In Brussel halen Europarlementariërs, lidstaten en Commissie opgelucht adem deze kerstvakantie nu er een deal is bereikt over de herziening van de Europese Farmaceutische Wetgeving én helder is dat waarschijnlijk in 2026 de trilogen over de Critical Medicines Act van start gaan. Toch krijgt hollandbio de indruk dat nog niet helemaal is doorgedrongen hoe nijpend de situatie voor de farmaceutische industrie in Europa inmiddels is, te midden van de geopolitieke ontwikkelingen die de sector in haar greep houden.

Hollandbio zag de herziening van de farmaceutische wetgeving vanaf het begin als een grote kans. Alleen in plaats van bij te dragen aan de door ons zo gewenste en broodnodige beweging naar gezondheid op maat, is het resultaat een bonte verzameling van maatregelen geworden die enerzijds inzetten op aanjagen van innovatie en anderzijds betaalbaardere geneesmiddelen voor ogen hebben. De definitieve herziening bevat daarmee, afgaand op de samenvatting, zowel plussen als minnen. Zo zijn we positief over de modernisering van processen en het feit dat er meer ruimte komt voor innovatieve technologie, maar vrezen we ook dat de introductie van een ‘modulaire’ beschermingsduur leidt tot meer onzekerheid voor het bedrijfsleven. En tot slot vormen de verplichtingen rond lanceringen en toeleveringsketens in toenemende mate een uitdaging voor het bedrijfsleven, vooral als daar niet ook toezeggingen of zekerheden vanuit lidstaten zelf tegenover staan. Vol spanning wachten we daarom de finale wettekst -en de daarop volgende implementatie- af. 

Sinds de start van de wetsherziening is de wereld om ons heen flink veranderd. Te midden van al het geopolitiek geweld is onder stoom en kokend water nóg een wetsvoorstel opgetekend: de Critical Medicines Act. Deze moet de toegang, productie en leveringszekerheid van ‘kritieke’ geneesmiddelen veiligstellen. Met een mandaat van de Raad van Europa op zak starten naar verwachting in 2026 de trilogen hierover, zodra het Europees Parlement tot een gezamenlijke inzet komt. Of deze wet een Europese oplossing biedt, of juist weer een extra horde vormt, zal de tijd leren. Innoveren, produceren en leveren is in ieder geval niet makkelijker geworden voor het bedrijfsleven, dat werkt met enorm complexe, internationale leveringsketens. 

Hollandbio vraagt zich af of Europa zich niet een beetje verslikt in haar wensenlijstje voor het nieuwe jaar, waarin zij voornamelijk veel vraagt van bedrijven, zonder harde eigen toezeggingen en zonder de benodigde randvoorwaarden. Innovatie aanjagen, strategisch autonoom willen zijn én binnen (nationaal) budget toegang tot geneesmiddelen garanderen: dat is geen haalbare combinatie als we op dezelfde voet doorgaan. Zeker niet nu het Most Favored Nation Pricing-beleid ook vanuit de Verenigde Staten druk uitoefent om Europa -naast defensie- ook op het gebied van geneesmiddelen een eerlijker deel van de innovatierekening te laten betalen.  

Wie zorgt er straks nog voor mij? In aanloop naar de verkiezingen schrok menig lezer van krantenkoppen zich rot van de menukaart van het Centraal Planbureau (CPB) met opties voor bezuinigingen door politieke partijen. Hollandbio incluis. Moeten we de nieuwe NAVO-norm écht met onze gezondheid gaan betalen?  We klommen gelijk in de pen met de oproep om de zorg toch vooral niet op slot te zetten, zodat er ruimte blijft om ons uit het zorginfarct te innoveren. Gelukkig volgde het CPB afgelopen week op met een schrijven waaruit blijkt dat de soep nog niet zo heet gegeten wordt, maar waaruit helaas ook nog weinig alternatieven spreken. En hoewel we als hollandbio de vragen en uitdagingen die het CPB schetst evenwel (h)erkennen, dragen wij toch liever ons steentje bij aan structurele oplossingen. Niet langer pleisters plakken, maar samen werken aan beterschap.

De afgelopen weken struikelde de ene na de andere partij over elkaar heen om te duiden hoe onverstandig een slot op het basispakket is. Niet alleen omdat het nauwelijks uitvoerbaar en onrealistisch is, maar ook omdat het -even platgeslagen- nergens op slaat. “De stijging van de zorguitgaven gaat al jaren ongeveer gelijk op met de groei van de economie”, tekent gezondheidseconoom Xander Koolman voor BNNVARA op. Het beeld dat de zorg een steeds grotere hap uit het inkomen neemt, klopt volgens Koolman niet. Ook journaliste Mirjam de Rijk gaat hier in een prachtig artikel “Hoezo ‘dat wordt dokken straks’?” (achter paywall) op in bij de Groene Amsterdammer. Waar bestuurders weliswaar uit lijken op minder uitgaven aan de zorg, blijkt dat burgers juist vinden dat hier méér geld heen mag. De oplossingsrichtingen die De Rijk schetst voor deze zorgkloof beginnen en eindigen met een nuchtere, Nederlandse blik op de cijfers en zijn wat hollandbio betreft een must read voor iedereen in de sector.

In al het communicatiegeweld sloeg de Patiëntenfederatie wat hollandbio betreft de spijker nog het meest op zijn kop: “het probleem is het systeem, niet de vraag naar zorg”. Slechte samenwerking, inefficiënte processen en verkeerde financiële prikkels maken dat patiënten onnodig lang wachten op zorg, niet de behandeling krijgen waar ze om vragen of van het kastje naar de muur gestuurd worden. Want laten we eerlijk zijn, eigenlijk iedereen kan hierbij wel één of meerdere voorbeelden noemen. Vaak ook vooral de voorbeelden waarbij het eigen straatje schoon blijft, en het de ‘ander’ is die een werkwijze moet wijzigen.

Kritisch met elkaar blijven kijken naar wat er wel werkt en wat niet, en voor wie wel en voor wie niet lijkt het sleutelwoord, of we dat nu gezondheid op maat noemen, of passende zorg. En kritisch kijken, dat kunnen we allemaal als geen ander. Maar zullen we het komende jaar eens kijken of we dat meer in samenhang kunnen doen, met elkaar, in plaats van allemaal vanuit onze eigen silo? Ook verzekeraars roepen inmiddels op tot een breed debat over de toekomst van onze zorg (achter paywall) en ook het eerder aangehaalde CPB vraagt nadrukkelijk om haalbare ideeën en concrete uitwerkingen. Wij denken en helpen in ieder geval maar wat graag mee – juist ook waar het schuurt. Want durven we samen te vernieuwen, dan houden we de zorg toekomstbestendig, toegankelijk en betaalbaar voor iedereen.

Teleurstellend nieuws: patiënten met een terugkerende of niet-reagerende vorm van beenmergkanker, multiple myeloom (RRMM), die ten minste drie voorgaande behandellijnen hebben ondergaan blijven verstoken van een effectieve, nieuwe behandeling. Minister Bruijn laat weten niet over te gaan tot de vergoeding van Carvykti® (cilta-cel; ciltacabtagene autoleucel). Hetzelfde lot treft twee andere middelen, die de minister met wrange efficiëntie in één brief uitsluit van het verzekerde pakket. Hollandbio vindt het domweg onacceptabel dat effectieve geneesmiddelen buiten bereik blijven van degenen die ze nodig hebben. Zeker in een welvarend land, dat prat gaat op zijn kwaliteit van zorg, samenwerking en innovatie. De patiënt verdient beter – en Nederland ook. Wat ons betreft kan en mag dit besluit dan ook geen eindpunt zijn. Wij roepen alle betrokken partijen op om het gesprek open te houden en samen te zoeken naar oplossingen, zodat patiënten niet langer hoeven te wachten op de zorg die ze verdienen.