk een subsidieregeling te vinden die aansluit op hun unieke behoeften. Wat hollandbio betreft voldoet een succesvolle subsidieregeling aan zes voorwaarden. Benieuwd in hoeverre het Innovatiekrediet aansluit bij de behoeften van biotech? In een nieuwe infographic scoren we deze subsidie op een schaal van 1 tot 10.
Het Innovatiekrediet is een risicodragende lening van de overheid, bedoeld voor bedrijven die werken aan innovatieve projecten met grote technische of klinische risico’s en een sterk marktperspectief. Met een totaal budget van 50 miljoen euro en een maximum van 5 miljoen per klinisch en 10 miljoen per technisch ontwikkelproject, ondersteunt het Innovatiekrediet de ontwikkeling van nieuwe producten, processen of diensten uit onder andere biotech.
Wil een subsidie aansluiten bij biotech, dan moet die wat hollandbio betreft aan de volgende zes voorwaarden voldoen:
Hoe scoort het Innovatiekrediet?
Wanneer we het innovatiekrediet langs onze meetlat leggen, zien we het volgende:
Op het gebied van vervolgfinanciering scoort de regeling laag: een 3 op 10. Dat komt doordat deze ‘subsidie’ in feite een lening is met een fors rentepercentage. Ondanks dat het terugbetalingstermijn door de jaren heen is opgerekt van vijf naar ten minste tien jaar na afronding van het project, worden toekomstige investeerders hier niet bepaald enthousiast van.
Ook de IP-bescherming laat te wensen over: deze scoort een 2 op 10. Het innovatiekrediet werkt namelijk met pandrecht op IP: voor de subsidievertrekker een manier om zekerheid te krijgen, maar voor de ondernemer een serieuze hobbel vormt voor strategische flexibiliteit en investeerbaarheid.
Positiever zijn de administratieve lasten, die scoren een 7 op 10. De administratieve verplichtingen van de subsidieaanvraag en -documentatie zijn omvangrijk maar staan in verhouding tot het substantiële subsidiebedrag.
Ook zeggenschap scoort goed: een 7 op 10. De ondernemer kan zelf een aanvraag doen, zonder verplicht consortium of samenwerkingspartners, en wijzigingen in het projectplan gaandeweg zijn in overleg mogelijk.
De doorlooptijd is een sterk punt van het Innovatiekrediet: deze scoort een 8 op 10. De duidelijke tijdspanne van 11 tot 13 weken maakt de beoordelingsprocedure voorspelbaar, en snel.
Het budget is redelijk toereikend voor het aantal kwalitatief goede projecten en scoort daarmee een 7 op 10. Voor bedrijven die voldoen aan de strenge voorwaarden is de kans op toekenning groot.
Al met al is het Innovatiekrediet voor biotech ondernemers dus nuttig, maar niet optimaal. Vooral de knellende IP-voorwaarden en het gebrek aan stimulans voor vervolgfinanciering maken deze regeling minder geschikt voor de lange, risicovolle trajecten die biotech kenmerkt. Daar staat tegenover dat het Innovatiekrediet wél ruimte geeft aan ondernemers om zelf de regie te voeren, kwalitatief goede aanvragen beloont en de administratieve lasten in verhouding houdt met de hoogte van het te verkrijgen bedrag. Heb jij ervaringen met het innovatiekrediet die je met ons wil delen? Ben je het eens of juist oneens met de scores? Laat het ons weten!
3%-R&D Actieplan, deel 2: Doorpakken met een R&D-lanceerplatform
IJzersterk innovatieklimaat, InnovatieklimaatPublieke én private investeringen in onderzoek en ontwikkeling zijn broodnodig voor een weerbare en toekomstbestendige economie. Met het 3%-R&D Actieplan lanceert het ministerie van Economische Zaken negen maatregelen, die er gezamenlijk voor moeten zorgen dat in 2030 minstens 3% van ons bruto binnenlands product (bbp) naar onderzoek en ontwikkeling gaat. In deze 3%-serie laat hollandbio zien hoe en onder welke voorwaarden de negen maatregelen ook investeringen in biotech kunnen aanjagen. Vandaag zoomen we in op de actie gericht op het oprichten van een R&D lanceerplatform, bedoeld om Nederland aantrekkelijker te maken voor buitenlandse R&D-intensieve bedrijven.
Nederland staat bekend als een innovatief land met sterke kennisbasis, maar helaas gebeurt het nog te vaak dat buitenlandse bedrijven ervoor kiezen strategische investeringen niet in Nederland te doen. Het ministerie van Economische Zaken wil dit probleem aanpakken door een R&D-lanceerplatform op te zetten. Binnen dit platform wordt samen met de Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA) een taskforce opgericht die knelpunten voor grote investeerders in kaart brengt. Het R&D lanceerplatform zal de geïdentificeerde belemmeringen daarop casusgericht en in samenwerking met betrokken instanties proberen weg te nemen.
Hollandbio juicht elke poging toe om het vestigingsklimaat te verbeteren voor R&D-intensieve bedrijven. Want zijn de randvoorwaarden voor ondernemerschap op orde, dan kunnen biotech bedrijven uit binnen- en buitenland – met hun kapitaalintensieve en lange ontwikkeltijden – hier beter gedijen. Bovendien vergroten we de kans dat grote biotech spelers – zoals recentelijk ook Eli Lilly – zich vaker in Nederland vestigen. Wel willen we voorkomen dat we tijd verliezen aan het opnieuw inventariseren waar het spaak loopt. De knelpunten en mogelijke oplossingen voor een ijzersterk innovatieklimaat zijn namelijk al lang en breed bekend. Denk aan:
Wat ons betreft is het tijd om de stap naar oplossingen te zetten. Met alle bestaande kennis en het aanstaande rapport van Peter Wennink over het verbeteren van ons verdien- en concurrentievermogen, ligt er vanaf 12 december genoeg informatie op tafel om door te pakken en werk te maken van concrete maatregelen. En als Nederland écht wil scoren op R&D, dan moet biotech uiteraard mee in de voorhoede. Als vertegenwoordiger van de biotech sector in Nederland, trekt hollandbio hierin uiteraard graag en nauw op met het ministerie van Economische Zaken!
Hoe laten we EU-staatssteunregels werken voor biotech?
IJzersterk innovatieklimaat, InnovatieklimaatAls biotech ondernemer wil je bouwen aan oplossingen voor morgen. Maar helaas zetten verouderde EU-regels nu juist de rem op groei: ambitieuze biotech start- en scale-ups worden vaak onterecht gezien als “onderneming in moeilijkheden (OiM)” en vallen daardoor buiten de boot voor cruciale publieke steun. Gelukkig werkt de Europese Commissie aan modernisering van deze knellende staatssteunregels via een Public Consultation en Call for Evidence, waarvoor hollandbio uiteraard ook input heeft geleverd. Daarin pleiten we voor minder bureaucratische drempels, meer ruimte voor groei en een realistische OiM-toets die past bij de lange ontwikkeltrajecten en kapitaalbehoefte van biotech. Denk aan: verlenging van de vrijstellingsperiode voor deeptech, erkenning van R&D-investeringen als teken van ambitie (niet van nood), en het meetellen van intellectueel eigendom en recente kapitaalinjecties als eigen vermogen. Onze volledige inbreng lees je hier. Zelf reageren op de consultatie kon tot 14 november.
Subsidie langs de meetlat: sluit het Innovatiekrediet aan bij biotech?
IJzersterk innovatieklimaat, InnovatieklimaatSubsidies spelen een cruciale rol in het mogelijk maken van biotech innovatie, waar ontwikkeltrajecten vaak lang, risicovol en kapitaalintensief zijn. Toch is het voor biotech bedrijven moeilijk een subsidieregeling te vinden die aansluit op hun unieke behoeften. Wat hollandbio betreft voldoet een succesvolle subsidieregeling aan zes voorwaarden. Benieuwd in hoeverre het Innovatiekrediet aansluit bij de behoeften van biotech? In een nieuwe infographic scoren we deze subsidie op een schaal van 1 tot 10.
Het Innovatiekrediet is een risicodragende lening van de overheid, bedoeld voor bedrijven die werken aan innovatieve projecten met grote technische of klinische risico’s en een sterk marktperspectief. Met een totaal budget van 50 miljoen euro en een maximum van 5 miljoen per klinisch en 10 miljoen per technisch ontwikkelproject, ondersteunt het Innovatiekrediet de ontwikkeling van nieuwe producten, processen of diensten uit onder andere biotech.
Wil een subsidie aansluiten bij biotech, dan moet die wat hollandbio betreft aan de volgende zes voorwaarden voldoen:
Hoe scoort het Innovatiekrediet?
Wanneer we het innovatiekrediet langs onze meetlat leggen, zien we het volgende:
Op het gebied van vervolgfinanciering scoort de regeling laag: een 3 op 10. Dat komt doordat deze ‘subsidie’ in feite een lening is met een fors rentepercentage. Ondanks dat het terugbetalingstermijn door de jaren heen is opgerekt van vijf naar ten minste tien jaar na afronding van het project, worden toekomstige investeerders hier niet bepaald enthousiast van.
Ook de IP-bescherming laat te wensen over: deze scoort een 2 op 10. Het innovatiekrediet werkt namelijk met pandrecht op IP: voor de subsidievertrekker een manier om zekerheid te krijgen, maar voor de ondernemer een serieuze hobbel vormt voor strategische flexibiliteit en investeerbaarheid.
Positiever zijn de administratieve lasten, die scoren een 7 op 10. De administratieve verplichtingen van de subsidieaanvraag en -documentatie zijn omvangrijk maar staan in verhouding tot het substantiële subsidiebedrag.
Ook zeggenschap scoort goed: een 7 op 10. De ondernemer kan zelf een aanvraag doen, zonder verplicht consortium of samenwerkingspartners, en wijzigingen in het projectplan gaandeweg zijn in overleg mogelijk.
De doorlooptijd is een sterk punt van het Innovatiekrediet: deze scoort een 8 op 10. De duidelijke tijdspanne van 11 tot 13 weken maakt de beoordelingsprocedure voorspelbaar, en snel.
Het budget is redelijk toereikend voor het aantal kwalitatief goede projecten en scoort daarmee een 7 op 10. Voor bedrijven die voldoen aan de strenge voorwaarden is de kans op toekenning groot.
Al met al is het Innovatiekrediet voor biotech ondernemers dus nuttig, maar niet optimaal. Vooral de knellende IP-voorwaarden en het gebrek aan stimulans voor vervolgfinanciering maken deze regeling minder geschikt voor de lange, risicovolle trajecten die biotech kenmerkt. Daar staat tegenover dat het Innovatiekrediet wél ruimte geeft aan ondernemers om zelf de regie te voeren, kwalitatief goede aanvragen beloont en de administratieve lasten in verhouding houdt met de hoogte van het te verkrijgen bedrag.
Heb jij ervaringen met het innovatiekrediet die je met ons wil delen? Ben je het eens of juist oneens met de scores? Laat het ons weten!
Minister zegt ‘nee’ tegen vergoeding Enhertu®
GezondheidTeleurstellend nieuws: patiënten met uitgezaaide HER2-low borstkanker blijven verstoken van een effectieve, nieuwe behandeling. Minister Bruijn laat weten niet over te gaan tot de vergoeding van Enhertu® (trastuzumab-deruxtecan). Hetzelfde lot treft twee andere middelen, die de minister met wrange efficiëntie in één brief uitsluit van het verzekerde pakket. Hollandbio vindt het domweg onacceptabel dat effectieve geneesmiddelen buiten bereik blijven van degenen die ze nodig hebben. Zeker in een welvarend land, dat prat gaat op zijn kwaliteit van zorg, samenwerking en innovatie. De patiënt verdient beter – en Nederland ook. Wat ons betreft kan en mag dit besluit dan ook geen eindpunt zijn. Wij roepen alle betrokken partijen op om het gesprek open te houden en samen te zoeken naar oplossingen, zodat patiënten niet langer hoeven te wachten op de zorg die ze verdienen.
Minister zegt ‘nee’ tegen vergoeding Carvykti®
GezondheidTeleurstellend nieuws: patiënten met een terugkerende of niet-reagerende vorm van beenmergkanker, multiple myeloom (RRMM), die ten minste drie voorgaande behandellijnen hebben ondergaan blijven verstoken van een effectieve, nieuwe behandeling. Minister Bruijn laat weten niet over te gaan tot de vergoeding van Carvykti® (cilta-cel; ciltacabtagene autoleucel). Hetzelfde lot treft twee andere middelen, die de minister met wrange efficiëntie in één brief uitsluit van het verzekerde pakket. Hollandbio vindt het domweg onacceptabel dat effectieve geneesmiddelen buiten bereik blijven van degenen die ze nodig hebben. Zeker in een welvarend land, dat prat gaat op zijn kwaliteit van zorg, samenwerking en innovatie. De patiënt verdient beter – en Nederland ook. Wat ons betreft kan en mag dit besluit dan ook geen eindpunt zijn. Wij roepen alle betrokken partijen op om het gesprek open te houden en samen te zoeken naar oplossingen, zodat patiënten niet langer hoeven te wachten op de zorg die ze verdienen.
Minister zegt ‘nee’ tegen vergoeding Xenpozyme®
GezondheidTeleurstellend nieuws: patiënten met ASMD (Niemann-Pick type A/B) blijven verstoken van een effectieve, nieuwe behandeling. Minister Bruijn laat weten niet over te gaan tot de vergoeding van Xenpozyme® (olipudase alfa). Hetzelfde lot treft twee andere middelen, die de minister met wrange efficiëntie in één brief uitsluit van het verzekerde pakket. Hollandbio vindt het domweg onacceptabel dat effectieve geneesmiddelen buiten bereik blijven van degenen die ze nodig hebben. Zeker in een welvarend land, dat prat gaat op zijn kwaliteit van zorg, samenwerking en innovatie. De patiënt verdient beter – en Nederland ook. Wat ons betreft kan en mag dit besluit dan ook geen eindpunt zijn. Wij roepen alle betrokken partijen op om het gesprek open te houden en samen te zoeken naar oplossingen, zodat patiënten niet langer hoeven te wachten op de zorg die ze verdienen.
‘Hollandbio komt naar je toer 2025’ concludes in Utrecht
HollandbioLast week, we wrapped up the final stop of our Hollandbio komt naar je toer series in Utrecht. With a wonderful turnout of 60 new and familiar faces, we’d like to thank our hosts at Utrecht Science Park and Juliane Bernholz, CEO of AM-Pharma, for her inspiring remarks.
A big thank you to everyone who joined our toerborrels across the country throughout the past year! We will keep you updated on all hollandbio events in 2026, so stay tuned!