Klimaatdoelen vragen om opschaling en toepassing van toekomstbestendige oplossingen
Nederland dreigt de wettelijk verankerde klimaatdoelen voor 2030, 2040 en 2050 niet te halen. Dat blijkt uit de nieuwste Klimaat en Energieverkenning, waarin het Planbureau voor de Leefomgeving concludeert dat het huidige klimaatbeleid onvoldoende is om de noodzakelijke emissiereducties te realiseren. Ook de Raad van State (RvS) stelt dat het halen van die doelen meer vraagt dan alleen het optimaliseren van bestaande systemen. Klimaatneutraliteit vraagt volgens de RvS ook om nieuwe manieren van produceren, consumeren en omgaan met grondstoffen, én om beleid dat ervoor zorgt dat nieuwe oplossingen daadwerkelijk hun weg vinden naar de samenleving.
Opschaling en toepassing van slimme oplossingen loopt te vaak mis
Aan slimme oplossingen gelukkig geen gebrek. Binnen én buiten de biotech werken knappe koppen volop aan innovaties die kunnen bijdragen aan een wereld mét toekomst. Denk aan biobased materialen die fossiele grondstoffen vervangen, nieuwe voedingsmiddelen die vriendelijker zijn voor dier en planeet of gewassen die beter bestand zijn tegen droogte en andere gevolgen van klimaatverandering.
Toch gaat het volgens de RvS bij het opschalen en toepassen van deze oplossingen mis. Nog te vaak lopen innovatieve bedrijven tegen bekende barrières aan, zoals beperkte toegang tot financiering, complexe vergunningprocedures en een gebrek aan ondersteuning bij de stap van startup naar scale-up. Daardoor blijven veel veelbelovende innovaties hangen in pilots, demonstratieprojecten of kleinschalige productie of duurt de stap van technologie naar grootschalige toepassing vaak veel langer dan nodig zou moeten zijn.
Innovatieve producten die de markt halen betreden een ongelijk speelveld
En zelfs als innovatieve producten de markt bereiken, ziet de RvS, is succes niet vanzelfsprekend. Consumenten kiezen uiteindelijk namelijk alleen voor klimaatvriendelijke producten als ze ook betaalbaar, aantrekkelijk en gebruiksvriendelijk zijn. Klimaatvriendelijke innovaties concurreren daardoor nog vaak met de fossiele industrie en conventionele landbouw, waarbinnen producten al jarenlang volledig zijn opgeschaald en kosten zijn geoptimaliseerd. Dat maakt het voor nieuwe oplossingen lastig om door te breken, ook wanneer ze aantoonbaar beter zijn voor mens, dier en planeet.
Dus is het volgens de RvS belangrijk dat de overheid voorwaarden creëert waarin toekomstbestendige oplossingen wél kunnen opschalen en hun weg vinden naar de samenleving. Door bijvoorbeeld ruimte te maken voor innovatieve bedrijvigheid, startups te helpen doorgroeien naar scale-ups, markten te openen voor klimaatvriendelijke alternatieven en een gelijk speelveld te creëren via normeringen, publieke inkoop en prijsprikkels, kunnen klimaatvriendelijke keuzes uitgroeien tot vanzelfsprekende keuzes. Want pas wanneer innovatieve producten de stap kunnen maken van lab naar schap en van niche naar nieuwe standaard, kunnen zij de impact maken die nodig is om Nederland klimaatneutraal te maken.