← #nieuws

Doorpakken op versnelde en verbeterde advisering van de Gezondheidsraad

,

Tijdens de pandemie leverde de Gezondheidsraad (GR) binnen enkele weken of zelfs dagen een onafhankelijk en betrouwbaar advies over nieuwe vaccins. Een schril contrast met de reguliere tijdslijnen: gemiddeld laat een GR-vaccinadvies 7,5 jaar (!) op zich wachten. Nu de Raad bewezen heeft het ook binnen één week te kunnen, zal HollandBIO’s oproep om elk nieuw vaccin binnen één jaar van een advies te laten voorzien, zeker haalbaar zijn.

De coronacrisis dwong de GR tot verandering. Adviezen volgden sneller en waren vaker vaccin- in plaats van ziektespecifiek. In het eigen jaarverslag tekent voorzitter Bart-Jan Kullberg op dat de Raad goed in staat bleek om nieuwe onderzoeksgegevens te beoordelen op kwaliteit en relevantie, ook in afwezigheid van peer-reviews. Door bovendien digitaal te werken, buiten kantoortijden te vergaderen en de agenda’s leeg te vegen bleek veel mogelijk: publiceerde de GR voor corona in een goed jaar maximaal 4 vaccinadviezen, in 2021 bracht zij maar liefst 36 maal een advies uit.  

HollandBIO hoopt dat dit nieuwe elan de problematiek van het Nederlandse vaccinatiestelsel, zoals o.a. geschetst door de RVS, fors zal verlichten. Deze komt namelijk voort uit het vaak jarenlange adviesproces van de GR over “een optimale vaccinatiestrategie”. Al jaren pleiten wij voor vaste tijdslijnen voor advisering over elk nieuw vaccin. Uit ons eigen onderzoek blijkt dat agendering en advisering van een nieuw vaccin bij de GR gemiddeld 7,5 jaar kost, waarmee het nationale traject van registratie naar arm in zijn totaliteit inmiddels gemiddeld 9 jaar in beslag neemt.  

Natuurlijk is de crisismodus geen duurzaam model. Net als andere organisaties met een cruciale rol in de pandemiebestrijding, gaven de leden en medewerkers van de GR in een evaluatie van KWINKgroep aan dat deze zijn tol eiste. Wat HollandBIO betreft hoeft een advies over de inzet van vaccins dan ook écht niet altijd in dagen, of zelfs in enkele weken beschikbaar te zijn. Maar gegarandeerd binnen één jaar moet toch kunnen.  

De coronapandemie heeft bewezen dat het versnellen en moderniseren van de werkwijze geen kwestie van kunnen is, maar een kwestie van willen. En die wil is er, blijkens de ambitie van zowel de GR als opdrachtgever VWS om maximale gezondheidswinst met vaccinatie te verzilveren. Laten we het geleerde dan ook snel in de praktijk brengen om vaccins ook in niet-pandemische tijden optimaal te benutten.  

← #nieuws

Interessepeiling IPCEI Health

, , , , ,

Nederland verkent de interesse uit de markt voor een IPCEI Health en heeft daarom tot 19 april aanstaande een interessepeiling geopend. Een IPCEI is een mogelijk aantrekkelijke nieuwe bron van financiering voor biotech innovatie. Inschrijven op deze interessepeiling is een voorwaarde om later in het proces een aanvraag voor financiering in te dienen.

Meer informatie over de interessepeiling vind je op de website van RVO. RVO, VWS en EZK organiseren op 4 april van 13:00 tot 14:30 uur een webinar over IPCEI Health. De aanmeldlink wordt later op de website van RVO gepubliceerd. Heb je nu al vragen, neem dan contact op met de IPCEI Health coördinator Michelle van Wijk, via ipcei.health@rvo.nl.

Over IPCEI Health

Een IPCEI – Important Projects of Common European Interest – is een geïntegreerd Europees project dat bestaat uit meerdere nationale projecten van bedrijven en/of onderzoeksinstellingen uit diverse EU-lidstaten die complementair zijn, synergie hebben en bijdragen aan strategische Europese doelen. Binnen een IPCEI mogen overheden meer financiële steun geven dan binnen de gebruikelijke staatssteunkaders mogelijk is.

IPCEI Health richt zich op:

  1. Innovatie en vergroening van productietechnologieën en -processen voor grondstoffen en geneesmiddelen;
  2. Innovatie op het gebied van antimicrobiële resistentie en zeldzame ziekten, alsook op het gebied van opkomende bedreigingen voor de gezondheid, voor zover deze een aanvulling vormen op HERA;
  3. Ontwikkeling van cel- en gentherapieën, met inbegrip van productieprocessen en -technologieën.

Intekenen kan tot 19 april

Zowel individuele bedrijven als consortia kunnen tot 19 april 2022 intekenen op de interessepeiling. Intekenen verplicht je tot niets, maar is wel een voorwaarde om in een later stadium als hoofdaanvrager een aanvraag in te mogen dienen. Als je niet hebt ingetekend, dan kan je later wel aansluiten bij een bestaande subsidieaanvraag, maar is het niet mogelijk om dit zelf te doen.

Mocht je projectideeën hebben die mogelijk binnen de focus van IPCEI Health vallen, dien deze dan vooral in voor de deadline van 19 april. Het format voor indiening staat op de website.

← #nieuws

IP Waiver: schijnoplossing zoekt probleem

, ,

Diverse media berichtten afgelopen week dat de Verenigde Staten, de Europese Unie, India en Zuid-Afrika het op hoofdlijnen eens zouden zijn geworden over een zogenaamde “IP Waiver” voor de productie van COVID-19 vaccins. HollandBIO deelt de ambitie om iedereen op de wereld zo snel mogelijk toegang te geven tot COVID-vaccins. De IP waiver zien wij echter vooral als symboolpolitiek. Het is een schijnoplossing die de wereldwijde toegankelijkheid van vaccins niet zal verbeteren, maar die weldegelijk negatieve gevolgen voor de biotech sector heeft.

Aanbod niet meer de uitdaging die toegang tot vaccins belemmert

Laten we allereerst heel duidelijk zijn: net als tal van landen, maatschappelijke organisaties en bedrijven wil HollandBIO dat iedereen op de wereld zo snel mogelijk toegang krijgt tot vaccins. Omdat dat eerlijk is, én omdat het de meest effectieve manier is om een pandemie te bestrijden. Daarom heeft de biotech sector met vereende krachten in een recordtijd niet één, maar meerdere vaccins en geneesmiddelen tegen het coronavirus weten te ontwikkelen, registreren en produceren. Inmiddels wordt de toegang tot vaccins niet meer beperkt door het aanbod van vaccins, maar door logistieke uitdagingen om die vaccins in een arm te krijgen. Ook minister Schreinemacher van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking benadrukt dit in haar brief over de wereldwijde Covid-aanpak: “door toegenomen productie van vaccins vormt het aanbod van vaccins niet meer het belangrijkste knelpunt.”

Fundament van succes

Deze ongekende prestatie was nooit geleverd zonder de enorme hoeveelheid kennis van publieke en private partijen die tientallen jaren aan investeringen in onderzoek en ontwikkeling al had opgeleverd. De bescherming van ieders eigen intellectueel eigendom, maakte het delen en benutten van die kennis, met behoud van de waarde voor de eigen organisatie, in wereldwijde samenwerkingsverbanden mogelijk. Alleen al voor de productie van vaccins werden 371 samenwerkingsverbanden gesloten, voor therapeutische middelen 155. Productielijnen overal ter wereld draaiden en draaien overuren. Intellectueel eigendom is hierbij niet de steen des aanstoots, maar juist het fundament van succes.

Baat het niet, dan schaadt het wel

Kortom, de waiver is niets meer dan een politieke schijnoplossing voor een reeds verholpen probleem. Helaas is dit geen geval van baat het niet, dan schaadt het niet. De waiver heeft namelijk weldegelijk negatieve gevolgen. De grote procedurele onduidelijkheid over de uitwerking, reikwijdte, implementatie en impact veroorzaakt rechtsonzekerheid over de bescherming van intellectueel eigendom, het fundament van innovatie en samenwerking. Dit vergroot het investeringsrisico in een sector waar de kans op falen al zeer hoog was en het drukt daarmee mogelijk nieuwe investeringen. Een waiver legt bovendien een bom onder de 371 samenwerkingsverbanden die zonder dwang of verplichting tot stand zijn gekomen. Gewapend met de waiver kunnen WTO-lidstaten een wijziging of opzegging van de reeds gemaakte afspraken afdwingen, waarmee de samenwerking in duigen valt. Dat brengt ons eerder verder weg, dan dichterbij het einde van de pandemie.

En waarom? De coronavaccinproductie is het wetenschappelijke en logistieke pièce de résistance van de 21ste eeuw. Nooit werd duidelijker hoezeer biotech het leven beter maakt en hoe belangrijk onderzoek, innovatie, en de farmaceutische industrie voor de wereld zijn. Met het oog op dat grote belang, zou de WTO toch op zijn minst een gedegen impactanalyse moeten uitvoeren om de mogelijke directe en indirecte effecten in kaart te brengen, in plaats van de waiver, om toch maar vooral tot een politiek compromis te komen, blind in stemming te brengen.

← #nieuws

VN-klimaatpanel IPCC ziet biotech innovaties als instrument tegen klimaatverandering

, ,

In een nieuw evaluatierapport van VN-klimaatpanel IPCC over de laatste, alarmerende kennis rond klimaatverandering komen de mogelijkheden om deze uitdagende strijd aan te gaan met biotech toepassingen aan bod. Zo ziet het IPCC een rol voor kweekvlees en andere innovatieve eiwitbronnen.

Razendsnel aan de slag

De IPCC-rapporten vormen een belangrijke basis voor het klimaatbeleid van regeringen wereldwijd. Vorig jaar kwam het eerste van drie delen uit van het inmiddels al zesde IPCC-rapport met de alarmerende kop “Code Red for Humanity”. Het is gelukkig (nog) niet te laat voor het beperken van  klimaatverandering, mits we de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen sterk verlagen. Afgelopen week publiceerde het IPCC het tweede deel van het rapport waarin zij de gevolgen en risico’s van de opwarming van de aarde op de mens uitlichten. Conclusie: de gevolgen van klimaatverandering worden steeds erger en we moeten nu razendsnel aan de slag!

Biotech om druk op natuur te verlichten

Mogelijke maatregelen om de uitstoot snel te laten dalen volgen in het derde en laatste deel van het zesde IPCC-rapport, dat april dit jaar verwacht wordt. Bij HollandBIO weten dit natuurlijk al lang, maar we zijn blij om te lezen dat biotech innovaties zoals kweekvlees en andere innovatieve eiwitbronnen al in dit tweede deel door de IPCC-wetenschappers op het podium worden gehesen als instrument om de druk op de landbouw en natuurlijke hulpbronnen te verlichten.

Nieuwe techniek hard nodig

Ook in Nederland is deze en afgelopen week veel aandacht voor het verminderen van de impact van landbouw en veeteelt op klimaatverandering. Zo bracht een uitgebreid rapport, gemaakt in aanloop naar de Nationale Week Zonder Vlees en Zuivel 2022, in kaart wat het niet consumeren van vlees en zuivel oplevert in termen van CO2-uitstoot, land- en watergebruik. De bevindingen maken duidelijk dat plantaardige vervangers, andere innovatieve eiwitbronnen en nieuwe technieken hard nodig zijn voor de benodigde eiwittransitie.

Prominente plek voor biotechnologie in eiwitstrategie

Die mogelijke oplossingen kwamen vorige week dan ook uitgebreid aan bod tijdens het Eiwittransitie Congres in Nieuwegein. Het congres nam een klein voorschot op de verdere uitwerking die het nieuwe kabinet hopelijk in de loop van dit jaar geeft aan de Nederlandse Eiwitstrategie. HollandBIO blijft zich ervoor inspannen dat plantenveredeling, kweekvlees en andere innovatieve eiwitbronnen uit bijvoorbeeld fermentatie, daar een prominente plek in krijgen.

← #nieuws

Gidsland Nederland laat decennialange voorsprong medicinale cannabis nu verkrampen

, ,

De vooruitstrevende positie van Nederland als gidsland is jaren geleden verkrampt geraakt, ziet Nederlands enige legale cannabisproducent. In een zeer lezenswaardig stuk in Elsevier Weekblad (EW) zegt Bedrocan-oprichter Tjalling Erkelens dat hij noodgedwongen op zoek is naar productiefaciliteiten buiten Nederland, in landen die recentelijk veel soepeler omspringen met de productie van de plant met medicinale kwaliteiten. Daarvan kan Nederland dan niet zelf bepalen welke patiënten toegang krijgen tot het wereldwijd gewaardeerde product van hoge en constante kwaliteit. Zelfs nu lopen patiënten in binnen- en buitenland betrouwbare medicinale cannabis nog te vaak mis. Hoog tijd dus dat de overheid – monopolist van medicinale cannabis – snel ingrijpt.

Medische potentie van de cannabisplant benutten

Het EW-artikel leest allereerst als kroniek van de medische potentie van de plant waar Nederland al zeker twintig jaar mee vooroploopt. Door die decennialange voorsprong heeft Bedrocan het productieproces zo weten te verfijnen dat de telkens wisselende samenstelling van de plant aan de strenge eisen van farmaceutische productie voldoet. Zo wordt in Nederland een medicinaal product gemaakt dat van hoge en constante kwaliteit is. Die kwaliteit wordt vervolgens door een onafhankelijk laboratorium vastgesteld. Erkelens: “Ons doel blijft uiteindelijk om de medische potentie van de cannabisplant te benutten en het wereldwijd als medicijn beschikbaar te krijgen.”

Patiënten over de hele wereld waarderen de betrouwbare medicinale cannabis uit Nederland

De Nederlandse betrouwbaarheid wordt wereldwijd gewaardeerd. Dat blijkt wel uit de torenhoge vraag, veel meer dan ons land nu legaal produceert. De voorman van Bedrocan krijgt ‘dagelijks’ verzoeken uit de hele wereld. Die moet het bedrijf helaas afwijzen, omdat instemming van de Nederlandse overheid al jarenlang uitblijft. Daardoor krijgen buitenlandse patiënten nog te vaak nul op het rekest. En ook in eigen land valt nog een wereld te winnen. Slechts 1 op de 14 Nederlanders die uit medicinale overwegingen cannabis gebruiken, doet dat als patiënt onder begeleiding van arts of apotheek. Tienduizenden Nederlanders vallen dus in de handen van illegale aanbieders, die buiten het zicht van de overheid geen kwaliteitseisen waarborgen. En terwijl we hen overlaten aan de illegaliteit, legaliseert land na land de gehele plant en wordt Nederland links en rechts ingehaald.

Nederlandse patiënten hebben baat bij vooruitstrevender beleid

Laten we ervoor zorgen dat we in Nederland weer uit de ‘cannabiskramp’ komen. Nederlandse patiënten hebben immers baat bij een vooruitstrevender beleid. Niet alleen vanwege de binnenlandse behoefte, maar ook de buitenlandse vraag dient Nederlandse patiënten. Daarmee kan namelijk de leveringszekerheid op peil gehouden worden. Laat meer bedrijven ontstaan en de concurrentie groeit. Daar pleit ook Erkelens voor: “Dat levert over het algemeen meer kwaliteit en lagere prijzen op.” Beter zouden we het Nederlandse zorgbeleid niet kunnen samenvatten. HollandBIO weet dan ook zeker dat dit politici en beleidsmakers als muziek in de oren klinkt. We kunnen niet wachten totdat ze er ook naar gaan handelen.

← #nieuws

Voeg vaccinatie toe aan het preventieakkoord

, ,

Wat HollandBIO betreft slaat voormalig huisarts en TV-dokter Ted van Essen de spijker op zijn kop in zijn blog bij KBO-PCOB: de tijd is rijp voor vaccinatieakkoord! Zonder crisis duurt het inmiddels gemiddeld 9 jaar voor een vaccin in Nederland een arm bereikt (zie hier). En dat terwijl de impact van vaccinatie op onze publieke gezondheid (zie hier) en onze economie (zie hier) enorm zijn, gegeven de bescheiden budgetten die we eraan spenderen (zie hier). Hoog tijd om vanuit een overkoepelende, breed gedragen visie een akkoord te sluiten dat veldpartijen vanuit een gezamenlijk doel met een strategie verbindt: zorgen dat elk vaccin met meerwaarde tijdig beschikbaar komt voor de betreffende doelgroep!  

← #nieuws

International Rare Disease Day 2022

, , ,

Afgelopen maandag was het internationale Rare Disease Day. Een dag om aandacht te vragen voor en stil te staan bij de vele mensen die leven met een zeldzame aandoening en hun dierbaren. En dat deden vele van onze leden dan ook. Zo bundelden VICO Therapeutics, NTrans en BioPartner hun krachten en nodigden de bewoners van het Leiden Bio Science Park uit voor een feestelijk cake & info evenement. Onder het genot van een petit four leerden de gasten over de noodzaak van wetenschappelijk onderzoek naar zeldzame ziekten. En Eurordis, de Europese koepelorganisatie van patiëntenverenigingen, zette met deze officiële rare disease video de wereldwijde en diverse gemeenschap van meer dan 300 miljoen mensen die leven met een zeldzame ziekte en hun families in de spotlight. HollandBIO is blij om te zien hoeveel initiatieven een steentje bijdroegen aan deze dag, want bewustwording is de opmaat naar de stappen die nodig zijn om de 1 miljoen Nederlanders die leven met een zeldzame ziekte niet aan hun lot over te laten. 

In Nederland leven naar schatting 1 miljoen mensen met een zeldzame ziekte en in Europa ongeveer 30 miljoen mensen. Een aandoening is ‘zeldzaam’ wanneer het voorkomt bij minder dan één op de tweeduizend mensen. Er zijn meer dan 6000 verschillende zeldzame ziekten geïdentificeerd, waarvan 72% erfelijk. 70% daarvan manifesteert zich gedurende de kindertijd. Gebrek aan kennis en expertise spelen zeldzame ziekten parten. Tijdige diagnose en de beschikbaarheid van een effectieve behandeling blijft voorlopig voor vele zeldzame aandoeningen een grote uitdaging. Dit maakt dat Europese samenwerking op het gebied van kennis, data en onderzoek cruciaal is.  

Het goede nieuws is dat er op het gebied van zeldzame ziekten afgelopen decennia, onder andere door stimulerend Europees beleid, enorme vooruitgang geboekt is. Zo is het aantal weesgeneesmiddelen significant toegenomen sinds de invoering van de Europese verordening. Voor HollandBIO zijn weesgeneesmiddelen de innovatieve kraamkamer van de life sciences sector en de koplopers op weg naar zorg op maat. Baanbrekende nieuwe behandelingen bewijzen zich doorgaans als eerste in het zeldzame ziektedomein, voor ze breder toegepast worden. Dankzij onze toenemende kennis van de biologische processen die ten grondslag liggen aan ziekte, is de life sciences sector steeds beter in staat diagnostiek en behandelingen te ontwikkelen die aansluiten op de individuele behandelbehoefte van de patiënt. Met als baken van hoop de komst van gentherapieën, die patiënten nieuw levensperspectief bieden en zelfs kans op genezing.  

Als we in staat zijn om de uitdagingen van mensen met een zeldzame ziekte weg te nemen, komt onze gedroomde toekomst van gezondheid op maat een stap dichterbij: iedereen de beste behandeling op het juiste moment. Daar wordt uiteindelijk het hele gezondheidsecosysteem beter van.  

Om deze video te bekijken, dient u marketing cookies te accepteren.

https://vsop.nl/zeldzaam/

https://www.planethealth.nl/campaign/zeldzame-ziekten/

← #nieuws

Pandemie-paraatheid-tip: benut de kennis van het bedrijfsleven

, ,

De coronacrisis maakt het zo klaar als een klontje: biotech maakt het leven beter. In recordtempo werden wetenschappelijke inzichten vertaald in bruikbare en levensreddende testen, vaccins en behandelingen: veelal in samenwerking met of binnen het bedrijfsleven. Toch blijven conclusies en aanbevelingen over de samenwerking met het bedrijfsleven vreemd genoeg uit, terwijl hier een schat aan expertise en verbetering te halen valt.

Biotech maakt het leven beter, dat werd tijdens de pandemie zichtbaarder dan ooit. Met vaccins, behandelingen en testen wisten we het aantal coronagevallen en doden enorm te reduceren, laat Vox-nieuws hier zien. Voor deze exceptionele prestatie is – naast geld – verschrikkelijk veel kennis nodig: een trits aan wetenschappelijke disciplines, kennis over productontwikkeling, productie, epidemiologie, klinisch onderzoek, veiligheid, inkoop, projectmanagement, logistiek, communicatie, marketing, verkoop en multidisciplinaire samenwerking, om maar een dwarsdoorsnede te noemen.

Niet zelden werken de onbetwiste toppers van een vakgebied bij bedrijven. Bedrijven vertegenwoordigen dan ook een schatkamer vol kennis, capaciteit en ervaring. Een schat die Nederland echter amper benut heeft voor het bestrijden van de coronapandemie, vindt HollandBIO. Sterker nog, de schatkamer werd amper geopend. Het bedrijfsleven werd slechts als leverancier en verkoper van een eindproduct gezien – en om reden van hun winstoogmerk vooral buiten de deur gehouden.

De afgelopen weken publiceerden onder meer de Onderzoekraad voor Veiligheid (hier), Berenschot (hier) en de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (hier) hun eerste bevindingen over de Nederlandse aanpak van de coronacrisis. De conclusie: Nederland was onvoldoende voorbereid op de pandemie. Helaas hebben de publicaties tot dusver nauwelijks oog voor de gebrekkige samenwerking met het bedrijfsleven. Terwijl daar toch veel winst te behalen was geweest.

Juist in tijden van crisis is het belangrijk om zo snel mogelijk te weten te komen wat je niet weet. Daarvoor is een blik naar binnen onvoldoende, deze moet naar buiten. Alle denkbare experts en disciplines moeten zo vroeg mogelijk aan tafel zitten, om hiaten in kennis, kunde en capaciteit te identificeren en te adresseren. Dus ook het bedrijfsleven. Bedrijven zijn dankzij hun commerciële aard bij uitstek geoefend in snelheid, resultaatgerichtheid en efficiency: onmisbare vaardigheden om met de beste behandeling als eerste de patiënt te bereiken, maar ook bijzonder nuttig in de strijd tegen een pandemie.

HollandBIO hoopt dat we deze les wel nog terug gaan zien in één van de vele onderzoeken die nog volgen. Want voor het voorkomen van infectieziekten en pandemieën, zijn de kennis, expertise en oplossingen uit de biotech onmisbaar.

← #nieuws

Succesvolle pilot parallelle procedures CBG-ZIN realiseert versnelling van lab naar patiënt

, ,

“Alleen ga je sneller, samen kom je verder.” Een gevleugelde uitspraak bij HollandBIO, die in bijna alle gevallen opgaat. De pilot parallelle procedures is echter de uitzondering die de regel bevestigt. Betere samenwerking tussen het CBG, het Zorginstituut én de industrie realiseerde naadloze aansluiting tussen registratie en vergoeding van geneesmiddelen. Omdat de gezamenlijke pilot een groot succes was, is vanaf februari 2022 de parallelle procedure een standaardoptie. Dit prachtige resultaat is precies wat HollandBIO’s programma Sneller en Beter van lab naar patiënt beoogt. Dus: profiteer van deze versnelling en meld je nu aan voor een gelijktijdige beoordeling.

Bronnen:

Nieuwsbericht ZIN
Informatie over parallelle procedures

← #nieuws

Na twee jaar corona ook weer aandacht voor andere infectieziekten

, ,

Nu het thuiswerkadvies vervalt en we weer op events met elkaar mogen proosten, breekt een nieuwe fase in de coronapandemie aan. De wereldwijde bescherming tegen het virus hangt in toenemende mate af van hoe goed de gezondheidszorg lokaal georganiseerd is én van de bereidheid van mensen om zich te laten vaccineren. Nu de productie en distributie van in de afgelopen twee jaar in recordtempo wereldwijd is opgeschaald, ontstaat daarmee – gelukkig – ruimte om andere infectieziekten te bestrijden.

Steeds meer vaccins beschikbaar, maar deze bereiken niet altijd een arm

Het zijn bemoedigende cijfers, die Vaccines Europe rapporteert over de coronavaccins. Niet alleen produceren we maandelijks meer coronavaccins dan we toedienen, we exporteren ook steeds meer vaccins naar lage- en middeninkomenslanden. Volgens recente inzichten soms zelfs meer dan zij aankunnen. De bescherming van de lokale bevolking hangt, zoals we eerder schreven, in steeds grotere mate af van de organisatie van zorg in de betreffende landen: van de organisatie en politieke commitment, tot voldoende personeel dat met de (meerdere) producten om kan gaan, en uiteindelijk ook niet onbelangrijk: van de acceptatie en voorkeur van mensen voor vaccins. Een fenomeen dat zich ook in Nederland aftekent: volgens Trouw heeft een kleine groep Nederlanders die nog wachten op een booster een expliciete vaccinvoorkeur, waar geen gehoor aan is gegeven.

R&D essentieel om toekomstige varianten het hoofd te bieden

Een ding is zeker: voorlopig zijn we nog niet van corona af. Om toekomstige varianten van het virus voor te zijn, blijven onderzoek en ontwikkeling essentieel. Tegen een nieuwe “variant of concern” kan binnen 100 dagen een nieuw vaccin worden ontwikkeld (zie hier). Wel moeten we dan weten hoe deze variant eruit ziet. Ook moet deze naast de andere variant blijven bestaan, of deze zelfs verdringen, zoals we bijvoorbeeld eerder met bijvoorbeeld de Delta- en Omikronvariant zagen. En, last but not least, de variant moet niet of slecht reageren op bestaande vaccins, voordat we een nieuw vaccin ontwikkelen.

Andere infectieziekten vergen ook een (preventieve) behandeling

Na meer dan twee jaar corona voor en corona na, zouden we het bijna vergeten: corona is niet de enige infectieziekte die levens eist. Langzaamaan zien we dat partijen hun horizon weer verbreden, door ook andere infectieziekten het hoofd te bieden, waaronder bijvoorbeeld het Respiratoir Syncytieel Virus. En dat is hard nodig, want er zijn legio andere infectieziekten die om (betere) behandelingen vragen.