Preventie is een hot topic. Toch komt het lastig van de grond. Het FD licht enkele uitdagingen toe: de businesscase die zich lastig verkoopt, de baten die meestal in een ander potje belanden dan de kosten… Een feest der herkenning voor HollandBIO. Wij willen echt werk maken van preventie, alleen wie wil die handschoen samen met ons oppakken?

Als het aan staatssecretaris Blokhuis en Menzis ligt, wordt preventie minder vrijblijvend. Zo zou de zorgverzekeringswet niet alleen een zorgplicht, maar ook een gezondheidsplicht moeten omvatten. Op dit moment is er nauwelijks tot geen verplichting om te investeren in preventie. Sterker nog, de  zorgverzekeringswet verbiedt collectieve preventie zelfs. En als het aan D66-Kamerlid Pia Dijkstra ligt, komt er een preventierapporteur die in de volgende kabinetsperiode succesvolle preventieprogramma’s inventariseert, zodat die in het hele land navolging kunnen krijgen.

Hoewel de focus van zorgverzekeraars nu nog op een beperkt aantal interventies ligt, ziet HollandBIO veel biotech-potentie. Van tools, testen en technologie die mensen in staat stellen om hun gezondheid te monitoren en te verbeteren, naar diagnostiek die de juiste inzet en ontwikkeling van innovatieve behandelingen kan bevorderen, tot de optimale inzet van de sterspelers van de preventiewereld: vaccins. Zullen we samen de route van lab naar praktijk verbeteren?

Sapreme, a biotechnology company focused on improving the delivery and efficacy of macromolecule therapeutics, announced the appointment of Miriam Bujny, Ph.D., as Chief Development Officer. With over ten years of experience in drug discovery, translational science and early stage clinical development, Dr. Bujny will apply her expertise in RNA and antibody therapeutic development to further advance Sapreme’s proprietary endosomal escape platform through preclinical development. Dr. Bujny will be based at Sapreme’s headquarters in Utrecht, The Netherlands, and will report to the CEO.

“Throughout my career, I have seen the limitations of developing promising therapeutic candidates due to the lack of delivery into key cells,” commented Dr. Bujny, Chief Development Officer of Sapreme. “Sapreme is developing a promising platform, that has the ability to improve the delivery and thereby the efficacy for a broad range of macromolecules such as antibody-conjugated toxins and antisense oligonucleotides. I look forward to applying my experience and knowledge toward Sapreme’s mission of developing next-generation macromolecule therapeutics.”

Commenting on the appointment, Guy Hermans, Chief Executive Officer of Sapreme said, “After recently announcing positive preclinical data on our proprietary endosomal escape platform, we are now concentrated on building out our team to accelerate the development of our compounds and identifying the full potential of our platform in the different therapeutic areas. Miriam’s experience in drug discovery and development as well as her demonstrated ability to strategically and operationally lead projects toward the next stage of development will be a valuable asset to us. We welcome Miriam to the team and look forward to working with her.”

Over the last ten years, Dr. Bujny has held leadership positions in various drug discovery and clinical development roles. Prior to joining Sapreme, Miriam worked at ProQR Therapeutics, a Dutch biotech company developing RNA therapies for severe genetic disorders, as Senior Director R&D. During her time at ProQR, she led the early development activities for a novel RNA therapy for Fuchs’ endothelial corneal dystrophy, a common inherited eye disease, from lead candidate optimization toward clinical development preparations. She also headed the Translational Science department and oversaw biomarker and assay development activities across a variety of RNA therapy programs for rare diseases. From 2012 to 2016, she worked in various roles for Janssen, part of the Pharmaceutical Companies of Johnson & Johnson, where she established and headed the predictive biomarker department at the Janssen Prevention Center. Before that, she worked on anti-viral antibody therapy development and contributed to early clinical development as preclinical in vitro lead. Prior to this, Miriam worked at Crucell, before its acquisition by Johnson & Johnson, in the Innovation & Discovery Labs on antibody discovery and engineering.

Dr. Bujny holds a Ph.D. in biochemistry from the University of Bristol with a specialization in endosomal transport. She completed postdoctoral training in the lab of Dr. Xiaowei Zhuang at Harvard University, specializing in developing imaging methods in order to apply them to biomedical questions.

Source: Sapreme (Press release)

UMC Utrecht-onderzoekers zijn erin geslaagd om in mini-organen in het laboratorium fouten in genen te repareren. Ze hebben dit gedaan met prime editing: een nieuwe CRISPR-Cas9 techniek waarmee je veilig en accuraat DNA in het genoom van cellen kunt aanpassen. “Dit biedt perspectief om in de toekomst vele aandoeningen die door genetische afwijkingen worden veroorzaakt te genezen”, zegt hoofdonderzoeker Sabine Fuchs.

Dit onderzoek, uitgevoerd door de promovendi Imre Schene en Indi Joore (op de foto), is gepubliceerd in Nature Communications op 23 oktober.

De onderzoekers gebruikten onder meer leverorganoïden (mini-levers) van een patiënt met de ziekte van Wilson. Doordat deze patiënten koper niet goed kunnen verwerken, stapelt koper op in de lever en wordt het giftig. Ook in het lab sterven mini-levers van zulke patiënten bij blootstelling aan koper. Na genetische reparatie met prime editing bleven de organoïden van patiënten leven en groeien, zelfs in aanwezigheid van koper. Hetzelfde deden ze met darmorganoïden van patiënten met DGAT1, een ziekte waarbij vetten niet goed worden verwerkt en giftig worden. Dankzij genetische correctie konden darmorganoïden van patiënten wel overleven na blootstelling aan vet.

Zeven jaar geleden werd de CRISPR-Cas9 technologie voor het eerst toegepast om genen te knippen en plakken. Hierbij knip je een fout stukje DNA weg en bied je een nieuw, goed, stukje aan dat hopelijk in het DNA wordt ingebouwd. Dit blijkt in de praktijk niet altijd goed te gaan: het is erg foutgevoelig en inefficiënt. Sindsdien werken onderzoekers wereldwijd aan verfijndere methoden. Eén daarvan is base editing. Hiermee worden heel gericht gen-aanpassingen gemaakt. Het nadeel is dat base editing lang niet alle genetische foutjes kan corrigeren.

Prime editing is een nieuwe methode waarmee je in theorie vrijwel alle gendefecten kunt repareren. Sabine legt uit hoe het in grote lijnen werkt. “Bij prime editing wordt DNA niet doormidden geknipt, zoals met de schaar van CRISPR-Cas9, maar wordt een kleine incisie gemaakt in één van beide DNA-strengen. Op die plek wordt een nieuw stukje DNA geschreven door het prime-edit eiwit. Dit nieuwe DNA kan je zelf ontwerpen om zo vrijwel alle mogelijke patiëntmutaties te repareren. Dit nieuwe, gezonde stukje DNA kan vervolgens het foute stukje DNA vervangen, waardoor cellen weer correcte eiwitten kunnen produceren. Omdat het genetische materiaal gecorrigeerd is, zullen ook alle cellen die ontstaan na celdeling gecorrigeerd zijn. Het is dus een blijvende behandeling”

Met deze recent aan Harvard ontwikkelde techniek wordt nu wereldwijd veel geëxperimenteerd. In cellijnen in het laboratorium was het al gelukt precieze genetische aanpassingen te maken. “Nu zijn we er voor de eerste keer in geslaagd dit ook in organoïden direct afkomstig van cellen van patiënten te doen.” Organoïden zijn levende mini-organen, die in een schaaltje in het laboratorium gemaakt zijn van weefsel van een patiënt, en zo de genetische eigenschappen van deze patiënt dragen. “In deze organoïden zagen we dat we veel verschillende genetische veranderingen konden aanbrengen, veel meer dan mogelijk met bijvoorbeeld base editing. Ook vonden we geen nadelige genetische neveneffecten.”

De resultaten van dit onderzoek zijn een belangrijke stap in de richting van de behandeling van duizenden – tot nu toe onbehandelbare – aandoeningen die door een gendefect worden veroorzaakt. “Nu we weten dat de methode werkt zouden we cellen van zo’n patiënt in het lab kunnen repareren en ze vervolgens teruggeven. Een andere mogelijkheid is om genetische defecten te repareren in het lichaam van patiënten zelf. Natuurlijk is dit toekomstmuziek, maar wij werken hieraan om de vele onbehandelbare aandoeningen te kunnen verhelpen.”

Zo behandelt Sabine een jongetje met PFIC, een ernstige leveraandoening waarbij door een genetische afwijking galzouten niet goed kunnen worden afgevoerd. Omdat er geen goede behandeling is, ontwikkelde hij leverfalen en heeft hij een levertransplantatie ondergaan. Van zijn levercellen zijn in het laboratorium lever-organoïden gemaakt waarin de onderzoekers Imre en Indi nu met prime editing het gendefect proberen te repareren. Het jongetje zelf heeft hier helaas niets aan; hij heeft al een nieuwe lever gekregen. Maar voor zijn kleine zusje – met dezelfde aangeboren afwijking – kan dit misschien wel tot een behandeling leiden.

Sabine: “De volgende stap is om het gereedschap voor gencorrectie in een muismodel voor PFIC te testen. Als dan blijkt dat we op een veilige manier het genetische foutje in de muis veilig en effectief kunnen corrigeren, kunnen we denken aan behandeling van het zusje op een vergelijkbare manier. In dat geval zouden we het genetische gereedschap in vetbolletjes via het bloed naar de lever sturen om daar de eigen levercellen te repareren. Het zal nog jaren duren om aan te tonen dat dit werkt en dat er geen bijwerkingen zijn. Maar we werken hard om op tijd te zijn voor het zusje!”
Logischerwijs is Sabine heel gelukkig met dit resultaat. “Ik werk al jaren met kinderen met ernstige stofwisselingsziekten. We weten tegenwoordig vaak precies wat er genetisch mankeert en wat het verloop is van zo’n, meestal ernstige, ziekte. Daarom is het zo frustrerend dat we veel van deze kinderen nog steeds niet goed kunnen behandelen. Met de resultaten van dit onderzoek lijken we nieuwe behandelmogelijkheden te kunnen ontwikkelen.”

Bron: UMC Utrecht (Persbericht)

Als onderdeel van het kennisnetwerk van de Zorgambassade, de denk- en doe-tank voor de zorg, vraagt HollandBIO graag aandacht voor de nieuwe editie die eraan komt! Ben jij werkzaam in de zorg en wil je een verschil maken? Meld je dan aan via www.zorgambassade.nl en pak één jaar lang samen met andere professionals hardnekkige zorgproblemen aan.

De Zorgambassade is de nationale denk- en doe-tank voor de zorg. Elk jaar buigen zestien ambitieuze zorgprofessionals zich over de belangrijkste problemen uit de zorg. Deelnemers met verschillende achtergronden combineren hun aandacht en kennis tot concrete, schaalbare oplossingen.

Door spelers uit het zorglandschap bijeen te brengen in een denk- en doe-tank, wil de Zorgambassade samen barrières in het zorglandschap wegnemen. Dat gebeurt door concrete en schaalbare oplossingen te vinden en te implementeren. De overtuiging van de Zorgambassade is dat uiteindelijk elke speler in het zorglandschap de beste zorg wil bieden voor de Nederlandse patiënten.

Meer weten over de Zorgambassade en over deelname aan de nieuwe editie? Neem dan een kijkje op www.zorgambassade.nl.

Acht wetenschappers adviseren het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over beloftevolle nieuwe  coronabehandelingen. Samen vormen zij het Adviespanel Innovatieve Behandelingen COVID-19. Voorzitter van dit onafhankelijke adviespanel is professor Frits Rosendaal. Hij is verbonden aan de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra en het Leids Universitair Medisch Centrum.

Bij veelbelovende nieuwe  behandelingen voor COVID-19 gaat het voornamelijk om onderzoek naar geneesmiddelen die het herstel van coronapatiënten versnellen of de gevolgen beperken. Veel ziekenhuizen, universiteiten, kennisinstellingen en bedrijven hebben initiatieven op dit gebied ontwikkeld. De vraag hoe kansrijk die zijn vraagt om een onafhankelijke blik. Daarom heeft minister Hugo de Jonge in juni een adviespanel ingesteld. Dit panel bestaat uit wetenschappers en clinici die vanwege hun ervaring bij de NFU, CCMO, ZonMw en de FMS zijn voorgedragen. Ook is er expertise ten aanzien van kwetsbare ouderen en geneesmiddelenbeleid.

Een belangrijke rol van het Adviespanel is om inhoudelijke duiding aan initiatieven en ontwikkelingen te geven en daarbij te adviseren welke acties VWS kan ondernemen om specifieke kansrijke behandelingen te helpen ontwikkelen. Het panel komt iedere maand bijeen – of vaker indien nodig.

Voorzitter prof. Frits Rosendaal: “We zien dat er de afgelopen maanden veel geleerd is over het behandelen van coronapatiënten. Nationaal en internationaal is er belangrijk onderzoek naar behandelingen bezig. Om deze wanneer het onderzoek positief uitvalt, versneld bij Nederlandse patiënten te krijgen, kijken we op het volgende overleg bijvoorbeeld naar de verschillende projecten die er lopen onder het ZonMw COVID-19 onderzoeksprogramma. En bespreken we hoe het ministerie daarin verdere ondersteuning kan bieden of bijdragen. Hierover adviseren wij het ministerie.”

Minister De Jonge: “We willen de ontwikkelingen van behandelopties voor COVID-19 graag stimuleren. Ik ben daarom blij met de betrokkenheid van deze deskundigen en hun bereidwilligheid om hun expertise op dit vlak in te zetten.”

Leden van het onafhankelijke Adviespanel zijn:
Voorzitter: Prof. dr F.R. Rosendaal (NFU, LUMC)

Prof. M.J.M. Bonten (NFU, UMCU)
Prof. dr. J.M.A. van Gerven (CCMO)
Dr P. Kunst (FMS)
Prof. dr. H.G.M. Leufkens (Universiteit Utrecht)
Prof. dr M. Muller (FMS)
Prof. dr. M.G.M. Olde Rikkert (Radboudumc)
Dr. S. de Visser (ZonMw)

Secretariaat:

J. Selhorst (ZonMw) 

L. de Ruiter (VWS)

Bron: Rijksoverheid (Persbericht)