De MKB-call van Health~Holland bestaat drie jaar! Deze subsidie ondersteunt R&D-trajecten van innovatieve life sciences-mkb’ers in samenwerking met kennisorganisaties. De cijfers laten zien dat er in drie jaar tijd maar liefst 50 mkb’ers €13,1 miljoen subsidie ontvingen en kennisinstellingen €7,6 miljoen. Vanwege het overweldigende aantal aanvragen heeft Health~Holland het budget bij elke ronde verhoogd — een duidelijke reactie op de grote financieringsbehoefte in de sector. Hollandbio is blij dat we samen met biotech ondernemers vanaf het eerste moment betrokken zijn in het proces. We feliciteren Health~Holland graag met deze verjaardag en kijken uit naar hoe de MKB-call alsmaar groter groeit en nog meer life sciences bedrijven gaat helpen. De volgende ronde voor de MKB-Call staat alweer klaar en is geopend tot 1 juli!
https://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svg00Idalia Dlugoszhttps://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svgIdalia Dlugosz2025-06-19 10:25:002025-07-08 10:26:21Hoera! De derde verjaardag van de groeiende MKB-call ← #nieuws
De Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk (WBSO) maakt het voor bedrijven aantrekkelijker om te investeren in Research & Development (R&D) vanwege het fiscale voordeel dat de WBSO biedt. Biotechbedrijven in Nederland maken graag gebruik van de WBSO, maar na jaren van groei vallen de cijfers dit jaar tegen. Daarbovenop is een afschaffing van de farmaciebrief aangekondigd. Al met al laten de cijfers van de WBSO zien dat innovatieve bedrijven het moeilijk hebben, extra pijnlijk dat er dan vanuit Economische Zaken wordt gekeken naar afschaffen in plaats van extra ondersteunen.
Jaarverslag 2024
Na een pas op de plaats in 2023 is in 2024 een daling te zien als het gaat om de WBSO. De totale WBSO toekenning daalde met bijna €60 miljoen en ook het totaal aantal bedrijven dat profiteerde van de WBSO afdrachtsvermindering daalde. Een alarmerende daling, die ook te zien is als er specifiek naar biotech wordt gekeken. Het lastige financieringsklimaat en geopolitieke onrust zijn mogelijke oorzaken, maar een quick fix is er zeker niet. Het is goed om te zien dat vanuit het ministerie van EZ wel focus blijft op het verbeteren van de WBSO, met structurele ophoging vanaf dit jaar en een extra focus op het betrekken van het MKB.
Afschaffing farmaciebrief
Naast de daling van toekenningen jaar is ook een kabinetsbesluit aangekondigd de WBSO in te perken door het afschaffen van de farmaciebrief. Iets wat hollandbio niet te rijmen vindt met het plan biotech topprioriteit te maken, wat te lezen was in de nationale visie biotech. Hollandbio zet zich sterk in om de gevolgen voor biotech bedrijven duidelijk te krijgen en te zorgen dat deze afschaffing niet leidt tot een minder aantrekkelijk innovatieklimaat.
WBSO: de katalysator van innovatie
De WBSO heeft veel impact op de biotech sector, want hun R&D is de drijvende kracht achter biotech innovaties. De regeling vergoedt een deel van de gemaakte kosten voor onderzoek en ontwikkeling en draagt daarmee direct bij aan het stimuleren van innovatie. Het aantal biotech bedrijven dat dankbaar gebruik maakt van de WBSO is na jaren stijging dit jaar gestagneerd, en daarmee ook de totale afdrachtsvermindering.
Hollandbio concludeerde eerder dat WBSO ontzettend belangrijk is voor het aanjagen van R&D, maar dit jaar lijkt de voorspelde groei afwezig. Hollandbio hoopt dat er goed wordt gekeken naar de oorzaak van de daling, en dat in samenspraak met bedrijven wordt gekeken hoe de WBSO zo goed mogelijk kan bijdragen aan het stimuleren van R&D.
De WBSO is een goede maatregel voor alle vormen en kleuren van R&D, het is een algemene belastingmaatregel en geen subsidie. Maakt hem ook extra aantrekkelijk voor al die innovatieve bedrijven die ook soms een subsidie krijgen, de WBSO valt niet onder de staatssteun regels en kan dus gecombineerd worden. Dat is loon naar werken!
Als startende of groeiende biotech ondernemer weet je als geen ander hoe taai het Europese speelveld kan zijn. Financiering regelen is een uitdaging, regelgeving is versnipperd en markttoegang voelt vaak als een hindernisbaan. Goed nieuws: de Europese Commissie (EC) heeft geluisterd. Met de nieuwe ‘EU Startup and Scaleup Strategy’ zet Brussel stappen om het innovatieklimaat voor start- en scaleups te verbeteren.De strategie benoemt vijf grote uitdagingen en koppelt daar concrete acties aan, die vanaf 2027 van start gaan. Hoe goed sluiten deze ambities aan bij de oproep die hollandbio eerder deed namens de biotech sector? We leggen de strategie langs onze meetlat.
Investeren in koplopers
De EC erkent dat innovatieve bedrijven, zoals biotech startups, moeite hebben om voldoende en passende financiering aan te trekken. Vooral in de kritieke overbruggingsfase tussen publieke en private investeringen vallen veel bedrijven tussen wal en schip. De strategie stelt daarom voor om Europese financieringsinstrumenten beter op elkaar af te stemmen, meer durfkapitaal aan te trekken via publieke-private fondsen en de toegang tot groeikapitaal te verbeteren via onder andere de European Innovation Council. Daarmee komt de EC tegemoet aan onze oproep om koplopers in elke ontwikkelfase te ondersteunen. Zonder gerichte investeringen in deze fase blijven veel biotech bedrijven namelijk steken in de beruchte ‘Valley of Death’.
Weg naar de markt effenen
De EC wil de Europese markt aantrekkelijker maken door wet- en regelgeving te harmoniseren, procedures te versnellen en digitaliseren, en versnippering tussen lidstaten tegen te gaan. Dat is precies waar wij al langer voor pleiten. Biotech bedrijven lopen nu vast in complexe, inconsistente regelgeving die markttoegang vertraagt en onnodig duur maakt. Eén duidelijke Europese route naar de markt is essentieel om innovaties sneller bij patiënten en gebruikers te krijgen.
Barrières wegnemen voor implementatie en adoptie
De EC benoemt structurele obstakels die startups belemmeren, zoals moeizame toegang tot publieke aanbestedingen financieringsmiddelen en een gebrek aan erkenning van innovatieve oplossingen in bestaande systemen. De strategie stelt voor om de staatssteunkaders te verruimen, meer ruimte te creëren voor experimenteerruimte en innovatiegericht inkopen te stimuleren. Vooral de verruiming van de staatssteunregels is cruciaal voor biotech bedrijven die vaak jarenlang investeren zonder directe omzet. De EC lijkt hier eindelijk ruimte te willen maken voor maatwerk – een belangrijke stap richting een innovatievriendelijker Europa. Ook Rinke Zonneveld, directeur van Invest-NL, sprak zijn blijdschap uit over deze koerswijziging.
Hollandbio is blij dat de strategie van de EC precies de pijnpunten raakt die biotech ondernemers dagelijks voelen. Het is nog geen gelopen race, maar het feit dat Brussel inzet op actie — en niet alleen op mooie woorden — vinden wij hoopgevend, zeker met de EU Biotech Act in aantocht. Ondertussen blijven wij scherp volgen of deze plannen ook echt landen in de praktijk, want alleen dan maken we van Europa een plek waar biotech start- en scaleups volop kunnen groeien en bloeien!
Investeringen in de bioeconomy zitten weer in de lift. The Financial Times schrijft (account nodig) dat de totale investeringen afgelopen jaar bijna $600 miljoen bedragen, dit jaar stond medio april de teller al richting de $400 miljoen. Helaas hebben de beurskoersen van de bedrijven in de bioeconomy het zwaar te verduren en is het investeringsrecord uit 2022 ($1.7 miljard) nog lang niet behaald. Terwijl we daar met onze miljardensubsidies een grote hand in hebben.
Ongelijke strijd tegen gesubsidieerd fossiel
Helaas herkennen we vanuit hollandbio de trend die de zakenkrant beschrijft. Het ophalen van financiering voor opschaling is extreem lastig en te veel bedrijven hebben het dan ook zwaarder dan nodig – zeker gezien de ongelijke strijd tegen fossiele materiaalprijzen. En juist dat gelijke speelveld is ontzettend belangrijk voor het op de markt brengen van biobased materialen.
Verschuif die miljardensubsidie
Fossielvrije alternatieven zijn al lang en breed beschikbaar, maar deze leggen het nog te vaak af tegen bedrijven die hun klimaatschade afwentelen op onze aarde. Dat kan beter, zo schreven we eerder al. Het wereldwijde investeringsrecord in bioeconomy valt in het niet bij de VEERTIEN MILJARD euro die de Nederlandse staat ieder jaar weer toekent aan fossiele bedrijven. Tijd voor verandering, zo ziet hollandbio. Al verschuiven we de helft van fossiele subsidies naar duurzame alternatieven, moet je kijken hoe snel we dan slimme oplossingen voor een betere wereld hebben.
Last week, hollandbio had the pleasure of welcoming 50 biotech founders and C-level executives to our first-ever exclusive financing event: Empowering Biotech Leaders: Navigating Finance. The event was organized in response to requests from our members, who – despite working in diverse fields within biotech – often face similar challenges: high-risk ventures, substantial funding needs, and long timelines to market. Ultimately, everyone is looking for the right funding to bring their innovation to the people who need it most.
In her opening speech, hollandbio’s Wieteke Wouters pointed to the growing Valley of Death, where more and more, the winner takes it all. To help our members beat the odds, we invited three seasoned biotech leaders to share their hard-earned lessons: Sjoerd van Gorp (Citryll), Paul van der Horst (Agomab), and biotech veteran André Hoekema.
Their engaging presentations covered key topics like how to close a deal, create FOMO among investors, and build long-term value. Some standout takeaways:
Be bold and diversify your pipeline
Perfect your pitch – what message do you want to leave behind with an investor?
Believe in your product and your data
Celebrate the small wins – and don’t forget to enjoy the ride
Following the presentations, a lively discussion ensued, touching on topics like entering the U.S. market and choosing the right partners. The afternoon continued with 1-on-1 partnering sessions, where participants met directly with peers and experts of their choice to exchange insights and advice. The networking lasted well into the end of the afternoon over drinks and bites.
We’d like to thank all participants for making this event a success. We hope to have sparked just enough FOMO for a future session with even more members 😉
https://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svg00Idalia Dlugoszhttps://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svgIdalia Dlugosz2025-04-22 16:44:302025-05-15 11:57:35“An investors nightmare is missing out on a successful product!” – Empowering Biotech Leaders: Navigating Finance Event, A Recap ← #nieuws
Het ministerie van Economische Zaken (EZ) heeft vorige week een nieuwe fiscale regeling geïntroduceerd waardoor het voor start- en scale-ups aantrekkelijker wordt om aandelenopties als loon aan te bieden. Het moment van belastingheffing over de aandelen verschuift naar het moment dat de aandelen daadwerkelijk worden verkocht en het belastingtarief dat over die aandelen betaald moet worden, daalt van het volle loontarief uit Box 1 (49%) naar het meer ondernemende tarief uit Box 2 (32%). Daardoor is het straks voordeliger om medewerkers uit te betalen in aandelen, zodat zij kunnen meedelen in het succes van de groei van het bedrijf. Hollandbio is ontzettend blij met deze regeling, omdat het de toegang tot het aantrekken en behouden van talent vergroot en ook onze internationale concurrentiepositie versterkt. Een belangrijke stap in de versterking van het Nederlandse innovatie-ecosysteem en een goed voorbeeld hoe samenwerking tussen het veld, experts, overheid en politiek loont. De regeling zal via wetgeving vanaf 1 januari 2027 ingaan. Wil je meer details weten over deze aandelenoptieregeling? Meld je dan hier aan voor het Webinar van Archipel Tax Advice aanstaande donderdag 24 april om 11:00 uur.
https://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svg00Idalia Dlugoszhttps://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svgIdalia Dlugosz2025-04-22 16:34:552025-05-26 16:36:08Aandelenopties als loon straks aantrekkelijker voor start- en scale-ups← #nieuws
Nederland wil tot de wereldwijde kopgroep behoren in onderzoek, ontwikkeling en toepassing van biotech, aldus de Rijksbrede visie biotechnologie die het kabinet vrijdag publiceerde. Maar liefst zeven bewindspersonen zetten hun handtekening onder de nationale ambitie om biotech te benutten voor méér gezondheidswinst, een circulaire economie en onze voedselzekerheid. Hollandbio is blij met deze gezamenlijke stip aan de horizon. De visie geeft wat ons betreft het startschot om te doen wat de sector nodig heeft: samen de schouders eronder om onnodige drempels weg te nemen.
Nederland is een land van aanpakkers. We zien een probleem, bedenken slimme oplossingen en doen het. Daarom zijn we ook goed in biotech. Niet omdat het vanzelf ging, maar omdat we al jaren bouwen op een stevig fundament van kennis, lef en samenwerking. Die positie hebben we niet cadeau gekregen. We hebben deze verdiend door slimme investeringen en durf. Maar terwijl andere landen de volgende stap zetten, blokkeren wij onszelf. Innovaties lopen vast in regels en vergunningen, talent vertrekt en doorbraken waarvoor wij de basis legden worden in het buitenland verzilverd. Zo raken we niet alleen onze koppositie kwijt, maar ook de dingen waar we allemaal beter van worden: nieuwe medicijnen, voeding en materialendie slimmer en schoner worden gemaakt, en een economie die blijft draaien. Willen we een ijzersterk innovatieklimaat, dan is het essentieel om biotech nu de ruimte te geven om te floreren.
Hollandbio is dan ook maar wat blij met de gezamenlijke stip aan de horizon die de overheid met de publicatie van de visie biotech zet. De overheid onderstreept de waarde van de sector voor ons verdienvermogen, voor het realiseren van belangrijke maatschappelijke doelstellingen op het vlak van gezondheid, klimaat en voedselzekerheid en geeft een beeld van knel- en verbeterpunten die het succes van de sector in de weg staan. Bovendien onderschrijft ze met de gezamenlijke visie dat een integrale aanpak – tussen de departementen onderling en met de sector – van cruciaal belang is om een plek in de wereldwijde kopgroep te verzilveren, een punt dat hollandbio meermaals naar voren bracht.
Als het om biotech gaat, staat de overheid dikwijls op het gaspedaal en de rem tegelijk, met – bewust of onbewust – stilstand als resultaat. Alleen een integrale, gezamenlijke aanpak maakt het mogelijk om ministerie-overstijgende problematiek te signaleren, te doorbreken en als het even kan, te voorkomen, zodat biotech koplopers niet meer voortdurend nodeloos tegen muren aanlopen. Er is nog een wereld te winnen, maar alleen al door de gezamenlijke opdracht om tot een integrale visie te komen, wisten de verschillende departementen elkaar beter te vinden, en ervoeren ze hoe een betere samenwerking kan leiden tot meer samenhangend beleid dat iedereen verder helpt. Een structurele inbedding van deze samenwerking is volgens hollandbio cruciaal om de volgende stap te zetten: actie. Want eerlijk is eerlijk: met een gezamenlijke visie alleen gaan we die kopgroep niet halen.
Gelukkig is Nederland groot geworden door te doen, niet door af te wachten. Dit is dan ook het moment om vooruitgang te blijven omarmen: investeren in slimme oplossingen, bouwen op onze kracht en ruimte geven aan knappe koppen. Door nu de juiste keuzes te maken, houden we zelf de regie over onze toekomst. Het moge duidelijk zijn dat hollandbio graag bijdraagt aan wat komen gaat: het uit de weg ruimen van de talloze hordes die onze biotech koplopers onnodig doen struikelen op hun lange weg van uitvinding naar patiënt of supermarktschap. Wij hebben er alvast zin in!
https://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svg00Idalia Dlugoszhttps://www.hollandbio.nl/wp-content/uploads/2023/08/HollandBIO_logo.svgIdalia Dlugosz2025-04-15 15:30:592025-05-16 12:00:31Visioen van een betere wereld met de slimme oplossingen van biotech ← #nieuws
Willen we ook in de toekomst wat te kiezen hebben, dan is het slim om te investeren in de biotech sector. En dat wil het kabinet dan ook: de sector heeft nog nooit zo hoog op de prioriteitenlijst van de overheid gestaan. Eén van de belangrijkste en bewezen effectieve troeven in het stimuleringsbeleid is de Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk, de WBSO, die een deel van de kosten vergoedt voor het doen van innovatief onderzoek door bedrijven. Het recente kabinetsbesluit om deze in te perken staat dan ook haaks op de eigen ambitie, en heeft hollandbio met stomheid geslagen.
WBSO: steunpilaar van innovatiebeleid
De Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk – de WBSO – vergoedt een deel van de loon- en andere kosten van het doen van onderzoek voor innovatieve bedrijven in Nederland. Onze R&D intensieve biotech sector maakt dankbaar gebruik van deze regeling: het is één van de hoekstenen van het Nederlandse innovatieklimaat. De recente kabinetsreactie op de evaluatie van de WBSO bevestigt de effectiviteit van de wet in het stimuleren van R&D-investeringen. Willen we als Nederland mee blijven doen in de strijd van innovatieve vooruitgang – en dat willen we, getuige de grote overheidsambities – dan is het continueren van de WBSO een absolute must.
Uitzonderingspositie klinisch onderzoek komt te vervallen
Het kabinetsbesluit om vanaf 2027 de WBSO in te perken door het afschaffen van de farmaciebrief, heeft hollandbio dan ook met stomheid heeft geslagen. De farmaciebrief is een uitzonderingspositie die valt onder de WBSO. Deze brief zorgt ervoor dat klinisch onderzoek, dat – zoals de regel is in de biotech sector – uitbesteed wordt aan experts, ook in Nederland onder de WBSO-voorwaarden valt. In andere Europese landen om ons heen zoals Denemarken, België en Duitsland, is dit geen uitzondering maar de norm. Exact dit standpunt heeft hollandbio dan ook ingebracht tijdens een interview voor de verkenning naar de farmaciebrief.
Hollandbio heeft natuurlijk best begrip voor de wens van RVO tot reductie van complexiteit in de praktische uitvoer van de regeling door RVO, en dat uitzonderingen waar mogelijk vermeden dienen te worden. Een samenvoeging van de farmaciebrief onder de bestaande WBSO-kaders zodat de uitzondering de norm wordt, zou onzes inziens de logische keuze zijn, maar de overheid kiest voor de botte bijl door de brief domweg compleet te schrappen.
Het ministerie van Economische Zaken snijdt zichzelf in de vingers
Het besluit staat haaks op de kabinetsbrede ambitie om de koploperspositie van Nederland als het gaat om biotech te bestendigen, en bovendien op twee zeer actuele en meer specifieke doelen die het ministerie van Economische Zaken zichzelf heeft gesteld: het versterken van klinische onderzoek in Nederland en het behalen van de 3%-doelstelling. Die laatste houdt in dat het ministerie zichzelf ten doel heeft gesteld dat 3% van het BBP geïnvesteerd wordt in R&D.
Aan de ene kant zegt de overheid biotech te willen omarmen, getuige de op handen zijnde kabinetsbrede visie op biotech en de Nationale Technologiestrategie, maar aan de andere kant gooit het met dit besluit de eigen ruiten in door het innovatieklimaat te verschralen. Wie aan overheidszijde kan ons uitleggen op welke manier dit rode kruisje bijdraagt aan het behalen van bovenstaande doelen en strategieën? Wij horen het graag.
The Dutch life sciences sector sees a sharp decline in new biotech company foundation, and an increase in the level of funding amounts raised by companies previously established. This two-faced trend came to light through the Trend Analysis Report 2025 from Biotechgate, the leading global biotech database. The annual report provides an in-depth look at funding patterns, company formation, and international benchmarks.
National Trends and Broader Global Patterns
After signs of recovery in 2023, Dutch biotech venture financing continued to grow in 2024, showing a 10% increase compared to the previous year. Several companies, including Citryll, iOnctura, Cradle.bio, and VICO Therapeutics, secured substantial investments, each exceeding $50 million. However, despite this financial growth, the number of newly founded biotech companies has been declining since 2018: from 48 in 2018 to just 12 in 2024. This alarming downward trend is not unique to the Netherlands but reflects a broader global pattern.
Looking at the numbers of the Dutch biotech ecosystem, the growth in funding originates from fewer companies that raise similar or even higher amounts. This reinforces the idea that capital is increasingly concentrated among a small group of winners. This “winner-takes-all”-effect is not only occurring in early-stage rounds, as hollandbio previously showed, but across the broader funding landscape.
Overall, venture financing saw a 10% growth in 2024, similar to last year’s growth rate. However, the second half of the year shows a decline in both the number of funding rounds as well as financing value, for reasons open to speculation.
International Benchmark
On a European level, the Netherlands is doing well on biotech in Europe when looking at the amounts of companies and amount of funding raised on a per capita level. When looking at venture financing, France and Denmark experienced a sharp decline in biotech funding, while Germany saw an explosive growth of over 300%. The US remains a whole different ballgame when it comes to funding, raising over $22 billion in biotech venture financing, which is more than four times the total amount raised across all of Europe, which just exceeded $5 billion. A worrying trend is the company formation timeline, showing a decline in biotech company formation in all benchmarked countries.
“We must take the decline in new company formation seriously. We need new companies to emerge constantly to realize the full potential of biotech. Tomorrow’s gamechangers are often today’s start-ups. At hollandbio, we are committed to creating the best possible ecosystem for biotech companies to make life better.”
Annemiek Verkamman, Managing Director at hollandbio
Europese wet- en regelgeving blokkeert innovatie in de biotech sector. Dat concludeert de Europese Commissie (EC) op basis van een uitgebreid onderzoek naar innovatieve praktijken in wet- en regelgeving rond belangrijke technologieën voor de toekomst. De Commissie vroeg daarin aan stakeholders uit verschillende door de EU vastgestelde strategische sectoren in hoeverre Europese en nationale wet- en regelgeving markttoetreding belemmert. 67% van de biotech respondenten gaf aan dat wet- en regelgeving op EU-niveau te complex, bureaucratisch en kostbaar is. Bedrijven weten niet hoe en aan welke eisen ze moeten voldoen, wat investeringen en marktacceptatie vertraagt. En dat kan leiden tot ‘regulatory flight’: het verhuizen van bedrijven naar landen met soepelere regels. Gelukkig ziet de EC ook oplossingen die ervoor kunnen zorgen dat biotech voldoende ruimte krijgt om te floreren. Ruimte die er wat hollandbio betreft zo snel mogelijk komt.
Experimenteren kun je leren
Op basis van het rapport doet de EC verschillende aanbevelingen om biotech innovatie op Europees niveau te stimuleren. Naast dat ze het belangrijk acht om wet- en regelgeving proactief aan te passen, de dialoog tussen ondernemers en beleidsmakers te stimuleren, en het regelgevingsbewustzijn onder bedrijven te vergroten, noemt de EC zogenaamde ‘regulatoire proeftuinen’ als belangrijke oplossing om biotech innovaties sneller en effectiever naar de maatschappij te brengen. Dergelijke experimentatieruimtes bieden ondernemers de kans om producten onder toezicht te testen zonder meteen aan alle regelgeving te hoeven voldoen. Een mooie suggestie, vindt hollandbio, mits deze proeftuinen ons ook helpen het probleem van overregulering structureel aan te pakken en zodoende een sterker innovatieklimaat te creëren.
Vaart maken
Hollandbio is benieuwd naar de concrete acties die zullen volgen op de aanbevelingen van de EC, zeker met het oog op de door hen aangekondigde EU Biotech Act. Wat ons betreft beginnen we liever vandaag dan morgen aan het implementeren van oplossingen die het biotech innovatieklimaat kunnen versterken. De EU wordt niet groot door af te wachten, maar door te doen. En nu is het moment om vooruitgang te blijven omarmen. Laten we investeren in slimme oplossingen, bouwen op onze kracht en ruimte geven aan de knappe koppen van de biotech sector. Zo blijven we onafhankelijk van landen die ons onvriendelijk gezind zijn. Maken we nú de juiste keuzes voor biotech, dan houden we zelf de regie over onze toekomst.