3% actieplan: Mobiliseren institutioneel kapitaal voor R&D-intensieve scale-ups

Publieke én private investeringen in onderzoek en ontwikkeling zijn broodnodig voor een weerbare en toekomstbestendige economie. Met het 3%-R&D Actieplan lanceert het ministerie van Economische Zaken (EZ) negen maatregelen, die er gezamenlijk voor moeten zorgen dat in 2030 minstens 3% van ons bruto binnenlands product (bbp) naar onderzoek en ontwikkeling gaat. In deze 3%-serie laat hollandbio zien hoe en onder welke voorwaarden de negen maatregelen ook investeringen in biotech kunnen aanjagen. Vandaag zoomen we in op de actie gericht op het mobiliseren van 3 miljard euro institutioneel kapitaal voor R&D-intensieve scale-ups.

Het ministerie van EZ wil dat in 2030 drie miljard euro van institutionele beleggers is geïnvesteerd in risicokapitaal voor R&D‑intensieve scale-ups. Dit helpt om het huidige tekort aan voornamelijk grotere risico-investeringen (>€ 50 miljoen) in Nederland te verkleinen. Institutionele beleggers zijn professionele partijen met diepe zakken, zoals pensioenfondsen, verzekeringsmaatschappijen en beleggingsfondsen, die op grote schaal en vaak voor de lange termijn investeren. Zij doen dit direct in bedrijven, of via fonds-in-fondsconstructies. Hoewel investeringen vanuit pensioenfondsen in durfkapitaal de afgelopen jaren al zijn toegenomen, en er groeiende bereidheid is om meer te investeren in impactvolle start- en scale-ups, gebeurt dat nog onvoldoende, aldus EZ. Dat heeft met name te maken met het zogenaamde absorptievermogen: veel bestaande deeptech fondsen zijn simpelweg te klein voor de veel grotere sommen geld waarmee institutionele beleggers in de regel werken, waardoor ze hun geld daar niet efficiënt genoeg kunnen wegzetten om voldoende rendement te behalen voor het uitkeren van pensioenen aan miljoenen mensen.

EZ noemt drie mogelijkheden om meer institutioneel kapitaal aan te trekken voor R&D‑intensieve scale-ups. Ten eerste ziet het ministerie in een belangrijke rol voor Invest-NL, het publieke investeringsfonds van Nederland, dat samen met institutionele beleggers capaciteit en expertise kan bundelen om bijvoorbeeld fonds-in-fonds constructies op te zetten van voldoende omvang. Ten tweede kan Nederland meer investeren in het European Tech Champions Initiative, een Europees fonds‑in‑fonds van momenteel €3,85 miljard, dat co-investeert om Europese scale‑ups hier te houden. Tot slot onderzoekt het ministerie mogelijkheden om kennis over innovatieve sectoren bij institutionele beleggers te vergroten, bijvoorbeeld door ondersteuning bij de technische beoordeling van investeringsproposities (de zogenoemde due diligence), om hen zo meer zekerheid te bieden om te investeren.

Hollandbio juicht de ambitie en manieren van EZ om meer institutioneel kapitaal beschikbaar te maken voor scale-ups van harte toe. Want juist biotech bedrijven stranden vaak in de beruchte valley of death: de fase waarin bedrijven veel geld (in de regel > 50 miljoen) nodig hebben om hun productontwikkeling verder te brengen, maar waarin het risico op falen nog levensgroot is. In Nederland en Europa zijn publieke financieringsinstrumenten vaak ontoereikend voor deze grote bedragen, terwijl private investeerders het risico nog te groot vinden om over de brug te komen. Veel biotech bedrijven lukt het dan ook niet om op tijd geld op te halen. En de bedrijven die er wel in slagen de financieringsuitdaging te beslechten, halen het geld vaak vanuit het buitenland. Zo staan Amerikaanse investeerders bekend om hun risico-appetijt en bereidheid om grotere bedragen te investeren. Dat heeft al het risico dat de scale-up zelf het geld achternagaat en naar het buitenland vertrekt, met in hun kielzog hun economische en maatschappelijke baten. Voor het behoud en de doorgroei van deze bedrijven op eigen bodem is het versterken van het Europese financieringslandschap dan ook cruciaal.

Hollandbio ziet een prachtige match tussen de kracht van institutionele beleggers en de behoefte van de biotech sector. Biotech innovatie is immers kostbaar, duurt lang, en risicovol, waardoor bedrijven gebaat zijn bij investeerders met lef, diepe zakken en geduld. Daarbij klinkt een steeds sterkere roep van spaarders en werknemers aan bijvoorbeeld banken en pensioenfondsen om maatschappelijk te investeren: in sectoren die de wereld beter maken in plaats van kapot. En laat de biotech sector nou bij uitstek kunnen bijdragen aan de gezondheid van mens, dier en planeet.

Het ABP heeft die gouden match in ieder geval alvast perfect in de smiezen. Het op vier na grootste pensioenfonds ter wereld investeerde via APG direct in Vivici, een biotech topper die met precisie fermentatie hoogwaardige eiwitten produceert. Ook steekt het pensioenfonds geld in private-equityfondsen die investeren in biotech – zoals EQT, Gilde Healthcare en het Innovation Industries Fund III, waar onder meer aardappel-powerhouse Solynta in de portefeuille zit. Laat EZ dus vooral haar voordeel doen met de kennis, ervaring en behoefte van institutionele koplopers die de sprong naar biotech al maakten. Want goed voorbeeld, doet goed volgen. Moedig voorwaarts op naar de 3 miljard!