← #nieuws

Throwback to the European Forum for Industrial Biotechnology & the Bioeconomy (EFIB) 2023 in Rotterdam 

, , ,

Last week almost 400 attendees gathered from all over the world for the European Forum for Industrial Biotechnology & the Bioeconomy (EFIB). Our managing director Annemiek Verkamman opened the conference that was taking place in Rotterdam this year. Various biotech companies (and members of hollandbio) shined on stage with inspiring talks and via interesting panels, and there were lots of opportunities for networking before and during the congress.  

We are the Netherlands  

This year’s edition of the premium partnering conference, hollandbio and topsector ChemistryNL made sure to welcome the EFIB delegates in our country. On Monday evening we organized a pre-EFIB drink in Rotterdam, bringing the delegates together already before the event started. During the conference itself, a striking orange NL booth served as a central information point for international visitors to showcase what the Netherlands has to offer including videos of various Dutch biotech companies. A sustainable handmade orange Dutch bike was raffled at the second day of the conference, generating lots of interest and attention.  

Dutch sector on stage   

On the pre-conference day during the Swift Pharma Summit hollandbio’s Wieteke Wouters delivered a convincing talk on advanced biomanufacturing for economic development by sharing light on the many chances of biotechnology for a more sustainable, healthy and prosperous future.  

During the plenary opening hollandbio’s Annemiek Verkamman opened the conference and mentioned Rotterdam to be “a fitting location, as the city’s motto ‘Don’t bullshit, just work’ (niet lullen maar poetsen) applies to biotech entrepreneurs around the world.”  

Sarah Resinger, Chief Science and Research Officer of DSM-Firmenich delivered a keynote speech during the plenary morning and ChemistryNL chair Jacqueline Vaessen explained the role of the Dutch government, which was proceeded by a lively panel discussion including Meatable Founder and CTO Daan Luining and Kevin Madden, SVP of Ginkgo Bioworks.  

In the afternoon Hille van der Kaa, COO and founder of Those Vegan Cowboys presented on novel approaches for food system innovation during the food, feed and nutrition session. Aniek van der Woude, R&D Manager at Photanol gave a presentation on bioprocesses and technologies supporting the bio-based transition, while Linda Dijkshoorn, CEO and founder of EV Biotech, spoke on sustainable finance opportunities and challenges for bio-based innovations. Adam Burja, Head of Biotechnology, Science & Research at DSM-Firmenich presented on biomanufacturing Europe’s industrial transformation.  

Wednesday afternoon hollandbio’s Rianne formally handed over the national host position to Bioeconomy for Change, the French bioeconomy network.   

Thank you and see you next year!  

We were extremely pleased with the amazing speakers and delegates and had a great time as local host partner, contributing to putting European industrial biotechnology in the spotlight and reflecting on what Europe needs to be a leader, resilient and competitive in the field. We would like to thank EuropaBio and K.I.T. Group GmbH for their amazing support in making EFIB a great success once again. We are looking forward seeing you all again November next year at EFIB 2024 in Marseille, France!

← #nieuws

Dutch tasting events for cultivated meat and fish in the center of attention

, ,

Just before the summer, the Dutch ministries of Agriculture and Health announced that they will facilitate tasting sessions for cultivated meat and fish in a responsible and safe way, based on a Code of Practice that Meatable, Mosa Meat and hollandbio helped to materialize. As this is a first in the European Union, the news attracts a lot of attention, most recently in the European Biotechnology Magazine. In the article, hollandbio’s Timen, amongst others, elaborates on the next steps, the valuable insights and upsides tasting sessions could bring, and the implications of this Dutch initiative in a broader, European context. Check it out!

← #nieuws

Kuipers zoekt regie rond geneesmiddelontwikkeling

,

Demissionair minister Kuipers wil geneesmiddelenontwikkeling stimuleren daar waar de maatschappelijke behoefte het grootst is. Weten hoe de vork precies in de steel zit, ziet hij daarbij als cruciaal. Het is een instelling die hollandbio met de minister deelt (en waar zijn VWS-voorgangers van kunnen leren). Als vervolg op het lijvige onderzoek naar het financiële ecosysteem van vorig jaar, publiceerde minister Kuipers recent twee verdiepende studies, waarmee hij meer inzicht wil verkrijgen in de hiaten in geneesmiddelenontwikkeling voor aandoeningen met de hoogste ziektelast voor de Nederlandse patiënt.

Geneesmiddelenontwikkeling duurt lang, is risicovol, kostbaar en vereist een nauw samenspel van vele partijen. Daarbij geldt financieel rendement als één van de bepalende factoren voor welke geneesmiddelen worden ontwikkeld en uiteindelijk op de markt komen, zo concludeerde de minister op basis van het omvangrijke onderzoek naar het financieel ecosysteem. Een waarheid als een koe, aldus hollandbio. Al valt het nodige af te dingen op de stellingname van de minister dat dit financieel rendement niet altijd in lijn is met de maatschappelijke behoefte (immers: zonder patiënt geen rendement) delen we zijn ambitie om geneesmiddelenontwikkeling te stimuleren daar waar de maatschappelijke behoefte het grootst is.

Met de twee nieuwe onderzoeken probeert de minister de hiaten in geneesmiddelenontwikkeling voor aandoeningen met de hoogste ziektelast voor de Nederlandse patiënt in kaart te brengen. Het eerste, kwantitatieve, onderzoek geeft inzicht in de nieuwe geneesmiddelen die sinds 1995 op de markt zijn gekomen voor de aandoeningen met de hoogste ziektelast voor de Nederlandse patiënt. Het tweede onderzoek is juist kwalitatief en neemt het perspectief van patiënt en arts mee: de ervaren onvervulde medische behoefte, maar ook de stand van de wetenschap en een inschatting van de potentie om hier met behulp van nieuwe geneesmiddelen een oplossing voor te bieden.

Naast aandoening-specifieke oplossingen benoemt het laatste rapport een aantal algemene oplossingen die bepalend zijn voor succes, zoals verbetering van publiek-private samenwerking (eens!), vereenvoudiging van de regelgeving (hear hear), meer internationale sturing (yeah!) en een effectieve zorgdata-infrastructuur (amen).

De rapporten zijn vooralsnog zonder beleidsmatige reactie naar de Kamer gestuurd, waar de minister hoopt dat ze zullen dienen als inspiratie voor de toekomst. Hollandbio is het daar roerend mee eens – en voegt daar, in aanloop naar de verkiezingen, zelf graag een inspiratiebron op weg naar gezondheid op maat aan toe: Over de hordes naar het bordes – het hollandbio verkiezingsmanifest.

← #nieuws

Hoe verbeteren we de financiering van Nederlandse biotechbedrijven?

,

Wereldwijd verkeren techbedrijven in zwaar weer. Een opeenstapeling van ontwikkelingen zoals de oorlog in Oekraïne, torenhoge inflatie en rente, een bear market op de beurs en het omvallen van de Silicon Valley Bank liggen daaraan ten grondslag. Voor biotech bedrijven is het niet anders, zo berichten onder andere Nature, Biopharmadive en Fierce Biotech. 

Omdat ook wij steeds meer berichten langs zien komen van bedrijven die in financiële moeilijkheden verkeren, willen we de krachten bundelen om het tij te keren. De eerste stap daarin is het in kaart brengen van het financieringslandschap voor Nederlandse biotech, om zo kansen, bedreigingen en veranderingen te identificeren. Een goede diagnose is immers essentieel voor de juiste aanpak. Heb je waardevolle inzichten of informatie over financiering in de biotechsector? Neem dan contact op met hollandbio’s Max.  

← #nieuws

14 miljard euro subsidie voor fossiele plastics, dat kan beter! 

, ,

Het Kabinet schat dat de Nederlandse overheid jaarlijks maar liefst 14 miljard euro aan belastingvoordeel geeft op olie die gebruikt wordt voor de productie van plastics. Dit blijkt uit een inventarisatie die het Kabinet als onderdeel van de Miljoenennota heeft uitgevoerd en die al in handen is van De Volkskrant. Wat hollandbio betreft, illustreert dit astronomische bedrag de kansen voor biotech en een duurzame toekomst – want hoe veel sneller kunnen we die van de grond krijgen op het moment dat we dat belastingvoordeel inzetten voor de productie van duurzame, biobased plastics?  

De disruptieve technologieën die niet alleen fossiele grondstoffen in veel gevallen overbodig maken, maar ook nog weinig tot geen schade toebrengen aan mens en milieu, zijn al lang ontwikkeld. Zo maakt biotechnologie het mogelijk om met behulp van micro-organismen duurzame plastics te produceren uit afval en reststromen, direct uit CO2 en zonlicht, of uit CO2 en duurzame waterstof. Aan het einde van de levenscyclus van deze producten, kun je die recyclen in nieuwe plastics of via industriële compostering (de gft-bak) omzetten in voeding voor planten. En dat alles zonder schadelijke microplastics achter te laten in het milieu. Deze nieuwe biobron is onmisbaar binnen de transitie naar een circulaire economie, of het nu gaat om de maakindustrie, kunststoffen, de bouw of om biomassa. 

De 14 miljard euro die de Nederlandse overheid jaarlijks misloopt aan vrijstellingen aan accijns op olie voor de productie van plastics, kunnen we dan ook beter en duurzamer inzetten. Want disruptieve oplossingen, zoals die uit de biotech, lopen continu tegen het ongelijke (subsidie)speelveld aan, waardoor zij de concurrentie met conventionele, fossiel-gebaseerde toepassingen minder goed aankunnen. Wat onze sector nodig heeft, is het stimuleren van verdere opschaling van de productiecapaciteit, het creëren van meer vraag in de markt via bijvoorbeeld een verplicht aandeel bioplastics in de totale productie, minder subsidies voor fossiel-gebaseerde toepassingen en stimulerende wetgeving van lab tot maatschappij en consument.  

← #nieuws

Kuipers, verkies hollen boven stilstaan! 

, ,

Passende zorg is het antwoord van onze – inmiddels demissionaire – minister Kuipers op de immer stijgende zorgkosten. Waar zijn visie mooi aan lijkt te sluiten op hollandbio’s ambitie voor gezondheid op maat, blijkt uit de meest recente Kamerbrief wederom dat we in de praktijk een diametraal andere aanpak voorstaan om die visie te realiseren. Want waar hollandbio pleit voor een forse investering in vooruitgang om ons uit het zorginfarct te innoveren, investeert minister Kuipers liever in stilstand door steeds meer en hogere bureaucratische drempels op te werpen voor de toegang tot innovaties in de zorgpraktijk.

Instroom van innovatie verder aanscherpen

Net voor het zomerreces stuurde minister Kuipers een brief naar de Tweede Kamer, waarin hij zijn plannen voor een toekomstbestendig stelsel voor de vergoeding van dure geneesmiddelen uiteenzet. De brief is een aanvulling op de eerder aangekondigde verbetering en verbreding van de toets op het basispakket, voor zorg die valt binnen de Zorgverzekeringswet en de Wet langdurige zorg. Het blijft een schril contrast: waar de minister qua visie op één lijn zit met hollandbio, staat zijn aanpak diametraal tegenover de onze. Uit beide brieven blijkt dat de overheid het zorginfarct nog steeds af wil wenden door te investeren in stilstand: door het opwerpen van nóg hogere drempels, door nog strengere controle aan de poort, en door nog meer bureaucratie. Met lede ogen zien we de route van lab naar patiënt niet sneller en beter worden, maar juist dichtgroeien door een oerwoud van complexiteit voor zowel geneesmiddelen als diagnostiek: de brieven staan vol van initiatieven, extramuraal, intramuraal, sluis, al dan niet centraal, voorwaardelijke toelating, horizonscanning, rapid reviews, doelmatigheidsonderzoek, HTA analyses, beheerste instroomprogramma’s, financiële arrangementen, beoordelingen, herbeoordelingen en al dan niet cyclisch pakketbeheer. Al die initiatieven worden uitgevoerd door een eveneens uitdijend geheel van beroeps-, indicatie-, advies- en expertcommissies, in ronde- en triagetafels, bureaus en andere overlegorganen. Kortom, steeds meer mensen verdienen hun brood met ‘patient access’. Zowel aan overheidskant als bij bedrijven zijn steeds meer experts nodig om een innovatie door het oerwoud heen bij de patiënt weg te houden of juist naar de patiënt toe te loodsen. (Het laat zich raden wat dit met de prijsstelling van toekomstige innovaties doet, maar dat terzijde.)  

Gezondheid op maat vergt een volle gereedschapskist 

Het moge duidelijk zijn: het systeem loopt vast. Terwijl iedereen het met ons eens zal zijn: passende zorg realiseer je niet met een lege dokterstas, al maakt dat het kiezen van de behandeling een stuk overzichtelijker. In onze visie op gezondheid op maat is de dokterstas juist zo goed gevuld als mogelijk: met preventieve interventies, geneesmiddelen, en met steeds slimmere diagnostiek. Na het verkrijgen van een handelsvergunning kunnen we onze tijd, geld en mankracht onzes inziens veel beter besteden aan het leren hoe een behandeling gericht in te zetten in de zorgpraktijk. Een gezamenlijke (inter)nationale gezondheidsdata-infrastructuur is daarbij een essentiële voorwaarde, maar helaas nog geen realiteit in het zwaar versnipperde Nederlandse zorglandschap. Dat die infrastructuur er zo snel mogelijk moet komen, daar vinden minister Kuipers en hollandbio elkaar dan gelukkig wel weer. Optimale benutting van data kan ons immers niet alleen leren welke behandeling op individueel niveau de beste is, het stimuleert ook de ontwikkeling van de behandelingen die nog ontbreken. Dat is niet alleen in het directe belang van alle Nederlandse patiënten, ook ons toonaangevende biotech ecosysteem, van kleine en grote bedrijven, tot ziekenhuizen onderzoeksinstellingen, vaart daar duurzaam wel bij.   

Input op of vragen over de nieuw voorgestelde koers? Wij horen het graag! 
 

← #nieuws

Herziening vermogensbelasting – dit moet je als biotech bedrijf weten

,

Positieve fiscale ontwikkelingen, zo blijkt nu het ministerie van Financiën bezig is om de belasting over vermogen, de nieuwe box 3, te herzien. Afgelopen augustus tekende hollandbio nog mee in een open brief van Techleap aan de overheid om aandacht te vragen voor het belastinglot van investeringen in en door start- en scale-ups. En met succes. De huidige herziening heeft gevolgen voor investeringen in o.a. kennis- en kapitaalintensieve start- en scale-ups. Zo ziet het ernaar uit dat de belastingplannen vanaf 2027 positief uitpakken voor deze bedrijven en zal er in het wetsvoorstel worden opgenomen dat zij vermogenswinstbelasting moeten betalen i.p.v. vermogensaanwasbelasting. Deze laatste vorm zou nadelig uitpakken, omdat er dan jaarlijks belasting betaald moet worden over de groei van het vermogen. Wat op zijn beurt weer een negatief effect heeft op het aantrekken van personeel en vroege investeerders. Die kritiek is het ministerie nu tegemoetgekomen.

De gevolgen van een nieuwe box 3 

De manier waarop belasting wordt geïnd heeft een sterke invloed op het Nederlandse innovatieklimaat. Techleap heeft een rapport laten opstellen door Archipel Tax Advice om de consequenties van belastingheffing via box 3 op het innovatieklimaat in kaart te brengen. Kort maar krachtig betekent dit dat vermogenswinstbelasting beter is voor het innovatieklimaat dan een vermogensaanwasbelasting. Als de overheid zou kiezen voor een vermogensaanwasbelasting, moet er jaarlijks belasting betaald worden over niet-liquide middelen zoals aandelen en externe investeringen. Dat heeft een sterk negatief effect op het aantrekken van personeel en vroege investeerders voor start- en scale-ups en is een afbreuk op het Nederlandse innovatieklimaat. Voor nu lijken de belastingplannen vanaf 2027 de goede kant op te vallen, maar niets is nog beklonken. Daarom zal hollandbio de verdere ontwikkelingen monitoren en blijven ageren voor een goed belastingklimaat dat innovatie vooruithelpt. 

Doorzetten van nieuw ingevoerde start- en scale-upbeleid 

Voor de val van het kabinet heeft het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) hun nieuwe start- en scale-upbeleid gepresenteerd met plannen om ‘Nederland een mondiaal toonaangevend ecosysteem voor startups en scale-ups’ te maken. Deze ingezette ambitie mag niet doorkruist worden door ondoordachte fiscale plannen. De strekking van het eerder genoemde initiatief van Techleap waar hollandbio op meetekende is het belang om reeds ingezette verbetertrajecten zoals het stimuleren van medewerkersparticipatie en het (her)investeren in nieuwe bedrijven door te zetten voor een succesvolle doorgroei van startups en scale-ups en het versterken van het Nederlandse verdienvermogen. Fiscale wet- en regelgeving hoort daar dienend aan te zijn. 
 

← #nieuws

Kabinet steunt Europees NGT-voorstel

,

Hollandbio ging opgetogen het weekend in na lezing van de kabinetsreactie op het voorstel van de Europese Commissie voor regulering van nieuwe genomische technieken (NGT). Het kabinet is positief gestemd over het voorstel, dat de toepassing van NGTs in planten toegankelijk moet maken voor de Nederlandse en Europese zaadveredelingssector. Het zogenaamde BNC-fiche vormt de voorgenomen inzet van de Nederlandse overheid in Europees verband. Met die inzet zit het wel snor, concludeert hollandbio.

Na de ministerraad afgelopen vrijdag stuurde het kabinet zijn reactie op het EU-voorstel voor Nieuwe Genomische Technieken naar de Tweede Kamer. Met het fiche geeft het kabinet haar appreciatie van het op 5 juli gepubliceerde voorstel van de Europese Commissie (EC) voor regulering van nieuwe genomische technieken, zoals bijvoorbeeld CRISPR-Cas9 in planten. Het fiche bepaalt de inzet van Nederland in de modernisering van de Europese regelgeving voor genetisch gemodificeerde organismen, een onderwerp dat hollandbio uiteraard na aan het hart ligt. 

Twee categorieën voor NGT-planten 

In haar voorstel onderscheidt de Commissie twee categorieën NGT-planten. Categorie 1 betreft NGT-planten die die vergelijkbaar zijn met planten die veredeld zijn met conventionele veredeling of verkregen zijn door natuurlijke variatie. Voor deze categorie geldt straks een notificatieplicht, waarna geverifieerde categorie 1-planten worden opgenomen in een publieke database. Ook de zaden worden gelabeld zodat de keuzevrijheid voor boeren blijft om wel of niet van deze zaden gebruik te maken. Omdat deze planten biologisch niet te onderscheiden zijn van conventioneel of natuurlijk verkregen planten en het wetenschappelijke bewijs dat ze net zo veilig zijn overweldigend is, zijn deze planten vrijgesteld van zowel de EFSA-beoordelingsprocedure als de politieke toelatingsprocedure in de EU.  

Onder categorie 2 vallen NGT-planten waarvan de kans klein is dat deze ook in de natuur of met conventionele veredeling tot stand zouden kunnen komen. Deze categorie blijft onderhevig aan een EFSA-veiligheidsbeoordeling, maar krijgt wel een meer proportionele toelatingsprocedure in vergelijking met klassieke ggo-toepassingen.  

Stap in de goede richting 

Hoewel hollandbio nóg liever een complete paradigmashift in het voorstel van de Europese Commissie had gezien, waarmee het doemdenken over ggo’s en het discrimineren van producten op basis van technologie eindelijk zou stoppen, is het voorstel een stap in de goede richting – en van de beleidsopties ter tafel bovendien het hoogst haalbare. 

Ook het kabinet reageert positief op de komst van het EU-voorstel, waarmee de Europese Commissie tracht de slepende politieke impasse rondom het benutten van wetenschappelijke vooruitgang in de plantenveredeling te doorbreken. Wel signaleert het kabinet een aantal aandachtspunten, waar Nederland tijdens het raadstraject aandacht voor wil vragen. Zo vindt de regering de gelijkswaardigheidscriteria, op basis waarvan de scheiding tussen de twee categorieën wordt gemaakt, nog onvoldoende helder en proportioneel. Ook zijn de gevolgen voor de biologische sector op basis van het voorstel nog onvoldoende concreet. Tot slot geeft het kabinet aan de door de EC aangekondigde studie over intellectueel eigendom op dit domein van belang te vinden en daarom  sneller uitsluitsel wil krijgen dan 2026.  

Ondanks de demissionaire status van het kabinet is het onderwerp niet controversieel verklaard door de Tweede Kamercommissie LNV. Op woensdag 27 september zal het BNC-fiche op de agenda prijken van de procedurevergadering van de Commissie LNV en wordt er besloten of en wanneer het verder behandeld wordt. Natuurlijk houdt hollandbio dit nauwlettend in de gaten. 

Praat mee over het voorstel 

Wil jij meer weten over de inhoud van het NGT-voorstel, horen wat dit voor jouw bedrijf betekent, en vooral ook je mening geven? Meld je dan snel aan voor onze digitale Praat Mee-bijeenkomst op 3 oktober. 

← #nieuws

Over de hordes naar het bordes: het biotech verkiezingsmanifest

, , , ,

Hoe maken we Nederland duurzamer, gezonder en innovatiever? Het is een vraag waar politieke partijen zich in aanloop naar de verkiezingen over buigen.

In ons gloednieuwe Biotech Verkiezingsmanifest laten we zien hoe biotechnologie het leven beter maakt. We wijzen daarbij op de obstakels die een nieuw kabinet moet overwinnen om ons land de voordelen van biotechnologie te laten omarmen en verzilveren.

Benieuwd naar onze visie? Hieronder lees je hoe biotechnologie Nederland naar een stralende toekomst kan leiden!

← #nieuws

Evaluatie geneesmiddelenvisie: van grip naar wurggreep 

, ,

Dure geneesmiddelen tegen aanvaardbare prijzen toegankelijk houden, was hét doel van de geneesmiddelenvisie die oud-VWS minister Schippers in 2016 lanceerde. Anno 2023 concludeert het strategisch adviesbureau SiRM dat het effect van de visie niet exact te bepalen valt, terwijl de toegang tot innovaties voor patiënten steeds verder onder druk komt te staan. Hollandbio maakt zich zorgen.

Een visie vol oorlogsretoriek en complex beleid 

Om de stijgende zorgkosten een halt te roepen, bond VVD-minister Schippers in 2016 de strijd aan tegen het bedrijfsleven. Zij ging de macht van de farmaceuten breken, de sector moest haar borst maar nat maken en als ze niet wilden luisteren, dan moesten ze maar voelen. De oorlogstaal werd daarbij succesvol ingezet om politiek en maatschappelijk weg te komen met wat er ook op het spel stond: verlies aan innovatiekracht, maar bovenal de gezondheid van patiënten. De visie op geneesmiddelen stond bol van de meest uiteenlopende beleidsinstrumenten en acties, die – een enkele uitzondering daargelaten – volgens hollandbio de toch al veel te lange, kostbare en risicovolle route van lab sneller, noch beter zou maken.  

In de jaren die volgden zag het ministerie maatregel na maatregel falen: magistrale bereiding bleek toch lastiger dan verwacht, alternatieve businessmodellen bleken synoniem voor permanent subsidie nodig, remmende voorwaarden op intellectueel eigendom dreigden de doodsteek te worden voor toch al moeizame valorisatieprocessen en de commissie dwanglicenties vocht elkaar zelfs de tent uit. Slechts direct kostendrukkende maatregelen bleken levensvatbaar, zoals de Sluis, meer en stringentere beoordelingen en onderhandelrondes.  

Net voor het zomerreces publiceerde onderzoeksbureau SiRM, door het ministerie in de arm genomen voor de ‘ex-post evaluatie’ van de geneesmiddelenvisie, haar bevindingen. Een exact effect valt door de veelheid aan externe invloeden en beleidsmaatregelen niet te bepalen, zo luidt de te verwachten conclusie van de onderzoekers. De visie heeft in ieder geval niet geleid tot volledige controle, greep, op de inzet van dure geneesmiddelen, zo stelt SiRM. Wel zagen de onderzoekers positieve effecten van de visie op de informatiepositie, gelijkgericht werken door overheids- en veldpartijen, prijsonderhandelingen, meer inzet op gepast gebruik en Europese samenwerking. Tot slot concludeert SiRM dat Nederland zich verslikt heeft in een aantal beleidsmaatregelen (al formuleren de onderzoekers het wat omfloerster dan wij: ‘de overheid en veldpartijen hebben meer kennis opgedaan over welk beleid werkt’). 

De start van wantrouwen en belemmeringen 
Het moge duidelijk zijn – hollandbio was en is geen fan van de geneesmiddelenvisie. Onzes inziens had het ministerie zich volop tijd, geld en gedoe kunnen besparen door ofwel meteen naar ons te luisteren, of door toch in ieder geval het omvangrijke onderzoek naar het financiële ecosysteem vóórafgaand aan de visievorming uit te voeren, in plaats van nadat de bron aan politiek scorende, maar nogal naïeve en ineffectieve proefballonnetjes was opgedroogd. Maar dat is niet ons belangrijkste bezwaar. De geneesmiddelenvisie, oorlogstaal incluis, ontketende een zwaar gepolariseerd debat, waarin wantrouwen de norm werd en ‘farma-bashen’ salonfähig. En hoewel het ministerie inmiddels een andere koers in lijkt te willen slaan, krijg je die geest niet zomaar weer in de fles. De geneesmiddelenvisie werpt daardoor tot op de dag van vandaag een schaduw op elk mogelijke constructieve oplossing. Het maakt dat het ministerie van VWS, het Zorginstituut Nederland, zorgverzekeraars én beroepsgroepen nog steeds slechts maatregelen invoeren die besparingen boven gezondheid en innovatie plaatsen, zoals de recente aanpassingen aan de PASKWIL criteria, en de aanscherping van zowel de sluiscriteria als de criteria voor vrijstelling van de farmaco-economische (FE-)analyse.  

De keerzijde van de stapeling van maatregelen wordt intussen ook steeds duidelijker: meer bureaucratie, oplopende doorlooptijden en in korte tijd zelfs driemaal keihard ministerieel ‘nee’ op bewezen effectieve nieuwe behandelmogelijkheden, waaronder tegen gentherapie Libmeldy. Onder het mom van gepast gebruik, toekomstbestendige stelsels en boterzachte verdringingsargumenten worden innovaties preventief uit het pakket geweerd: de lat voor toegang, of het nu gaat om nieuwe diagnostica, geneesmiddelen of vaccins, wordt steeds maar weer verhoogd, terwijl infrastructurele projecten slechts tergend langzaam vorderen en noodzakelijke bredere herziening van zorg uitblijft of vastloopt. Een rem op innovatie als remedie tegen een driedubbel zorginfarct, zo lijkt de gedachte.  

Op naar meer innovatie en maatwerk 

Hollandbio staat een radicaal andere koers voor. Wij pleiten voor een forse investering in vooruitgang: in een toegankelijke gezondheidsdata-infrastructuur en de snelle implementatie en inzet van innovaties van vaccins, AI, prog- en diagnostica en de nieuwste behandelmogelijkheden. Door in te zetten op het doorbreken, in plaats van het ophogen van zorgsilo’s, tussen preventie en behandeling, registratie en vergoeding en tussen onderzoek en zorgpraktijk, bouwen we aan een lerend zorgsysteem, waarin optimale benutting van data ons niet alleen leert welke behandeling op individueel niveau de beste is, maar ook de ontwikkeling stimuleert van de behandelingen die nog ontbreken. Kortom: wij pleiten voor een stelsel dat gezondheid op maat mogelijk maakt. 

Nog even terug naar dat ex-post rapport. Naast het evalueren van het effect van de geneesmiddelenvisie, moest SiRM onderzoeken welke lessen de directie GMT van het ministerie van VWS kon trekken voor toekomstig beleid en de uitvoering daarvan. Deze inzichten zijn helaas niet in het openbare rapport opgenomen “omdat dit voornamelijk interne leerproces om vertrouwelijkheid vraagt”. Bewijzen kunnen we het dus helaas niet, maar hollandbio vertrouwt er blind op dat “voortaan beter naar hollandbio luisteren” het belangrijkste inzicht was.