Een NRC-publicatie over Ronald Plasterk, een leidraad over Maatschappelijk Verantwoord Licentiëren en de feestelijke lancering van Nationaal Groeifondsprogramma Biotech Booster. Op het eerste oog een willekeurige greep uit het nieuws van de afgelopen weken, maar mét een heldere rode draad: alleen in samenwerking, en met respect voor ieders rol en cruciale bijdrage kunnen we onze sterke nationale biotech kennisbasis verzilveren en omzetten in maatschappelijke impact waarvan iedereen profiteert.

De route om in de biotech sector fundamentele kennis naar de markt te brengen is notoir complex, lang, kostbaar en risicovol, en enkel in samenwerking met vele partijen af te leggen. En waar gehakt wordt, vallen spaanders, zo blijkt ook uit de lijvige reportage in NRC over Frame Therapeutics, het biotech bedrijf van Ronald Plasterk, dat in 2022 werd overgenomen door het Duitse CureVac. Hoewel hollandbio zich in het nogal tendentieuze sausje dreigde te verslikken, stipt het artikel weldegelijk tal van hardnekkige problemen aan die de succesvolle valorisatie van onze academische kennis in de weg staan. Wetenschappers die geen trek hebben in een bedrijfsmatige aanpak en die de route naar de kennis transfer offices (KTO) niet weten te vinden, ondernemers die liefst zo snel mogelijk aan de bak willen en slepende juridische processen, bureaucratie en het afstaan van zeggenschap kunnen missen als kiespijn, de allesbepalende rol van financiering in productontwikkeling en ga zo maar door. Er valt nog een wereld te winnen, dat staat na lezing van het artikel als een paal boven water.

Maar ook wanneer de weg naar het KTO wél gevonden wordt, is niet alles zomaar pais en vree voor alle betrokken partijen. Een bekend knelpunt is de licentieverlening, waarin geregeld wordt onder welke voorwaarden een partner – vaak een bedrijf – een academische vinding verder mag ontwikkelen. Daarin is naast efficiënte en heldere procedures het vinden van balans cruciaal: tussen de overheid, die in ruil voor publieke investeringen in onderzoek zo veel mogelijk invloed wil op een maatschappelijk verantwoorde doorontwikkeling, de kennisinstelling die wat terug wil voor het verzette werk, en het belang van de onderneming, die nog een enorme weg voor de boeg heeft en voor wie vergoedingen of restrictieve voorwaarden een blok aan het been zijn in een toch al extreem competitieve wereldwijde markt.

Niet licentiëren is in ieder geval niet maatschappelijk, zo concluderen Markwin Velders, Ivo de Nooijer en Vincent van der Wel eensgezind in een interview door FAST – een stelling waar ook hollandbio zich geheel in kan vinden. Het expertisecentrum gaf het trio de opdracht een leidraad te ontwikkelen die kennisinstellingen kan helpen bij het voeren van effectieve en realistische onderhandelingen rond maatschappelijk verantwoord licentiëren (MVL). Centraal in de MVL leidraad staat een trechtermodel, dat kennisinstellingen kunnen gebruiken bij de (voorbereidingen van) contractonderhandelingen rond een nieuw op te richten bedrijf of bij de licentiëring aan een bestaand bedrijf. Bouwen aan wederzijds begrip en een op de toekomst gerichte samenwerking is misschien nog wel belangrijker dan het uiteindelijke contract, aldus de ontwikkelaars van de leidraad. We hadden het zelf niet beter kunnen zeggen.

Wederzijds begrip en samenwerking zijn eveneens het fundament van Biotech Booster, het nationale programma om commercialisering van biotech vindingen in Nederland een impuls te geven. Twee jaar geleden kreeg het unieke samenwerkingsverband van Universiteiten van Nederland, de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra, de Vereniging Hogescholen, TNO, hollandbio en DSM en J&J een forse investering uit het Nationaal Groeifonds om een kentering te realiseren in de achterblijvende valorisatie van biotech kennis van eigen bodem. Op 14 maart jl vierde het programma dan eindelijk haar feestelijke start met een even geslaagd als druk bezocht evenement in de Utrechtse Jaarbeurs.

Hollandbio kan niet wachten tot de eerste Booster-projecten de theorie in de praktijk bewijzen: dat we juist door méér kennisuitwisseling en intensievere samenwerking tussen publieke en private partijen de grootste maatschappelijke impact kunnen realiseren. En dat we dan, in alle openheid, heel trots durven zijn op de bijdrage die iedereen heeft geleverd aan al die succesvolle Nederlandse biotech frontrunners.

Pensioenfonds ABP steekt de aankomende jaren 10 miljard euro in Nederlandse projecten, waarvan de helft in duurzame energie en innovatie. Hiermee komen ze tegemoet aan de wens van politiek Den Haag, dat graag ziet dat pensioenfondsen meer binnen Nederland investeren, en met name in sleuteltechnologieën als biotechnologie. Het pensioenfonds denkt zelfs dat meer investeringen mogelijk zijn, maar verbindt daar als voorwaarde wel een gecoördineerde aanpak met pensioenfondsen en overheid aan.

Pensioenfondsen geven aan dat zij best willen investeren in het Nederland van morgen. Nu gaat het om 10 miljard euro die ABP in eerste instantie uittrekt, en dat kan verder uitgroeien, maar dan alleen als de overheid in gesprek gaat over een gecoördineerde aanpak en niet ad-hoc wanneer het uitkomt via tientallen verschillende initiatieven vanuit diverse departementen. Dat zij daarnaast biotech steeds vaker als optie zien, zien we terug in de allocaties van PME/PMT in Nederlandse Life Science fondsen en dat daar in 2022 een ander (nog onbekend) pensioenfonds bij is gekomen. Ook wij delen de wens voor het stimuleren van innovaties uit sleuteltechnologieën zoals biotech en hopen daarom dat pensioenfondsen en overheid samen tot een mooi plan kunnen komen.

Het kabinet heeft na advies van de Adviescommissie groen licht gegeven aan maar liefst 10 voorstellen vanuit het Nationaal Groeifonds, wat in deze derde ronde resulteert in definitieve toekenningen van €777,4 miljoen. Twee projecten met een rechtstreekse link met biotechnologie en een betere gezondheid voor dieren, de planeet en mensen zijn de toekenning voor het Centrum voor Proefdiervrije Biomedische Translatie (CPBT) van €124,5 miljoen (waarvan €69,5 miljoen voorwaardelijk) en Holomicrobioom met €200 miljoen (€140 miljoen voorwaardelijk).

Bedrijvigheid voor een proefdiervrije toekomst 

Het CPBT zal een nieuwe aanpak ontwikkelen om de overgang van nieuwe biomedische innovaties naar patiënten en gebruikers te verbeteren en te versnellen, met minder kosten en zonder proefdieren. Dit nationale centrum zal de oprichting van bedrijven bevorderen waarmee Nederland voorop kan lopen op het gebied van proefdiervrije technologie en biomedische ontwikkelingen. Hollandbio hoopt dat de samenwerking binnen dit project tussen LNV en VWS ook zal leiden tot versnelde aanpassingen in beleid, wet- en regelgeving, zodat we daadwerkelijk vooruitgang kunnen boeken in het brengen van meer op maat gemaakte gezondheidszorg van het laboratorium naar de patiënt. 

De rijkdom van bacteriën, schimmels en virussen gebundeld

Het Holomicrobioom zal voor het eerst onderzoeken hoe microbiomen in alle delen van ons voedselsysteem samen één groot netwerk vormen: een ‘holomicrobioom’. Het Holomicrobioom Instituut zal innovatie in landbouw en veehouderij, voedselproductie, gezondheidszorg, bodem- en waterbeheer in Nederland bevorderen. Innovatieve toepassingen van microbioom hebben een groot potentieel voor de economie en de kwaliteit, gezondheid en verduurzaming van ons voedselsysteem. 

Kweken buiten het lab 

Hoewel het biotech ecosysteem minder snel de vruchten zal plukken van de Techkwadraat (€352,6 miljoen, waarvan €205,8 miljoen voorwaardelijk), is de noodzaak op het gebied van human capital wel zeer hoog. Techkwadraat zal in de toekomst een verschil maken door alle leerlingen van het primair en voortgezet onderwijs in aanraking te laten komen met de mogelijkheden van (natuur)wetenschap, techniek, technologie en ICT. Dit moet resulteren in meer leerlingen die kiezen voor natuurprofielen en meer studenten die instromen in (bèta)technische vervolgstudies. Een prettige bijkomstigheid zou zijn dat het doel van Techkwadraat om onder alle jongeren meer affiniteit met, kennis van en vakvaardigheden in de technologie te creëren, ook leidt tot een hogere affiniteit van politici met technische innovaties. 

Tot slot heeft de hernieuwde versie van het Deltaplan Valorisatie het tot onze spijt niet gehaald. Het is wat hollandbio betreft een gemiste kans om in meerdere sectoren werk te maken van valorisatie.