← #nieuws

MIMETAS opens Phenotypic Screening Center

MIMETAS, the global leader in human-relevant organ-on-a-chip models, has just opened their Phenotypic Screening Center. The center facilitates large-scale screening campaigns on Organ-on-a-Chip models, a powerful technology that improves the human physiological relevance of cultured tissues by utilizing microfluidic techniques. In contrast to other Organ-on-a-Chip platforms, the MIMETAS OrganoPlate® technology offers the scalability and the throughput needed for drug discovery studies.

“We are very proud to open up this new center,” said Jos Joore, CEO of MIMETAS. “Our new Phenotypic Screening Center facilitates high-throughput organ-on-a-chip screening combined with high-content imaging and machine learning data analysis to identify drug candidates for today’s unmet medical needs. Our customers understand that human-relevant disease models should be at the basis of every drug discovery effort. Moreover, these cutting-edge technologies stimulate the creativity and purpose of our scientists to make a difference in the lives of patients.”

Largest Organ-on-a-Chip compound screen

MIMETAS recently reported a successful 1,546 compound screen in duplicate on a 3D angiogenesis assay in the OrganoPlate® 3-lane 64. Promising hit compounds from this screen are currently under investigation. “To our knowledge, this is the largest organ-on-a-chip screen ever reported,” explained Joore. “We partner with large pharmaceutical companies, that need our disease model screening expertise, and can bring promising candidates to the clinic fast. In this way, we make sure that we bring novel drugs to patients in the most efficient manner.”

New energy-neutral laboratory

The brand-new screening center is located in the new head office of MIMETAS at the shore of the Old Rhine, the ancient northern border of the Roman Empire. It is the first energy-neutral laboratory building in the Netherlands. This sustainable building has accomplished a 40% carbon dioxide reduction by reusing materials from a former Leiden University complex. Joore adds: “It is highly inspiring to perform our research surrounded by materials recycled from labs where Nobel-prize winners have done their groundbreaking science.”

Source: MIMETAS (Press release)

← #nieuws

Advies over moleculaire diagnostiek in de oncologie legt eerste tegels op route naar gezondheid op maat

, , ,

Het Zorginstituut Nederland en demissionair VWS-minister van Ark leggen gezamenlijk de eerste tegels voor een route van lab naar praktijk voor moleculaire diagnostiek in de oncologie. Een mooie, zij het beperkte, eerste stap vindt HollandBIO, wiens achterban bulkt van innovaties die -net als de moleculaire diagnostiek- bijdragen aan gezondheid op maat. Hoe brengen we het tempo erin?

Hier draait het allemaal om: het advies van het Zorginstituut en de bijbehorende beleidsreactie van demissionair VWS-minister Van Ark. Vragen over ‘op maat gemaakte’ therapieën en moleculaire diagnostiek plus een Initiatiefnota van diverse Kamerleden gaven vorig jaar aanleiding tot dit advies. Een aanvraag naar ons hart, want personalised medicine, en liever nog, gezondheid op maat, staat ook bovenaan HollandBIO’s wensenlijst.

We bevinden ons midden in een biorevolutie, stellen ook VWS en het Zorginstituut vast. De ontwikkelingen op het vlak van technologie, diagnostica en ook geneesmiddelen gaan razendsnel. HollandBIO vertegenwoordigt inmiddels tal van bedrijven en organisaties die een veelheid aan innovatieve technologieën ontwikkelen die de transitie richting gezondheid op maat kunnen realiseren. Denk bijvoorbeeld aan DNA-profielen en Whole Genome Sequencing (WGS), 3D-celkweek, organoïden, organs-on-a-chip, single cell sequencing, imaging, bioinformatica en artificial intelligence.

HollandBIO is overtuigd van de grote potentie van deze technologieën om iedereen van de juiste behandeling op het juiste moment te voorzien, om maatwerk mogelijk te maken en over- of onderbehandeling te voorkomen. Bovendien kunnen inzichten opgedaan uit de data van de patiënten van vandaag, helpen bij het sneller en beter behandelen van de patiënten van morgen. Een belangrijk aspect dat we helaas niet teruglezen in het advies van het Zorginstituut. Ons nationale systeem van toelating, financiering en implementatie is ons inziens alleen nog niet fit for purpose om die potentie te verzilveren. Daarvoor zullen we eerst moeten investeren. En ja, investeren brengt risico’s met zich mee. Maar aan de rand van het ravijn bloeien de mooiste bloemen. In dit geval bloemen die gezondheid op maat symboliseren en die wij maar wat graag zouden plukken. HollandBIO ziet het advies en de beleidsreactie dan ook als een belangrijke eerste stap op weg naar heldere routes van lab naar praktijk voor alle innovatieve technologieën die kunnen bijdragen aan gezondheid op maat. Dit hebben we ook aangegeven in onze reactie op het met ons gedeelde conceptadvies voorafgaand aan de publicatie van het definitieve advies.

Ook na het lezen van het definitieve advies blijven we bezorgd over de scope van het advies en het tempo waarin we nu handelen. Met de specifieke toespitsing op moleculaire diagnostiek in de oncologie, vallen er een boel technologische innovaties en indicatiegebieden buiten de boot. Een raamwerk voor het vaststellen van klinische waarde en plaats in de behandeling zal nog tot 2023 op zich laten wachten. Dat houdt in dat ook patiënten in sommige gevallen onnodig zullen moeten wachten, terwijl de technologie nu al behandeling op maat mogelijk kan maken. En hoe gaan we er voor zorgen dat we alle patiënten met innovatieve diagnostiek van een maatwerkbehandeling voorzien? Met het tempo waarin we nu handelen, zijn de testen en technologieën – zeker als het geen companion diagnostics zijn – achterhaald tegen de tijd dat ze een patiënt mogen bereiken.

HollandBIO ziet het advies daarom ook als een breekijzer om diagnostiek de specialistische aandacht te geven die het domein verdient. Een inventarisatie onder onze achterban laat zien dat veel partijen dezelfde knelpunten ervaren. In het vervolg is het wat ons betreft dan ook essentieel om te onderzoeken hoe ontwikkelaars van diagnostica in den brede gebaat kunnen zijn bij de route die nu voor moleculaire diagnostiek geplaveid wordt. Door met ontwikkelaars om tafel te gaan, kan met hun ervaring, expertise en het zicht op wat komen gaat een breder toekomstbestendig en adaptief zorgstelsel vorm worden geven, waarbij we optimaal profiteren van continue innovatie en technologische vooruitgang. HollandBIO helpt daarom graag om in tranche 2 van het project de ontwikkelaars aan te haken en gedeelde knelpunten én oplossingen boven tafel te krijgen.

← #nieuws

In strijd tegen infectieziekten: biotech maakt het leven beter

, ,

Infectieziekten liggen altijd op de loer, de coronacrisis maakt dat duidelijker dan ooit. En zelfs nu we vaccins hebben, is het nog geen gelopen race. Waarom? Dat lichten de Volkskrant en nu.nl uitgebreid toe.

Infectieziekten vergen een structurele, gedegen aanpak, zowel preventief, proactief als reactief. Maar juist omdat de kosten voor de baten uit gaan, is het bepaald geen sinecure om een nieuw vaccin, een nieuw antiviraal middel of een nieuw antibioticum op de markt te brengen.

De huidige pandemie laat zien dat wanneer nood aan de man is, biotech onze beste troef is. Wat brengt de biotech en wat heeft zij nodig om haar bijdrage aan bestrijding van infectieziekte optimaal te leveren? Dat laat HollandBIO met haar nieuwe one-pager zien.

← #nieuws

Prix Galien zet biotech-innovaties in het zonnetje

Afgelopen week zijn de winnaars van de Prix Galien 2021 bekendgemaakt. De Prix Galien is een wereldwijd erkende prijs op het gebied van farmaceutisch onderzoek en innovatie, die sinds 1993 in Nederland wordt uitgereikt. Maar liefst drie leden van HollandBIO hebben een prijs in de wacht gesleept. Hier feliciteren wij ze van harte mee!

Dit jaar waren er speciale extra prijzen voor farmaceutische en medtechinnovaties op het gebied van bestrijding van COVID-19. De farmaceutische COVID-prijs ging naar Pfizer, voor hun vaccin Comirnaty tegen COVID-19 dat er mede voor zorgt dat het einde van de pandemie in zicht komt. Voor de medtech-prijs voor COVID-19-innovaties werden zelfs twee prijzen uitgereikt. Bij de ontwikkeling van een van de twee, de STRIP-robot die 20.000 PCR-testen per dag kan verwerken, was Genmab betrokken, samen met onder andere het Hubrecht Institute, PAMM, het RIVM en het ministerie van VWS. De andere medtech prijs ging naar de Luscii-app, die is ontwikkeld om de digitale zorg van corona te ontlasten.

Naast de (hopelijk eenmalige) COVID-prijzen werden natuurlijk ook de reguliere Prix Galien-winnaars bekendgemaakt. De prijs voor farmaceutische innovatie werd gewonnen door Luxturna, een innovatieve gentherapie waarmee een erfelijke variant van blindheid kan worden genezen. Met een eenmalige injectie in de ogen wordt een adenovirus-vector met een werkende kopie van het defecte RPE-65 gen toegediend, zodat de retina weer goed gaat functioneren. Luxturna is de eerste behandeling voor deze aandoening, die anders tot blindheid zou leiden.

Andere winnaars waren Pieter Vader, die de research award won voor zijn onderzoek naar geneesmiddelen gebaseerd op exosomen en VRelax, met de medtech innovation award voor hun VR-app die gebruikt kan worden voor de vermindering van stress. Omdat de uitreiking van de farmaceutische award vorig jaar niet doorging in verband met COVID, werd de prijs van 2020 uitgereikt aan Bayer, voor hun geneesmiddel Vitrakvi, een TRK-remmer waarmee het mogelijk is om het genetisch defect van een tumor aan te pakken, ongeacht het weefsel waarin deze tumor ontstaat.

Biotech maakt haar belofte waar, dat blijkt maar weer. Dankzij deze prijswinnende innovaties, en natuurlijk ook vele andere ontwikkelingen, kunnen elke dag meer patiënten geholpen worden om hun gezondheid terug te krijgen. HollandBIO is maar wat trots op onze leden die de Prix Galien gewonnen hebben. Wij kunnen dan ook met volle overtuiging zeggen: biotech maakt het leven beter!

← #nieuws

Duidelijkheid over datagebruik in de gezondheidszorg

Iedereen wil de beste behandeling, op het juiste moment. Wat die beste behandeling behelst, kunnen we steeds beter ontginnen uit de goudmijn aan gegevens in de gezondheidszorg. Maar voor we daadwerkelijk gezondheid op maat kunnen bieden is er nog wat opheldering nodig rond de privacywetgeving. Deze oproep in het NRC is dan ook een kolfje naar HollandBIO’s hand.

Zorg dat onderzoekers – en wat HollandBIO betreft ook ondernemers –  hun werk kunnen doen zonder vrees of frustratie over de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) is de conclusie in het NRC. Volgens de auteurs kan dat door werk te maken van de mogelijkheden, in plaats van de mythes. Geef burgers bijvoorbeeld het heft in eigen hand, zoals TNO voorstelt, of creëer in lijn met andere EU-landen meer ruimte en zekerheid in de Uitvoeringswet AVG (UAVG).

← #nieuws

Zet testen in voor gezondheid op maat

Honderden longkankerpatiënten overlijden zonder gebruik van een speciale vorm van genetisch onderzoek, Next Generation Sequencing (NGS). We hebben in Nederland technologische innovaties voor handen die patiënten mogelijk een nóg betere, doelgerichte behandeling kunnen geven. Dankzij die technologische innovaties, zoals NGS, komt gezondheid op maat binnen handbereik. De ingrediënten zijn er om iedereen de beste behandeling op het juiste moment te geven. Bovendien helpt de data van de patiënt van vandaag de patiënt van morgen. Daarom moeten we werk maken van nieuwe routes, zodat deze innovaties sneller en beter hun weg van lab naar praktijk vinden.

Wat ons betreft rollen we vandaag nog de rode loper uit, want wanneer je ziek bent wil je maar één ding: beter worden. Om de juiste diagnose te stellen, het verloop van de ziekte te voorspellen en een passende behandeling te kiezen zijn testen, waaronder NGS, van groot belang. En het test-arsenaal breidt zich steeds verder uit door de komst van innovatieve technologieën.

Breed testen heeft dus de toekomst. We zitten midden in een biorevolutie en de kosten van genetisch onderzoek nemen sneller af dan de wet van Moore. Om dat nog meer een boost geven, moeten we de schaal verder vergroten. Nu investeren, zodat we daar straks de vruchten te plukken: bijvoorbeeld door bij de eerste diagnose gelijk het volledig tumorprofiel van patiënten in kaart te brengen. De vergoeding voor patiënten waarvan de primaire tumor onbekend is, is net geregeld door de Tweede Kamer. Nu de rest van de patiënten én innovaties nog.

Lees meer:

← #nieuws

‘Eerlijker verdeling vaccins sleutel tot einde pandemie’

, ,

We bestrijden de pandemie het meest effectief door opschaling van de productie en door coronavaccins eerlijker over de wereld te verdelen. Dat is de strekking van de bijdrage van HollandBIO’s Annemiek in Nieuwsuur, in reactie op de plotselinge draai van Verenigde Staten, die zich plots achter het opheffen van patenten op coronavaccins schaarden. HollandBIO ziet de hele wereld liever vandaag dan morgen gevaccineerd, maar denkt dat deze schijnoplossing niet bij zal dragen aan snellere beschikbaarheid van vaccins, en mogelijk zelfs averechts werkt. Ook andere experts laten zich kritisch uit.

Bereiden van een exquise driesterrendiner

Als er één ding exceptioneel goed is gegaan in deze pandemie, is het wel de razendsnelle ontwikkeling en productie van effectieve coronavaccins. In Nieuwsuur geeft Annemiek dat vaccins produceren niet zo simpel is. “Het is geen pannenkoeken bakken. Je moet het eerder vergelijken met het bereiden van een exquise driesterrendiner. Met alleen het recept in handen, maar zonder de juiste mensen, vaardigheden, ingrediënten en keuken, kom je nooit tot een vergelijkbaar resultaat.” Annemiek ziet veel meer in samenwerking om waar mogelijk de productie te blijven opschalen, zoals dat nu al in recordtempo gebeurt, en in een eerlijkere verdeling van de beschikbare vaccins. Rijke landen kopen 80 procent van de coronavaccins in, terwijl daar slechts een fractie van de wereldbevolking woont. De Europese Unie exporteert een deel van de vaccins, maar landen als de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk helemaal niet.

Contraproductieve vaccinproductie

Gezondheidseconoom Xander Koolman legt in dit Twitterdraadje uit waarom het opheffen van patenten niet werkt, en zelfs mogelijk contraproductief is. Ook staan Europese regeringsleiders om diverse redenen in toenemende mate kritisch tegenover de Amerikaanse plannen, nadat zij er in eerste instantie door werden overvallen. En terwijl die discussie nog altijd nasuddert in de media, lijken we onszelf ook aan de andere kant gruwelijk in de vingers te gaan snijden. Want in plaats van alle vaccins daadwerkelijk te benutten, zijn er in Europa straks nog maar drie vaccins in omloop. So much for solidarity.

HollandBIO hoopt dat het gesteggel over het al dan niet opheffen van patenten niet afleidt van de belangrijkste en meest urgente missie: om de vaccinproductie zo snel mogelijk op te schalen en de verdeling daarvan op orde te krijgen. Zodat iedereen, waar dan ook ter wereld, binnen afzienbare tijd gevaccineerd kan worden. 

← #nieuws

Beschikbaarheid weesgeneesmiddelen moet sneller en beter

,

Het Zorginstituut bracht afgelopen week advies uit over twee nieuwe weesgeneesmiddelen voor de zeldzame ziekten SMA en taaislijmziekte. Het advies luidt in beide gevallen: vergoed deze middelen alleen uit het basispakket onder diverse voorwaarden, zoals het langdurig verzamelen van data, afspraken over gepast gebruik en betalingsafspraken op basis van prestatie. Het zijn illustratieve voorbeelden van toekomstbestendig pakketbeheer – we schreven er vorige week al over. HollandBIO’s grootste zorg: hoe wordt de toegankelijkheid voor patiënten tijdens de steeds complexere beoordelingsprocedures gewaarborgd? De adviezen zijn immers pas deel één van het sluistraject. Deel twee start nu pas, de onderhandeling, die gemiddeld zes maanden duurt. Gezien de substantiële prijsverlagingen (50% – 75%) die het Zorginstituut adviseert, is het aannemelijk dat het niet eenvoudig zal worden om tot overeenstemming te komen. En al die tijd is er geen sprake van vergoede zorg voor patiënten. Dat moet toch sneller en beter kunnen?                    

Bronnen:

https://nos.nl/artikel/2379792-novartis-stemt-in-met-betaling-zolgensma-op-basis-van-behandelresultaten

https://nos.nl/artikel/2379337-nieuw-medicijn-taaislijmziekte-alleen-vergoeden-als-prijs-75-procent-zakt

https://www.zorginstituutnederland.nl/actueel/nieuws/2021/05/04/zorginstituut-maak-eu-prijsafspraak-medicijnen-taaislijmziekte

https://www.zorginstituutnederland.nl/actueel/nieuws/2021/05/07/medicijn-zolgensma-voor-zeldzame-spierziekte-sma-alleen-in-basispakket-na-prijsonderhandeling

← #nieuws

Galapagos heroriënteert pijplijn en stroomlijnt organisatie

Galapagos NV (Euronext & NASDAQ: GLPG) maakt haar niet-geauditeerde eerste kwartaalresultaten en de belangrijkste gebeurtenissen bekend. Deze resultaten zijn in detail beschreven in het eerste kwartaalverslag, beschikbaar op de Galapagos website, www.glpg.com.

“Afgelopen maanden hebben we een herijking van onze portfolio en ontwikkelingsplannen doorgevoerd naar een pijplijn met een meer gebalanceerd risicoprofiel. We blijven ons richten op nieuwe targets om de onvervulde medische behoeften bij ontstekingsziekten, fibrose en nieraandoeningen aan te pakken. Bovendien blijven we ons volledig inzetten voor de commercialisering van Jyseleca in Europa. We kijken de toekomst met hernieuwd vertrouwen tegemoet, en we hebben de volgende zaken besloten:

  • We heroriënteren de klinische pijplijn na een kritische evaluatie van risicoprofiel en omvang;
  • Deze heroriëntatie binnen onze pijplijn gaat leiden tot een aanzienlijke kostenbesparing in de organisatie; en
  • We hebben ons business development-team de opdracht gegeven om een transformatieve opportuniteit te identificeren en te realiseren.

We zijn ervan overtuigd dat onze sterke kaspositie, deskundige teams en uitstekende research ons een sterke basis geven voor toekomstige groei,” verklaarde Onno van de Stolpe, CEO van Galapagos.

Heroriëntatie van pijplijn
Bij de evaluatie heeft Galapagos zich als doel gesteld om het globale risicoprofiel van de klinische pijplijn te beperken en aan te passen. Als gevolg hiervan geven we prioriteit aan assets die volgens ons een verhoogde kans op klinisch succes hebben in onze belangrijkste therapeutische gebieden. We hebben de volgende beslissingen genomen:

  • We zijn ons belangrijkste Toledo-programma ‘3970, een SIK2/3-remmer, aan het evalueren in vijf proof-of-concept-studies in verschillende indicaties. Afhankelijk van de resultaten van de studies, willen we onze ontwikkelingsplannen verder uitrollen in de tweede helft van dit jaar;
  • Wij hebben een bijkomende molecule uit ons Toledo-programma, SIK2/3-remmer ‘4876, geselecteerd als kandidaat om deze sneller van preklinische fase naar klinische fase te brengen;
  • We verwachten verder te gaan met onze TYK2-remmer ‘3667 naar fase 2b;
  • We hebben chitinaseremmer ‘4617 geselecteerd om door te gaan naar fase 2 in IPF en beslisten de ontwikkeling van ons andere IPF-molecuul ‘1205 te stoppen;
  • Aangezien stofwisselingsziekten geen geprioriteerd therapeutisch gebied is, hebben we het werk aan ‘4059 bij stofwisselingsziekten stopgezet;
  • We hebben het onderzoek in vroege stadia in stofwisselingsziekten en osteoartritis (OA) stopgezet; en
  • We hebben ons stage-gating proces voor het ontwikkelen van moleculen grondig geëvalueerd en gefinetuned.

Commerciële voortgang
We liggen goed op schema met de lancering van filgotinib in Europa. De overgang van de commerciële en medische teams van Gilead in Duitsland, het VK, Spanje en Italië is succesvol afgerond in het eerste kwartaal. Alles staat klaar om ook de laatste transities van Gilead naar ons te voltooien voor het einde van het jaar. Tijdens het eerste kwartaal werd er voortgang geboekt in toegangs- en terugbetalingsonderhandelingen voor filgotinib in RA en recent heeft Gilead de goedkeuringsaanvraag in Japan ingediend voor de behandeling van colitis ulcerosa (UC). We voelen ons gesterkt door de uitkomst van het primaire eindpunt van de MANTA/RAy-studies naar spermaparameters en wachten nu op het advies van de Commissie voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) bij CU.

Bart Filius, President en COO, voegde hieraan toe: “We hebben beslist bepaalde studies stop te zetten en opportuniteiten geïdentificeerd om de operationele kosten te verminderen, en dit voor een totale potentiële besparing van €150 miljoen op jaarbasis. Ongeveer de helft hiervan zal gerealiseerd worden in 2021, met als resultaat een te verwachten cash burni in 2021 van €580 miljoen tot €620 miljoen. We werken aan een aangepaste en geheroriënteerde versie van Galapagos, op weg naar een succesvol eerste commercieel product, nieuwe R&D-mogelijkheden, een aanzienlijke stroom klinisch nieuws en een langere cash runway voor validatie van onze vroege assets.”

Bron: Galapagos (Persbericht)

← #nieuws

Zorginstituut publiceert adviezen en aanbevelingen voor toekomstbestendig pakketbeheer

,

Het Zorginstituut heeft onderzocht of de manier waarop het pakketbeheer uitvoert klaar is voor de toekomst. Een toekomst waarin door technologische innovaties meer geavanceerde en persoonlijke behandelingen mogelijk zijn. De wijze van beoordelen moet ook met de tijd meegaan. Afgelopen week publiceerde het Zorginstituut zijn bevindingen.

De voorgestelde verbeteringen:

Het Zorginstituut denkt het pakketbeheer te kunnen verbeteren door:

  • Betaalbaarheid nadrukkelijker op de maatschappelijke agenda te zetten, zowel die van individuele zorgvormen als die van de zorg in het algemeen;
  • Zich actiever als pakketbeheerder op te stellen in sectoren als de ziekenhuiszorg, geestelijke gezondheidszorg (ggz) en langdurige zorg;
  • Te zoeken naar manieren om beter om te gaan met onzekerheid in de beoordeling zodat meer maatwerk bij pakkettoelating mogelijk wordt.

Maatwerk voor zorg op maat

HollandBIO is blij met het voorstel om meer maatwerk bij pakkettoelating mogelijk te maken. Zeker voor de koplopers in de transitie richting gezondheid op maat, zoals weesgeneesmiddelen, ATMP’s en slimmer meten technologieën is dat nodig. De huidige status quo, waarin het effect van geneesmiddelen op populatieniveau bewezen dient te worden, is in die transitie niet meer passend. We moeten accepteren dat data op moment van beoordelen soms beperkt zal zijn, dat populaties klein en heterogeen zijn, en dat gangbare gouden standaarden als RCT’s en peer-reviewed publicaties niet altijd haalbaar of het best passend zijn.

Hoe?

De adviezen en aanbevelingen zijn vrij hoog over. Bij HollandBIO borrelen daardoor volop vragen op, die zich kernachtig laten samenvatten in het woordje “hoe”. Hoe wordt de werkwijze van beoordeling aangepast? Hoe zal cyclisch pakketbeheer er in de praktijk uit gaan zien? En hoe zorgen we ervoor dat de toegankelijkheid voor patiënten gewaarborgd is tijdens de steeds complexere beoordelingsprocessen? HollandBIO kijkt uit naar het vervolgtraject waarin de adviezen gerealiseerd worden. We begrijpen dat er geen pasklare antwoorden zijn. Juist daarom denken, praten én werken we graag mee aan oplossingen waarbij gezondheidswinst, innovatie en betaalbaarheid hand in hand gaan. Zo werken we gezamenlijk toe naar een adaptief gezondheidsecosysteem met heldere en optimale routes om producten naar de patiënt of de markt te brengen.

Bronnen:

https://www.zorginstituutnederland.nl/werkagenda/publicaties/adviezen/2021/04/29/adviezen-en-aanbevelingen-voor-toekomstbestendig-pakketbeheer

https://www.zorginstituutnederland.nl/werkagenda/publicaties/magazine/2021/04/01/toekomstbestendig-pakketbeheer

https://www.zorginstituutnederland.nl/werkagenda/toekomstbestendig-pakketbeheer

https://www.zorginstituutnederland.nl/werkagenda/onderzoek-en-wetenschap/toekomstbestendig-pakketbeheer